विवादाध्यवसितिः विवादावसानोपेता साध्यप्रतीतिः । *५,४०३* नन्वेतदयुक्तम् । उदाहरणाद्यवयवत्रयेणाभासोद्धारस्य कृतत्वात् । निरस्तसमस्ताभासप्रमाणोपन्यासे ऽपि विवादानवसाने सर्व(दा)थापि तत्प्रसङ्गादित्यत आह दृष्टान्तेति ॥ *५,४०४* दृष्टान्तादिषु चैवं स्यात् साधनं पुनरेव हि दृष्टान्तपदेनोदाहरणार्थमुपलक्षयति । आदिपदेनोपनयनिगमनार्थग्रहणम् । विषयसप्तमीयम् । एवं यथा प्र(तिज्ञा)तीतार्थे । साधनं वक्तव्यमिति शेषः । स्यादेवेति सम्बन्धः । तुशब्दो यस्मादित्यर्थे । अयमर्थः । सत्यमुद्धृताभासात्प्रमाणात्प्रमेयावधारणं भवतीति । किन्तु पञ्चभिरप्यवयवैस्तादृशप्रमाणप्रतीतिरेव न भवतीति ब्रूमः । आभासोद्धारपरोदाहरणाद्यर्थविप्रतिपत्तौ तत्साधनस्यापि वक्तव्यत्वात् । नच तत्र विप्रतिपत्तिर्न कर्तव्या । नापि वाङ्मात्रेण तन्निवृत्तिः । प्रतिज्ञार्थसमानयोगक्षेमत्वात् । नचोदाहरणादिष्वेव सर्वशङ्कोद्धारकारणमस्ति । अनुपलम्भात् । पञ्चावयवप्रयोग एव कथापुद्रणापातात् । अतः प्रमेयनिणर्यावधित्वे ऽनुमानप्रयोगस्य न पञ्चावयवत्वनियमो युज्यते । अपि तु कथपरिसमाप्त्यवधिकत्वमेवाङ्गीकार्यमिति । *५,४०५* सत्यं निःशेषतो विवादनिवृत्तिर्न पञ्चावयवप्रयोगे ऽपि भवतीति । तथाप्यवान्तराकाङ्क्षानिवर्तकत्वेन पञ्चावयवमेवावान्तरवाक्यं परिसमाप्यत इत्यत आह लिङ्गेति ॥ लिङ्गोक्तावपि चैवं स्यादनुमावसितिर्ध्रुवा
vivādādhyavasitiḥ vivādāvasānopetā sādhyapratītiḥ / *5,403* nanvetadayuktam / udāharaṇādyavayavatrayeṇābhāsoddhārasya kṛtatvāt / nirastasamastābhāsapramāṇopanyāse 'pi vivādānavasāne sarva(dā)thāpi tatprasaṅgādityata āha dṛṣṭānteti // *5,404* dṛṣṭāntādiṣu caivaṃ syāt sādhanaṃ punareva hi dṛṣṭāntapadenodāharaṇārthamupalakṣayati / ādipadenopanayanigamanārthagrahaṇam / viṣayasaptamīyam / evaṃ yathā pra(tijñā)tītārthe / sādhanaṃ vaktavyamiti śeṣaḥ / syādeveti sambandhaḥ / tuśabdo yasmādityarthe / ayamarthaḥ / satyamuddhṛtābhāsātpramāṇātprameyāvadhāraṇaṃ bhavatīti / kintu pañcabhirapyavayavaistādṛśapramāṇapratītireva na bhavatīti brūmaḥ / ābhāsoddhāraparodāharaṇādyarthavipratipattau tatsādhanasyāpi vaktavyatvāt / naca tatra vipratipattirna kartavyā / nāpi vāṅmātreṇa tannivṛttiḥ / pratijñārthasamānayogakṣematvāt / nacodāharaṇādiṣveva sarvaśaṅkoddhārakāraṇamasti / anupalambhāt / pañcāvayavaprayoga eva kathāpudraṇāpātāt / ataḥ prameyaniṇaryāvadhitve 'numānaprayogasya na pañcāvayavatvaniyamo yujyate / api tu kathaparisamāptyavadhikatvamevāṅgīkāryamiti / *5,405* satyaṃ niḥśeṣato vivādanivṛttirna pañcāvayavaprayoge 'pi bhavatīti / tathāpyavāntarākāṅkṣānivartakatvena pañcāvayavamevāvāntaravākyaṃ parisamāpyata ityata āha liṅgeti // liṅgoktāvapi caivaṃ syādanumāvasitirdhruvā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.