यस्मात्प्रमाणविरुद्धत्वमयथार्थत्वस्य व्यापकं व्यावृतं च पक्षीकृताद्वेदात् । व्यापकनिवृत्तौ व्याप्यनिवृत्तिरवश्यम्भाविनी । तस्माद्वेदप्रामाण्यमेष्यव्यम् । अयमत्र प्रयोगः । वेदो नायथार्थः प्रमाणाविरुद्धत्वात्प्रत्यक्षवत् । यद्वा वेदो यथार्थो बोधकत्वे सति प्रमाणाविरुद्धत्वात्प्रत्यक्षवत् । एवं वेदः सम्यगनुभवसाधनमनुभवसाधनत्वे सति प्रमाणविरुद्धत्वात्प्रत्यक्षवत् । वेद आगमो वाक्यत्वे सति प्रमाणाविरुद्धत्वात्सम्प्रतिपन्नवदिति । एवं वाक्यत्वावच्छिन्ने साध्ये ऽनाप्तप्रणीतत्वमुपाधिस्तद्विपर्ययेण च प्रतिपक्षो ऽभिधेय इति । *५,१०३* अस्त्वेवं वेदप्रामाण्यम् । पञ्चरात्रादिस्मृतीनां तु कथम् । नहि ता अप्यपौरुषेयाः । येन प्रामाण्यमवधार्य फलव्यभिचारमन्यथा नेष्याम इत्यत आह तन्मूलत्वादिति ॥ तन्मूलत्वात् स्मृतीनां च ॥। प्रामाण्यमिष्यत इति सम्बन्धः । यद्यपि भगवद्रचितानां वेदा(दर्)थमुपलभ्य रचितत्वं वेदमूलत्वं नास्ति । तस्य स्वतः सर्वज्ञत्वम् । तथापि तमनुसृत्य रचितत्वं तन्मूलत्वमिह विवक्षितमिति नोक्तदोषः । अयमत्र प्रयोगः । पञ्चरात्रादिस्मृतिः प्रमाणं प्रमाणमूलत्वात्प्रमाणसंवादित्वात्सम्प्रतिपन्नवदिति । यद्वा विमतं प्रमाणं वेदसंवादित्वात्पराभ्युपगतार्हिंसादिवाक्यवत् । आप्तवाक्यत्वमुपाधिरिति चेत् (न) । प्रत्यक्षादौ साध्याव्यापनात् । वाक्यत्वावच्छिन्नसाध्यव्यापकत्वाददोष इति चेन्न । तथापि वेदेतरवाक्यत्वावच्छिन्नसाधनेनोपाधेः पक्षे साधनसौलभ्यात् । सति चैवं स्मृतीनां प्रामाण्ये तद्बलेन फलव्यभिचारो ऽप्यन्यथयितव्य इति । ननु चोक्तार्थविरुद्धवादीन्यपि स्मृतीतिहासपुराणान्युपलभ्यन्ते । तेषां प्रामाण्यसाधने च बहुविप्लवः स्यादित्यत आह विरोध इति ॥ ॥। विरोधो यत्र न क्वचित् पूर्वेणैवान्वयः । यासां स्मृतीनां सर्वथा प्रमाणविरोधो नास्ति तासामेव पक्षीकरणान्न कश्चिद्दोष इत्याशयः । नन्वेवं सति वेदमूलत्वोपन्यासो व्यर्थः । ज्ञानजनकानामवश्याङ्गीकरणीयेन विरोधाभावेनैव प्रामाण्यसिद्धेरिति चेन्न । फलव्यभिचारलक्षणविरोधदर्शनेनासिद्धिप्रसङ्गात् । प्रामाण्येन तदपनयने चेतरेतराश्रयत्वापातात् । वेदमूलत्वेन तु प्रामाण्ये सिद्धे न को ऽपि दोष इति । *५,१०७* अप्रामाण्यप्रयोजकस्य प्रमाणविरोधस्याभावान्न श्रुतिस्मृत्योरप्रामाण्यमित्युक्तम् । तदयुक्तम् । श्रुत्याद्युक्त(स्य) ईश्वरसार्वज्ञादेरीश्वरो न सर्वज्ञः पुरुषत्वात् । यज्ञदत्तवत् । इत्याद्यनुमानविरुद्धत्वादित्यत आह विरोधो ऽपीति ॥ विरोधो ऽपि स एवोक्तः प्रत्यक्षेणागमेन वा
