हविर्भिः कृते सति वया बन्धको रुद्रो, रुद्रियं महित्वं रौद्रं पदं, विदे विविदे लेभे, हि यथा तथा हे अश्विनौ युवामपि इरावत् अन्नवत्, वर्ति वर्तनं, यासिष्यं अयासिष्य प्राप्तवन्तौ स्थ इति । "स्तुहिऽ; इत्यनेन स्तावकतया पारतन्त्र्यम् । हे रुद्र त्वं श्रुतं प्रसिद्धं, गर्तसदं हृदयगुहानिवासं, युवानं, मृगं न भीमं सिंहमिव भीषणम्, उग्रम् उग्राणां दैत्यानाम्, उपहन्तुनम् उपहन्तारं, नृहरिं, स्तुहि स्तौषि । स एवं स्तवान स्तुवंस्त्वं, जरित्रे स्तोत्रे, त्वां स्तुवन्तं माम् । मृऌअ मृडय सुखस्य । ते सेनाश्चास्मदन्यमेव निवपन्तु घ्नन्त्विति । "रुद्रस्यऽ; इत्यनेनाज्ञत्वं पारतन्त्र्यं मृतिश्च । आरोपितं धनुर्हनाववष्टभ्यावस्थितस्य रुद्रस्य शिरो ज्यायां (वभ्रिरू)कामरूपेणेन्द्रेण छिन्नायामुत्क्षिप्ता धनुरार्त्निरुत्पिपेष चिच्छेदेति । "कुमारःऽ; इत्यनेनापि पारतन्त्र्यं जनिश्च । हे रुद्र कुमारः पुत्रो भवान् जगद्वयामोहनाय कैलासमुपयन्तं, त्वां वन्दमानं पितरं कृष्णं प्रति ननाम । तेन स्तुतस्त्वं भूरेः पुरुषार्थस्य दातारं सत्पतिं गृणीषे स्तौषि स्तुतवानसि । एवम्भूतस्त्वमस्माभिः स्तुतः अस्मे ऽस्मभ्यं भेषजा भेषजानि संसारव्याधिनिरसनानि ज्ञानानि रासि ददासि देहीति । "तव श्रियःऽ; इत्यनेन पराधीनपदप्राप्तिर्जनिः पारतन्त्र्यं च । हे रुद्र यत् येभ्यस्ते जनिम जन्माभूत्ते मरुतो ब्रह्मणो ऽतीतवर्तमानास्तव श्रिये सम्पदे चारु सुन्दरं चित्रमाश्चर्यं उपमं उप समीपे मा लक्ष्मीर्यस्य संवहनकर्त्री तत्तथोक्तम् । यद्विष्णोः पदं मर्जयन्तः शोधितवन्तः क्षालितवन्तः । तत्त्वया हृदि निधायि न्यधायि । तेन कारणेन त्वं गोनां गवां (वाचां) मध्ये गुह्यं नाम नारायणादिकं पासि जपोपदेशादिना पालयसीति । "अहम्ऽ; इत्यनेन मृतिः । अहं ब्रह्मद्विषे ब्रह्मद्विषां दैत्यानां शरवे हिंसकं रुद्राय रुद्रं हन्तवै हन्तुमेव प्रलये धनुरातनोमि विस्तारयामीति । *८,४०४* "यम्ऽ; इत्यनेन पराधीनपदप्राप्तिः । अहं यं यं रुद्रं कर्तुं कामये तं तमुग्रं रुद्रं कृणोमि करोमि एवं तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधां सुमेधसं करोमीति । "माऽ; इत्यनेनाज्ञत्वम् । अतीतानागतवर्तमाना गुह्याभिमानिनो देवा रुद्रा अपि नो ऽस्माकमुपास्यमृतं ज्ञानरूपं ब्रह्म मागुर्न ज्ञातवन्त इति । घ्नन्नित्यनेन मृतिः । गुह्याभिमानिदेवान्घ्नन्नीश्वरो वर्पसा बलेन सर्वमभ्यभूदभिभूतवानिति । "एकःऽ; इत्यनेन प्रलये ऽभावो जनिश्च । "तस्मात्ऽ; इत्यनेन जनिः । परमेश्वररोषजो रुद्र इत्यर्थः । सम्प्रसादो ब्रह्मा । "तेषाम्ऽ; इत्यादिवाक्यैः पारतन्त्र्यम् । तेषां देवानां यशो, वैष्णवं मखं विष्णुमखे पशुत्वेन नियुक्तं रुद्रमार्छत्प्राप्तवदिति । देवा यज्ञेन रुद्रेण पशुना यज्ञं विष्णुमयजन्तेति । देवाः पुरुषं रुद्रं पशुमबध्नन्निति । यो भूतानामधिपती रुद्रः स विष्णोराज्ञारूपायां तन्त्यां चरति वृषा प्रसिद्धतन्त्यामिवेति । *८,४०८* एतासां श्रुतीनामेतदर्थत्वोपपादनं त्वचार्येणैवान्यत्रोदाहृतेभ्यो वाक्येभ्यष्टीकातश्चावगन्तव्यम् । अत एव सामर्थ्यादित्युक्तम् । *८,४०९* सूत्रार्थमुपसंहरति सदोषत्वादिति ॥ ॥। सदोषत्वान्नेशः पशुपतिस्ततः
