तस्य शिवस्य । अशरीरस्यापि गगनादेर्जगता सम्बन्धदर्शनात्कथमेतदित्यत सम्बन्धमेवे व्याख्याति । क्वचित् कार्ये । कर्तृत्वेनेति । कायर्कर्तृत्वलक्षणः सम्बन्धो न युज्यत इत्यर्थः । क्वचिदित्यनेन कुतः सर्वकर्तृत्वमिति सूचयति । अयमत्र प्रयोगः । शिवो न कर्ताशरीरत्वात् सुप्तप्रलीनवदिति । ननु शिवः सिद्धो न वा । न द्वितीयः । आश्रयासिद्धेः । आद्ये तु कर्तृत्वेनैव सिद्ध इति धर्मिग्राहकमानविरोधः । किञ्च भवन्मते(ऽपि) शिवस्य कर्तृत्वं शरीरित्वं चाङ्गीक्रियत एव । तथा चापसिद्धान्तान्यतरासिद्धी स्यातामिति । उच्यते । इदमत्राकूतम् । पशुपतेर्जगत्कारणत्वं वदन्प्रष्टव्यः । किं पाशुपतादिशास्त्राण्यनुमानानि (चा)वाऽश्रित्येदमुच्यते, उत श्रुत्यादिकम् । आद्ये त्वतिप्रसङ्गो ऽयमुच्यते । यदि पाशुपताद्याश्रित्येदमुच्यते तर्हि तस्याशरीरत्वमपि ततः सिद्धमिति तदप्यङ्गीकार्यं स्यात् । तथाच कर्तृत्वानुपपत्तिरिति । अत एव न युज्यतेति लिङ्प्रयोगः । द्वितीये तु वक्ष्यत इति । एवञ्च न कश्चिद्दोषः । शिवस्वरूपस्य अस्माकं श्रुत्यादितः सिद्धेराश्रयासिद्धयभावात् । परसिद्धेनाशरीरत्वेन कर्तृत्वाभावापादनाद्धर्मिग्राहकविरोधाद्यभावात् । एतेन पाशुपतादिविरोधात् श्रुतयो ऽन्यथा योज्या इति निरस्तम् । *८,४१२* नन्वशरीरस्यापि कर्तृत्वे बाधकाभावाद्वयाप्तिविधुरो ऽयं प्रसङ्गः । कारकप्रयोक्तृत्वं हि कर्तृत्वं न शरीरित्वमित्यत आह देहिन इति ॥ ॥। देहिनो ज्ञानदृष्टितः
tasya śivasya / aśarīrasyāpi gaganāderjagatā sambandhadarśanātkathametadityata sambandhameve vyākhyāti / kvacit kārye / kartṛtveneti / kāyarkartṛtvalakṣaṇaḥ sambandho na yujyata ityarthaḥ / kvacidityanena kutaḥ sarvakartṛtvamiti sūcayati / ayamatra prayogaḥ / śivo na kartāśarīratvāt suptapralīnavaditi / nanu śivaḥ siddho na vā / na dvitīyaḥ / āśrayāsiddheḥ / ādye tu kartṛtvenaiva siddha iti dharmigrāhakamānavirodhaḥ / kiñca bhavanmate('pi) śivasya kartṛtvaṃ śarīritvaṃ cāṅgīkriyata eva / tathā cāpasiddhāntānyatarāsiddhī syātāmiti / ucyate / idamatrākūtam / paśupaterjagatkāraṇatvaṃ vadanpraṣṭavyaḥ / kiṃ pāśupatādiśāstrāṇyanumānāni (cā)vā'śrityedamucyate, uta śrutyādikam / ādye tvatiprasaṅgo 'yamucyate / yadi pāśupatādyāśrityedamucyate tarhi tasyāśarīratvamapi tataḥ siddhamiti tadapyaṅgīkāryaṃ syāt / tathāca kartṛtvānupapattiriti / ata eva na yujyateti liṅprayogaḥ / dvitīye tu vakṣyata iti / evañca na kaściddoṣaḥ / śivasvarūpasya asmākaṃ śrutyāditaḥ siddherāśrayāsiddhayabhāvāt / parasiddhenāśarīratvena kartṛtvābhāvāpādanāddharmigrāhakavirodhādyabhāvāt / etena pāśupatādivirodhāt śrutayo 'nyathā yojyā iti nirastam / *8,412* nanvaśarīrasyāpi kartṛtve bādhakābhāvādvayāptividhuro 'yaṃ prasaṅgaḥ / kārakaprayoktṛtvaṃ hi kartṛtvaṃ na śarīritvamityata āha dehina iti // ... dehino jñānadṛṣṭitaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.