yasmātpramāṇaviruddhatvamayathārthatvasya vyāpakaṃ vyāvṛtaṃ ca pakṣīkṛtādvedāt / vyāpakanivṛttau vyāpyanivṛttiravaśyambhāvinī / tasmādvedaprāmāṇyameṣyavyam / ayamatra prayogaḥ / vedo nāyathārthaḥ pramāṇāviruddhatvātpratyakṣavat / yadvā vedo yathārtho bodhakatve sati pramāṇāviruddhatvātpratyakṣavat / evaṃ vedaḥ samyaganubhavasādhanamanubhavasādhanatve sati pramāṇaviruddhatvātpratyakṣavat / veda āgamo vākyatve sati pramāṇāviruddhatvātsampratipannavaditi / evaṃ vākyatvāvacchinne sādhye 'nāptapraṇītatvamupādhistadviparyayeṇa ca pratipakṣo 'bhidheya iti / *5,103* astvevaṃ vedaprāmāṇyam / pañcarātrādismṛtīnāṃ tu katham / nahi tā apyapauruṣeyāḥ / yena prāmāṇyamavadhārya phalavyabhicāramanyathā neṣyāma ityata āha tanmūlatvāditi // tanmūlatvāt smṛtīnāṃ ca ... prāmāṇyamiṣyata iti sambandhaḥ / yadyapi bhagavadracitānāṃ vedā(dar)thamupalabhya racitatvaṃ vedamūlatvaṃ nāsti / tasya svataḥ sarvajñatvam / tathāpi tamanusṛtya racitatvaṃ tanmūlatvamiha vivakṣitamiti noktadoṣaḥ / ayamatra prayogaḥ / pañcarātrādismṛtiḥ pramāṇaṃ pramāṇamūlatvātpramāṇasaṃvāditvātsampratipannavaditi / yadvā vimataṃ pramāṇaṃ vedasaṃvāditvātparābhyupagatārhiṃsādivākyavat / āptavākyatvamupādhiriti cet (na) / pratyakṣādau sādhyāvyāpanāt / vākyatvāvacchinnasādhyavyāpakatvādadoṣa iti cenna / tathāpi vedetaravākyatvāvacchinnasādhanenopādheḥ pakṣe sādhanasaulabhyāt / sati caivaṃ smṛtīnāṃ prāmāṇye tadbalena phalavyabhicāro 'pyanyathayitavya iti / nanu coktārthaviruddhavādīnyapi smṛtītihāsapurāṇānyupalabhyante / teṣāṃ prāmāṇyasādhane ca bahuviplavaḥ syādityata āha virodha iti // ... virodho yatra na kvacit pūrveṇaivānvayaḥ / yāsāṃ smṛtīnāṃ sarvathā pramāṇavirodho nāsti tāsāmeva pakṣīkaraṇānna kaściddoṣa ityāśayaḥ / nanvevaṃ sati vedamūlatvopanyāso vyarthaḥ / jñānajanakānāmavaśyāṅgīkaraṇīyena virodhābhāvenaiva prāmāṇyasiddheriti cenna / phalavyabhicāralakṣaṇavirodhadarśanenāsiddhiprasaṅgāt / prāmāṇyena tadapanayane cetaretarāśrayatvāpātāt / vedamūlatvena tu prāmāṇye siddhe na ko 'pi doṣa iti / *5,107* aprāmāṇyaprayojakasya pramāṇavirodhasyābhāvānna śrutismṛtyoraprāmāṇyamityuktam / tadayuktam / śrutyādyukta(sya) īśvarasārvajñāderīśvaro na sarvajñaḥ puruṣatvāt / yajñadattavat / ityādyanumānaviruddhatvādityata āha virodho 'pīti // virodho 'pi sa evoktaḥ pratyakṣeṇāgamena vā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.