प्राक् प्रसिद्धितारतम्यमपेक्ष्योद्देशे ऽपि प्राधान्यतारतम्यापेक्षयोपपादनमिति द्रष्टव्यम् । अन्यत्र संसारिषु । प्राकृतैरक्षैर्युतं शुद्धमस्तीत्यर्थः । अयमभिसन्धिः । उपपादयिष्यते हीशरमामुक्तानामक्षवत्ता । नच तदक्षं प्राकृतमिति युक्तम् । निर्गुणत्वादिश्रुतिस्मृतिविरोधात् । ततस्तच्छुद्धचैतन्यमेव भवितुमर्हति । संसारिषु चाक्षवत्ता सुप्रसिद्धा । नच तन्मुक्तावक्षप्रतिपादकप्रमाणबलायातं शुद्धमेवास्त्विति युक्तम् । संसारे ऽपि सम्यग्ज्ञाननियमाद्यापत्तेः । अतस्तत्र प्राकृतं शुद्धं चेति द्विविधमप्यस्तीति स्वीकार्यम् । ततः सिद्धमुक्तरूपाक्षद्वैविध्यमिति । परैरीशलक्ष्म्योर्लीलाविग्रहग्रहण(णा)मङ्गीकारिभिस्तदक्षस्य प्राकृतत्वमङ्गीक्रियते । तान्प्रति किं वादान्तरेणेति मुक्तग्रहणम् । स्वमते मुक्तानां लीलाविग्रहस्वीकारात् । किमन्यदापीन्द्रियोपपादनायासेनेतीशरमेति । *५,३४९* किमतो यद्येवमक्षद्वैविध्यमित्यत आह निर्दोषमेवेति ॥ निर्दोषमेव चैतन्यमन्यत्रोभयमिष्यते तत्रोत्तमजीवसम्बन्धिचैतन्यमक्षं निर्दोषमेवेत्यर्थः । अन्यत्रापि निर्दोषतासद्भावादेवेत्युक्तम् । अन्यत्र मध्यमजीवसम्बन्धिचैतन्ये । सर्वत्र प्राकृते चाक्षे निर्दोषत्वं सदोषत्वं चोभयं कालादिभेदेनेष्यते । अधमसम्बन्धिचैतन्ये तु सदोषत्वमेवेति शेषः । इष्यते प्रामाणिकैरिति । अनेनागमं कार्यलिङ्गकमनुमानं चात्रार्थे दर्शयति । यावदत्र सदोषमुक्तं तन्निर्दोषग्रहणव्यवच्छेद्यमिति भावः । *५,३५४* ननु च संसारिषु प्रवृत्तिसिद्धयर्थमिन्द्रियमवश्यमङ्गीकरणीयम् । नच तच्छुद्धम् । उक्तानुपपत्तेः । त(अ)तः प्राकृतेनैव सवर्स्योपपत्तेः संसारिषु शुद्धेन्द्रियाभ्युपगमो निर्बीज एव । नच मुक्तौ शुद्धसद्भावात्प्रागपि तदङ्गीकरणीयम् । मुक्तिवच्छुद्धेन्द्रियस्यापि पश्चात्प्राप्त्युपपत्तेरित्यत आह सुखेति ॥ सुखदुःखादिविषयं शुद्धं संसारगेष्वपि
prāk prasiddhitāratamyamapekṣyoddeśe 'pi prādhānyatāratamyāpekṣayopapādanamiti draṣṭavyam / anyatra saṃsāriṣu / prākṛtairakṣairyutaṃ śuddhamastītyarthaḥ / ayamabhisandhiḥ / upapādayiṣyate hīśaramāmuktānāmakṣavattā / naca tadakṣaṃ prākṛtamiti yuktam / nirguṇatvādiśrutismṛtivirodhāt / tatastacchuddhacaitanyameva bhavitumarhati / saṃsāriṣu cākṣavattā suprasiddhā / naca tanmuktāvakṣapratipādakapramāṇabalāyātaṃ śuddhamevāstviti yuktam / saṃsāre 'pi samyagjñānaniyamādyāpatteḥ / atastatra prākṛtaṃ śuddhaṃ ceti dvividhamapyastīti svīkāryam / tataḥ siddhamuktarūpākṣadvaividhyamiti / parairīśalakṣmyorlīlāvigrahagrahaṇa(ṇā)maṅgīkāribhistadakṣasya prākṛtatvamaṅgīkriyate / tānprati kiṃ vādāntareṇeti muktagrahaṇam / svamate muktānāṃ līlāvigrahasvīkārāt / kimanyadāpīndriyopapādanāyāsenetīśarameti / *5,349* kimato yadyevamakṣadvaividhyamityata āha nirdoṣameveti // nirdoṣameva caitanyamanyatrobhayamiṣyate tatrottamajīvasambandhicaitanyamakṣaṃ nirdoṣamevetyarthaḥ / anyatrāpi nirdoṣatāsadbhāvādevetyuktam / anyatra madhyamajīvasambandhicaitanye / sarvatra prākṛte cākṣe nirdoṣatvaṃ sadoṣatvaṃ cobhayaṃ kālādibhedeneṣyate / adhamasambandhicaitanye tu sadoṣatvameveti śeṣaḥ / iṣyate prāmāṇikairiti / anenāgamaṃ kāryaliṅgakamanumānaṃ cātrārthe darśayati / yāvadatra sadoṣamuktaṃ tannirdoṣagrahaṇavyavacchedyamiti bhāvaḥ / *5,354* nanu ca saṃsāriṣu pravṛttisiddhayarthamindriyamavaśyamaṅgīkaraṇīyam / naca tacchuddham / uktānupapatteḥ / ta(a)taḥ prākṛtenaiva savarsyopapatteḥ saṃsāriṣu śuddhendriyābhyupagamo nirbīja eva / naca muktau śuddhasadbhāvātprāgapi tadaṅgīkaraṇīyam / muktivacchuddhendriyasyāpi paścātprāptyupapatterityata āha sukheti // sukhaduḥkhādiviṣayaṃ śuddhaṃ saṃsārageṣvapi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.