स्वदृष्टान्तादित्याकाशस्य भावत्वे यो न्यायो ऽभिहितस्तस्मादिति हेत्वतिदेशः । धर्मिप्रतियोगिनिरपेक्षमेव विधिरूपेण प्रतीयमानत्वादित्यर्थः । सद्भावः क्वचिद्भवेच्चेत्तद्दृष्टान्तेनेति शेषः । अनेनान्यथा रूपादिनामपि भावत्वं न स्यादविशेषादिति बाधकं सूचयति । यद्यपि दिशो नाकाशाद्भिद्यन्ते । तथाप्याकाशस्य भागसद्भावं ज्ञापयितुं तासां ग्रहणम् । एकवचनं तु जात्यभिप्रायम् । एतेनाकाशे चाविशेषादिति सूत्रं प्रकारान्तरेण व्याख्यातं भवति । आकाशादीनां भावत्वसमर्थनेन पञ्चस्कन्धात्मकं विश्वमिति निरस्तम् । आत्मनो ज्ञानात्मकत्वं तु नास्माकं अनिष्यम्(विरुद्धम्) । क्षणभङ्गिताया निरस्तत्वात् । ज्ञानस्यापि ग्राहकतायाः परेणाभ्युपगतत्वात् । मोक्षस्तु चतुर्थे परीक्षिष्यते । *८,२४७* स्यादेतत् । वैभाषिकसौत्रान्तिकयोर्यः साधारणः स्वमतविरुद्धः सिद्धान्तः स एव निराकृतः । यस्तु सौत्रान्तिकस्य सिद्धान्तविशेषः"प्रमाणं तावद्विविधम् । प्रमेयद्वैविध्यात् । तत्र ज्ञानातिरिक्तः सर्वे ऽपि रूपादिप्रपञ्चो ऽनुमेय एव न तु प्रत्यक्षः । ज्ञानं (तु) नीलाद्याकारं प्रत्यक्षवेद्यम्ऽ; इति । स कस्मान्न निराकृत इत्यत आह विश्वमिति ॥ विश्वं प्रत्यक्षगं त्यक्तवा तयोर्यो ऽनुमितं वदेत् । मायावादिवदेवासावुपेक्ष्यो भूतिमिच्छता
svadṛṣṭāntādityākāśasya bhāvatve yo nyāyo 'bhihitastasmāditi hetvatideśaḥ / dharmipratiyoginirapekṣameva vidhirūpeṇa pratīyamānatvādityarthaḥ / sadbhāvaḥ kvacidbhaveccettaddṛṣṭānteneti śeṣaḥ / anenānyathā rūpādināmapi bhāvatvaṃ na syādaviśeṣāditi bādhakaṃ sūcayati / yadyapi diśo nākāśādbhidyante / tathāpyākāśasya bhāgasadbhāvaṃ jñāpayituṃ tāsāṃ grahaṇam / ekavacanaṃ tu jātyabhiprāyam / etenākāśe cāviśeṣāditi sūtraṃ prakārāntareṇa vyākhyātaṃ bhavati / ākāśādīnāṃ bhāvatvasamarthanena pañcaskandhātmakaṃ viśvamiti nirastam / ātmano jñānātmakatvaṃ tu nāsmākaṃ aniṣyam(viruddham) / kṣaṇabhaṅgitāyā nirastatvāt / jñānasyāpi grāhakatāyāḥ pareṇābhyupagatatvāt / mokṣastu caturthe parīkṣiṣyate / *8,247* syādetat / vaibhāṣikasautrāntikayoryaḥ sādhāraṇaḥ svamataviruddhaḥ siddhāntaḥ sa eva nirākṛtaḥ / yastu sautrāntikasya siddhāntaviśeṣaḥ"pramāṇaṃ tāvadvividham / prameyadvaividhyāt / tatra jñānātiriktaḥ sarve 'pi rūpādiprapañco 'numeya eva na tu pratyakṣaḥ / jñānaṃ (tu) nīlādyākāraṃ pratyakṣavedyam'; iti / sa kasmānna nirākṛta ityata āha viśvamiti // viśvaṃ pratyakṣagaṃ tyaktavā tayoryo 'numitaṃ vadet / māyāvādivadevāsāvupekṣyo bhūtimicchatā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.