समुदायो ऽनेकत्वं भिन्नगो ऽनेकाश्रितः । सत्यमनेकत्वसङ्खयानेकाश्रिता । तथापि तदन्यत्वेन हेतुविशेषणाददोष इति भावः । सा चापेक्षाबुद्धिजन्यत्वादयावद्द्रव्यभाविनी भिन्नाभिन्नेति नाश्रययोरभेदापत्तिः । *८,६* प्राभाकरास्त्वाहुः । सादृश्यं तावदेकमनेकानुगतं, तत्र धर्मत्वहेतोव्यर्भिचारः नच वाच्यं सामान्यमेव सादृश्यमतः पक्षे व्यभिचारचोदनेयमनुपपन्नेति । जातिसङ्करप्रसङ्गात् । अस्ति हि कयोश्चिदश्वरासभवक्तयोः सादृश्यं, तत्र यदि सादृश्यमश्वत्वात्परम् तदा सर्वेषामप्यश्वानां रासभसादृश्यं स्यात् । यदि चापरं तदा रासभव्यक्तावप्यश्वत्वं स्यात् । एवं रासभत्वे ऽपि वाच्यम् । न सादृश्यमश्वरासभवृत्ति ब्रूमः । किन्तु तदवयवृत्ति । द्रव्यगुणावयवकर्मवृत्तीनि सामान्यादेव हि सादृश्यनामन्यभ्युपगच्छामो ऽतो न जातिसङ्करदोष इति चेन्न । गौर्गवयेन सदृशीत्यादिव्यवहाराणाममुख्यत्वप्रसङ्गात् । नच सामान्यं प्रतियोगिनिरूप्यम् । तन्निरूप्यं च सादृश्यमिति स्फुटो ऽनयोर्भेद इत्यत आह एतादृशं चेति ॥ एतादृशं च सादृश्यं पदार्थेषु पृथक् पृथक् भवतु सादृश्यं सामान्यतो भिन्नं तथापि तत्पदार्थेषु पृथक् पृथगेवेति न तेन धर्मत्वहेतोर्व्यभिचारः । एतादृशमिति तत्रोक्तहेत्वतिदेशः । नहि सादृश्यस्यानेकवृत्तित्वे प्रमाणस्यानेन सादृश्यमस्यानेन शुक्लाविमावित्यादिवदुपपत्तेः । अनयोः सादृश्यमित्यादेश्चास्यानेन सादृश्यमस्यानेन सादृश्यमित्युपपत्तेः । एकवचनस्या (च) विप्राणां भोजनमित्यादिवदुपपन्नत्वत्प्रतियोगिनो धर्मित्वासम्भवाच्च । एकाश्रितत्वे ऽपि प्रतियोगिनिरूप्यत्वेनैकैकप्रतीतावपि अप्रतीतिसम्भवाच्चेति । *८,१०* नरत्वादिसामान्यस्य प्रतिव्यक्तिभिन्नत्वे ऽनुमानान्तरमाह एकस्मिन्निति ॥ एकस्मिन् स विनष्टे ऽपि यतो ऽन्यत्रैव दृश्यते
samudāyo 'nekatvaṃ bhinnago 'nekāśritaḥ / satyamanekatvasaṅkhayānekāśritā / tathāpi tadanyatvena hetuviśeṣaṇādadoṣa iti bhāvaḥ / sā cāpekṣābuddhijanyatvādayāvaddravyabhāvinī bhinnābhinneti nāśrayayorabhedāpattiḥ / *8,6* prābhākarāstvāhuḥ / sādṛśyaṃ tāvadekamanekānugataṃ, tatra dharmatvahetovyarbhicāraḥ naca vācyaṃ sāmānyameva sādṛśyamataḥ pakṣe vyabhicāracodaneyamanupapanneti / jātisaṅkaraprasaṅgāt / asti hi kayościdaśvarāsabhavaktayoḥ sādṛśyaṃ, tatra yadi sādṛśyamaśvatvātparam tadā sarveṣāmapyaśvānāṃ rāsabhasādṛśyaṃ syāt / yadi cāparaṃ tadā rāsabhavyaktāvapyaśvatvaṃ syāt / evaṃ rāsabhatve 'pi vācyam / na sādṛśyamaśvarāsabhavṛtti brūmaḥ / kintu tadavayavṛtti / dravyaguṇāvayavakarmavṛttīni sāmānyādeva hi sādṛśyanāmanyabhyupagacchāmo 'to na jātisaṅkaradoṣa iti cenna / gaurgavayena sadṛśītyādivyavahārāṇāmamukhyatvaprasaṅgāt / naca sāmānyaṃ pratiyoginirūpyam / tannirūpyaṃ ca sādṛśyamiti sphuṭo 'nayorbheda ityata āha etādṛśaṃ ceti // etādṛśaṃ ca sādṛśyaṃ padārtheṣu pṛthak pṛthak bhavatu sādṛśyaṃ sāmānyato bhinnaṃ tathāpi tatpadārtheṣu pṛthak pṛthageveti na tena dharmatvahetorvyabhicāraḥ / etādṛśamiti tatroktahetvatideśaḥ / nahi sādṛśyasyānekavṛttitve pramāṇasyānena sādṛśyamasyānena śuklāvimāvityādivadupapatteḥ / anayoḥ sādṛśyamityādeścāsyānena sādṛśyamasyānena sādṛśyamityupapatteḥ / ekavacanasyā (ca) viprāṇāṃ bhojanamityādivadupapannatvatpratiyogino dharmitvāsambhavācca / ekāśritatve 'pi pratiyoginirūpyatvenaikaikapratītāvapi apratītisambhavācceti / *8,10* naratvādisāmānyasya prativyaktibhinnatve 'numānāntaramāha ekasminniti // ekasmin sa vinaṣṭe 'pi yato 'nyatraiva dṛśyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.