साक्षादनुभवारूढं शक्यते ऽपोदितुं क्वचित् कामादेर्द्वैविध्ये ऽपि साक्षादनुभवारूढमात्मनः कामादेः स्वामित्वं तु कुतः प्रमाणादपोदितुं शक्यते न कुतो ऽपीति योजना । श्रुत्यपेक्षयाऽदिपदग्रहणम् । अपोदितुमिति सम्प्रसारणं छान्दसम् । अयमत्रोत्तरक्रमः । सत्यं कामो द्विविध आत्मधर्मो मनोवृत्तिश्चेति । तत्र मनोवृत्तिमपि कामं प्रत्यात्मन एव स्वामित्वं न मनसः । अहं कामय इति साक्ष्यनुभवसिद्धत्वात् । मनसस्तु कामं प्रत्युपादानत्वमेव । यथा हि । क्षेत्रोपादानकानामपि सस्यानां कृषीवल एव स्वामी न क्षेत्रं तथैव । नच वाच्यं मनस एव कामस्वामित्वमहं कामय इत्यनुभवस्तु भ्रान्तिर्व्यवहारमात्रं वेति । बाधकप्रमाणाभावात् । नच कौटस्थ्यं बाधकम् । अन्तःकरणस्यैव कामोपादानत्वेनाङ्गीकृतत्वात् । स्वामित्वमात्रेण च कौटस्थ्याविघातात् । अन्यथा कृपणधनस्येवात्मनो वैयर्थ्यापत्तेरिति । तदिदमुक्तं क्वचिदिति । *७,१५५* नन्वस्तु कामस्वामित्वमात्मन एव मा भूच्च मनसः । तथापि पूर्वोत्तरविरोधस्तदवस्थ एव । इच्छास्वामित्वाभावे ऽपि यादृशतादृशस्येच्छावत्त्वस्य मनस्यङ्गीकृतत्त्वादित्यत आह इच्छेति ॥ इच्छास्वामित्वमेवोक्तमिच्छावत्त्वं नचापरम्
sākṣādanubhavārūḍhaṃ śakyate 'podituṃ kvacit kāmāderdvaividhye 'pi sākṣādanubhavārūḍhamātmanaḥ kāmādeḥ svāmitvaṃ tu kutaḥ pramāṇādapodituṃ śakyate na kuto 'pīti yojanā / śrutyapekṣayā'dipadagrahaṇam / apoditumiti samprasāraṇaṃ chāndasam / ayamatrottarakramaḥ / satyaṃ kāmo dvividha ātmadharmo manovṛttiśceti / tatra manovṛttimapi kāmaṃ pratyātmana eva svāmitvaṃ na manasaḥ / ahaṃ kāmaya iti sākṣyanubhavasiddhatvāt / manasastu kāmaṃ pratyupādānatvameva / yathā hi / kṣetropādānakānāmapi sasyānāṃ kṛṣīvala eva svāmī na kṣetraṃ tathaiva / naca vācyaṃ manasa eva kāmasvāmitvamahaṃ kāmaya ityanubhavastu bhrāntirvyavahāramātraṃ veti / bādhakapramāṇābhāvāt / naca kauṭasthyaṃ bādhakam / antaḥkaraṇasyaiva kāmopādānatvenāṅgīkṛtatvāt / svāmitvamātreṇa ca kauṭasthyāvighātāt / anyathā kṛpaṇadhanasyevātmano vaiyarthyāpatteriti / tadidamuktaṃ kvaciditi / *7,155* nanvastu kāmasvāmitvamātmana eva mā bhūcca manasaḥ / tathāpi pūrvottaravirodhastadavastha eva / icchāsvāmitvābhāve 'pi yādṛśatādṛśasyecchāvattvasya manasyaṅgīkṛtattvādityata āha iccheti // icchāsvāmitvamevoktamicchāvattvaṃ nacāparam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.