क्वापि काले तस्य साक्षिणः अदोषत्वात् । औत्सगिर्कं हि प्रत्ययानां प्रामाण्यम् । अप्रामाण्यं तु दोषापवादात् । नच साक्षिज्ञानं दोषजन्यम्, तस्य अनादित्वात् । एवमेवायथार्थत्वे मुक्तावपि (तथात्व)तथाप्रसङ्गात् । अविद्यादोषसंसर्गात् साक्षिणः बाध्यार्थप्रतिभास(सि)त्वम् इति चेन्न, अविद्यासम्बन्धस्य त्वन्मते अनुपपत्तेः उक्तत्वात् । अस्माभिरपि अविद्यायाः कार्यान्तरस्यैव अभ्युपगतत्वात् इति । *४,४९६* ननु तर्हीदमापन्नम् । गगनादिस्वरूपं साक्षिसिद्धम् । कालत्रयाबाध्यत्वं तु तस्य साक्षिप्रामाण्यग्राहकेणेति । प्रामाण्यस्यापि अबाध्यविषयतानतिरेकात् । तथाच"सत्यत्वं गगनादेश्च, इत्ययुक्तमित्यत आह सर्वेति ॥ सवर्कालेष्वबाध्यत्वं साक्षिणैव प्रतीयते अबाध्यत्वं गगनादीनामिति शेषः । साक्षिण एव हि साक्षिप्रामाण्यग्राहकत्वस्य वक्ष्यमाणत्वादिति भावः । यद्वा गगनादिस्वरूपं साक्षिसिद्धम्, तस्य त्रैकालिकाबाध्यत्वं तु तत्प्रामाण्यग्रहणद्वारा सिद्धयतीत्युक्तम् । इदानीं साक्षिणस्त्रैकालिकाबाध्यार्थगोचरत्वस्य वक्ष्यमाणत्वात्सार्वकालिकबाधाभावविशिष्टतयैव गगनादिग्राहकत्वमस्तीत्याह सर्वकालेष्विति ॥ *४,४९७* ननु काल एव कुतः सिद्धः । येन सर्वकालेष्वबाध्यत्वं साक्षिणा प्रतीयत इत्यत आह कालो हीति ॥ कालो हि साक्षिप्रत्यक्षः सुषुप्तौ च प्रतीतितः
kvāpi kāle tasya sākṣiṇaḥ adoṣatvāt / autsagirkaṃ hi pratyayānāṃ prāmāṇyam / aprāmāṇyaṃ tu doṣāpavādāt / naca sākṣijñānaṃ doṣajanyam, tasya anāditvāt / evamevāyathārthatve muktāvapi (tathātva)tathāprasaṅgāt / avidyādoṣasaṃsargāt sākṣiṇaḥ bādhyārthapratibhāsa(si)tvam iti cenna, avidyāsambandhasya tvanmate anupapatteḥ uktatvāt / asmābhirapi avidyāyāḥ kāryāntarasyaiva abhyupagatatvāt iti / *4,496* nanu tarhīdamāpannam / gaganādisvarūpaṃ sākṣisiddham / kālatrayābādhyatvaṃ tu tasya sākṣiprāmāṇyagrāhakeṇeti / prāmāṇyasyāpi abādhyaviṣayatānatirekāt / tathāca"satyatvaṃ gaganādeśca, ityayuktamityata āha sarveti // savarkāleṣvabādhyatvaṃ sākṣiṇaiva pratīyate abādhyatvaṃ gaganādīnāmiti śeṣaḥ / sākṣiṇa eva hi sākṣiprāmāṇyagrāhakatvasya vakṣyamāṇatvāditi bhāvaḥ / yadvā gaganādisvarūpaṃ sākṣisiddham, tasya traikālikābādhyatvaṃ tu tatprāmāṇyagrahaṇadvārā siddhayatītyuktam / idānīṃ sākṣiṇastraikālikābādhyārthagocaratvasya vakṣyamāṇatvātsārvakālikabādhābhāvaviśiṣṭatayaiva gaganādigrāhakatvamastītyāha sarvakāleṣviti // *4,497* nanu kāla eva kutaḥ siddhaḥ / yena sarvakāleṣvabādhyatvaṃ sākṣiṇā pratīyata ityata āha kālo hīti // kālo hi sākṣipratyakṣaḥ suṣuptau ca pratītitaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.