यथार्थत इत्यनेन"कविर्मनीषीऽ; इति श्रुतिमुपादत्ते । व्यावहारिकसत्यतापराः श्रुतय इति चेन्न । "तत्सत्यम्ऽ; इत्यस्या अपि तथात्वप्रसङ्गात् । श्रुत्यन्तरविरोधादिति चेदत्रापि"असदेवेदम्ऽ; इति श्रुतिविरोधात् । अपुरुषार्थत्वान्न प्रपञ्चसत्यतायां तात्पर्यमिति चेन्न । सत्यजगन्निर्मातृत्वादिपारमेश्वरमाहात्म्यज्ञानस्यैव पुरुषार्थहेतु(प्रयोजन)त्वात् । निष्प्रपञ्चात्मज्ञानसाध्याद्वितीयतापत्तिरुपपुरुषार्थविरुद्धं प्रपञ्चसत्यत्वमिति चेत् तर्हि ब्रह्मसत्यत्वमपि शून्यपरिभावनालभ्यशून्यतापत्तिलक्षणमोक्षविरुद्धमिति समानम् । तत् प्रमाणाननुगुणमिति चेत् । सममेतदपीति वक्ष्यामः । अनुमानमपि प्रपञ्चसत्यतायामथर्क्रियाकारित्वं द्रष्टव्यम् । प्रागुक्ततर्कोपपादनेनैव अस्योपपादित्वादिति । *४,४५२* एवमागमानुमानाभ्यां सिद्धे विश्वसत्यत्वे प्रत्यक्षमप्याह सत्यत्वमिति ॥ सत्यत्वं गगनादेश्च साक्षिप्रत्यक्षसाधितम् न तावता तस्य त्रैकालिकबाधवैधुर्यलक्षणं सत्त्वं सिद्धयति, प्रतीतस्यापि शुक्तिरजतादेः बाधदर्शनात्, इत्यत आह साक्षिसिद्धस्येति ॥ साक्षिसिद्धस्य न क्वापि बाध्यत्वं तददोषतः
yathārthata ityanena"kavirmanīṣī'; iti śrutimupādatte / vyāvahārikasatyatāparāḥ śrutaya iti cenna / "tatsatyam'; ityasyā api tathātvaprasaṅgāt / śrutyantaravirodhāditi cedatrāpi"asadevedam'; iti śrutivirodhāt / apuruṣārthatvānna prapañcasatyatāyāṃ tātparyamiti cenna / satyajagannirmātṛtvādipārameśvaramāhātmyajñānasyaiva puruṣārthahetu(prayojana)tvāt / niṣprapañcātmajñānasādhyādvitīyatāpattirupapuruṣārthaviruddhaṃ prapañcasatyatvamiti cet tarhi brahmasatyatvamapi śūnyaparibhāvanālabhyaśūnyatāpattilakṣaṇamokṣaviruddhamiti samānam / tat pramāṇānanuguṇamiti cet / samametadapīti vakṣyāmaḥ / anumānamapi prapañcasatyatāyāmatharkriyākāritvaṃ draṣṭavyam / prāguktatarkopapādanenaiva asyopapāditvāditi / *4,452* evamāgamānumānābhyāṃ siddhe viśvasatyatve pratyakṣamapyāha satyatvamiti // satyatvaṃ gaganādeśca sākṣipratyakṣasādhitam na tāvatā tasya traikālikabādhavaidhuryalakṣaṇaṃ sattvaṃ siddhayati, pratītasyāpi śuktirajatādeḥ bādhadarśanāt, ityata āha sākṣisiddhasyeti // sākṣisiddhasya na kvāpi bādhyatvaṃ tadadoṣataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.