havirbhiḥ kṛte sati vayā bandhako rudro, rudriyaṃ mahitvaṃ raudraṃ padaṃ, vide vivide lebhe, hi yathā tathā he aśvinau yuvāmapi irāvat annavat, varti vartanaṃ, yāsiṣyaṃ ayāsiṣya prāptavantau stha iti / "stuhi'; ityanena stāvakatayā pāratantryam / he rudra tvaṃ śrutaṃ prasiddhaṃ, gartasadaṃ hṛdayaguhānivāsaṃ, yuvānaṃ, mṛgaṃ na bhīmaṃ siṃhamiva bhīṣaṇam, ugram ugrāṇāṃ daityānām, upahantunam upahantāraṃ, nṛhariṃ, stuhi stauṣi / sa evaṃ stavāna stuvaṃstvaṃ, jaritre stotre, tvāṃ stuvantaṃ mām / mṛḷa mṛḍaya sukhasya / te senāścāsmadanyameva nivapantu ghnantviti / "rudrasya'; ityanenājñatvaṃ pāratantryaṃ mṛtiśca / āropitaṃ dhanurhanāvavaṣṭabhyāvasthitasya rudrasya śiro jyāyāṃ (vabhrirū)kāmarūpeṇendreṇa chinnāyāmutkṣiptā dhanurārtnirutpipeṣa cicchedeti / "kumāraḥ'; ityanenāpi pāratantryaṃ janiśca / he rudra kumāraḥ putro bhavān jagadvayāmohanāya kailāsamupayantaṃ, tvāṃ vandamānaṃ pitaraṃ kṛṣṇaṃ prati nanāma / tena stutastvaṃ bhūreḥ puruṣārthasya dātāraṃ satpatiṃ gṛṇīṣe stauṣi stutavānasi / evambhūtastvamasmābhiḥ stutaḥ asme 'smabhyaṃ bheṣajā bheṣajāni saṃsāravyādhinirasanāni jñānāni rāsi dadāsi dehīti / "tava śriyaḥ'; ityanena parādhīnapadaprāptirjaniḥ pāratantryaṃ ca / he rudra yat yebhyaste janima janmābhūtte maruto brahmaṇo 'tītavartamānāstava śriye sampade cāru sundaraṃ citramāścaryaṃ upamaṃ upa samīpe mā lakṣmīryasya saṃvahanakartrī tattathoktam / yadviṣṇoḥ padaṃ marjayantaḥ śodhitavantaḥ kṣālitavantaḥ / tattvayā hṛdi nidhāyi nyadhāyi / tena kāraṇena tvaṃ gonāṃ gavāṃ (vācāṃ) madhye guhyaṃ nāma nārāyaṇādikaṃ pāsi japopadeśādinā pālayasīti / "aham'; ityanena mṛtiḥ / ahaṃ brahmadviṣe brahmadviṣāṃ daityānāṃ śarave hiṃsakaṃ rudrāya rudraṃ hantavai hantumeva pralaye dhanurātanomi vistārayāmīti / *8,404* "yam'; ityanena parādhīnapadaprāptiḥ / ahaṃ yaṃ yaṃ rudraṃ kartuṃ kāmaye taṃ tamugraṃ rudraṃ kṛṇomi karomi evaṃ taṃ brahmāṇaṃ tamṛṣiṃ taṃ sumedhāṃ sumedhasaṃ karomīti / "mā'; ityanenājñatvam / atītānāgatavartamānā guhyābhimānino devā rudrā api no 'smākamupāsyamṛtaṃ jñānarūpaṃ brahma māgurna jñātavanta iti / ghnannityanena mṛtiḥ / guhyābhimānidevānghnannīśvaro varpasā balena sarvamabhyabhūdabhibhūtavāniti / "ekaḥ'; ityanena pralaye 'bhāvo janiśca / "tasmāt'; ityanena janiḥ / parameśvararoṣajo rudra ityarthaḥ / samprasādo brahmā / "teṣām'; ityādivākyaiḥ pāratantryam / teṣāṃ devānāṃ yaśo, vaiṣṇavaṃ makhaṃ viṣṇumakhe paśutvena niyuktaṃ rudramārchatprāptavaditi / devā yajñena rudreṇa paśunā yajñaṃ viṣṇumayajanteti / devāḥ puruṣaṃ rudraṃ paśumabadhnanniti / yo bhūtānāmadhipatī rudraḥ sa viṣṇorājñārūpāyāṃ tantyāṃ carati vṛṣā prasiddhatantyāmiveti / *8,408* etāsāṃ śrutīnāmetadarthatvopapādanaṃ tvacāryeṇaivānyatrodāhṛtebhyo vākyebhyaṣṭīkātaścāvagantavyam / ata eva sāmarthyādityuktam / *8,409* sūtrārthamupasaṃharati sadoṣatvāditi // ... sadoṣatvānneśaḥ paśupatistataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.