भोगं भोगव्यवहारकारणम् । अयं तेषामाशयः । भोक्तृत्वं हि न पुरुषस्य स्वभावः । अपवर्गाभावप्रसङ्गात् । आगन्तुकं तु नोपपद्यते । अपरिणामित्वात् । अतः कर्तृत्वमिव भोक्तृत्वमप्यात्मनो न शक्यमङ्गीकर्तुम् । नच प्रतीतिविरोधः । प्रतीतेरभावात् । व्यवहार एव हि केवलं भोक्ताऽत्मेति । स च कर्तृत्वव्यवहारवत्प्रकृतिपुरुषविवेकाग्रहमात्रनिबन्धन इति । *७,५३* स्यादेतत् । येषां पुरुषो भोक्ता तेषां मोक्षाभावः स्यात् । प्रकृतिसंयोगनिमित्तो हि पुरुषस्य भोगस्तैरङ्गीक्रियते । "पुरुषस्य दर्शनार्थं कैवल्यार्थं तथा प्रधानस्य । पङ्ग्वन्धवदुभयोरपि संयोगस्तत्कृतः सर्गःऽ; इति वचनात् । नच प्रकृतिपुरुषसंयोगः कदाप्यपैति येन पुरुषस्य मोक्षः स्यादित्यत आह भेदग्रहादिति ॥ ॥। भेदग्रहात् तयोः
bhogaṃ bhogavyavahārakāraṇam / ayaṃ teṣāmāśayaḥ / bhoktṛtvaṃ hi na puruṣasya svabhāvaḥ / apavargābhāvaprasaṅgāt / āgantukaṃ tu nopapadyate / apariṇāmitvāt / ataḥ kartṛtvamiva bhoktṛtvamapyātmano na śakyamaṅgīkartum / naca pratītivirodhaḥ / pratīterabhāvāt / vyavahāra eva hi kevalaṃ bhoktā'tmeti / sa ca kartṛtvavyavahāravatprakṛtipuruṣavivekāgrahamātranibandhana iti / *7,53* syādetat / yeṣāṃ puruṣo bhoktā teṣāṃ mokṣābhāvaḥ syāt / prakṛtisaṃyoganimitto hi puruṣasya bhogastairaṅgīkriyate / "puruṣasya darśanārthaṃ kaivalyārthaṃ tathā pradhānasya / paṅgvandhavadubhayorapi saṃyogastatkṛtaḥ sargaḥ'; iti vacanāt / naca prakṛtipuruṣasaṃyogaḥ kadāpyapaiti yena puruṣasya mokṣaḥ syādityata āha bhedagrahāditi // ... bhedagrahāt tayoḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.