विशेषदर्शनं मानं यदि न स्थैर्यदृक् कुतः तदिदं फलमिति प्रत्यभिज्ञया पूर्वोत्तरक्षणयोरभेदसिद्धेर्बाधितविषयमनुमानमिति शेषः । भ्रान्ता प्रत्यभिज्ञा नाभेदं साधयितुमलमिति चेत् । तर्हि भ्रान्तं परिमाणभेददर्शनं न भेदसाधनायालमिति ब्रूमः । परिमाणभेददर्शनं बाधकाभावात्प्रमाणमेवेति चेत्तत्राह विशेषेति ॥ *८,२४३* तर्हि स्थैर्यदृक्कुतो न मानम् । तस्या अपि बाधकरहितत्वात् । विशेषदर्शनं बाधकमिति चेत् । तर्हि स्थैर्यदर्शनं कुतो न बाधकम् । अतो ऽनुपलभ्यमानविशेषयो(रनयोर्)बाध्यबाधकभावायोगादन्योन्यप्रतिपक्षताननुभवाच्चान्यतरपक्षपातं परित्यज्य भेदाभेदविषयतयैव व्यवस्थापनं युक्तम् । अन्यथा दृष्टान्ते साध्यसन्देहेनापि परानुमानं दुष्यं स्यादिति । एवं तर्काङ्गान्तरवैकल्यं स्वयमूहनीयम् । *८,२४४* नन्वेतानि सूत्राणि कुतो व्युत्क्रमेण(मतो)व्याख्यातानि । उच्यते । उपोद्घातप्रक्रियया सूत्रकारेणैवादौ बाधकानि निराकृत्यान्ते निष्कण्टका प्रत्यभिज्ञोपन्यस्ता । भाष्यकारेण तु सुबोधत्वाय शिष्याकाङ्क्षाक्रमेणादौ प्रत्यभिज्ञामभिधायानन्तरं तद्बाधकानि परिहृतानीति । *८,२४५* दुःखाभावं सुखं चाहुरिति यदनूदितं तन्निराकरोति दिगिति ॥ दिक्सुखे च खदृष्टान्ताद् भावौ सच्चेत् क्वचिद् भवेद्
viśeṣadarśanaṃ mānaṃ yadi na sthairyadṛk kutaḥ tadidaṃ phalamiti pratyabhijñayā pūrvottarakṣaṇayorabhedasiddherbādhitaviṣayamanumānamiti śeṣaḥ / bhrāntā pratyabhijñā nābhedaṃ sādhayitumalamiti cet / tarhi bhrāntaṃ parimāṇabhedadarśanaṃ na bhedasādhanāyālamiti brūmaḥ / parimāṇabhedadarśanaṃ bādhakābhāvātpramāṇameveti cettatrāha viśeṣeti // *8,243* tarhi sthairyadṛkkuto na mānam / tasyā api bādhakarahitatvāt / viśeṣadarśanaṃ bādhakamiti cet / tarhi sthairyadarśanaṃ kuto na bādhakam / ato 'nupalabhyamānaviśeṣayo(ranayor)bādhyabādhakabhāvāyogādanyonyapratipakṣatānanubhavāccānyatarapakṣapātaṃ parityajya bhedābhedaviṣayatayaiva vyavasthāpanaṃ yuktam / anyathā dṛṣṭānte sādhyasandehenāpi parānumānaṃ duṣyaṃ syāditi / evaṃ tarkāṅgāntaravaikalyaṃ svayamūhanīyam / *8,244* nanvetāni sūtrāṇi kuto vyutkrameṇa(mato)vyākhyātāni / ucyate / upodghātaprakriyayā sūtrakāreṇaivādau bādhakāni nirākṛtyānte niṣkaṇṭakā pratyabhijñopanyastā / bhāṣyakāreṇa tu subodhatvāya śiṣyākāṅkṣākrameṇādau pratyabhijñāmabhidhāyānantaraṃ tadbādhakāni parihṛtānīti / *8,245* duḥkhābhāvaṃ sukhaṃ cāhuriti yadanūditaṃ tannirākaroti digiti // diksukhe ca khadṛṣṭāntād bhāvau saccet kvacid bhaved
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.