उपजीव्यत्वेन बलवतानुभवेन बाधितत्वादित्यर्थः । तदन्याभिधायिनी स्वामित्वादन्यस्योपादानत्वस्याभिधायिनी । *७,१६४* न केवलमुपजीव्यबाधात् । किन्तूपपत्तिविरोधाच्चेत्याह मोक्षकाम इति ॥ मोक्षकामो भवेदन्यो यदि मुक्ताद् भविष्यतः यदि कामो ऽन्तःकरणकर्तृकः स्यात्तदा मोक्षकामो ऽप्यन्तःकरणस्यैव स्यात् । मोक्षस्तु आत्मन इति च प्रसिद्धम् । तथाच यो मुक्तो भविष्यति तस्मादन्य एव मोक्षकाम इतयुक्तं स्यात् । कामस्यान्यगतत्वे साधनानुष्ठाताप्यन्य एवेत्यङ्गीकर्तव्यम् । फलकामनासाधनानुष्ठानयोरेकनिष्ठत्वदृष्टेः । तथाचाकृताभ्यागमकृतविप्रणशप्रसङ्गः । *७,१६६* ननु नायं दोषः । पुरुषविमोक्षार्थं प्रकृतिप्रवृत्त्यभ्युपगमात् । दृश्यते हि परप्रयोजनार्थं जनानां प्रवृत्तिरिति । अत्रेदमुपतिष्ठते मोक्षकामस्येति ॥ मोक्षकामस्य किं तेन ॥। उपलक्षणमेतत् । साधनानुष्ठातेत्यपि द्रष्टव्यम् । परप्रयोजनार्तं प्रवतर्मानाः खलु लोके दृष्टमदृष्टं वा किमपि प्रयोजनमनुसन्दधानाः प्रायेणोपलब्धाः । तथात्रापि प्रकृतेः प्रयोजनेन भाव्यम् । नच तदस्तीत्यर्थः । स्यादेतत् । स्वप्रयोजनमननुसन्धायैव जीवमोक्षार्थं प्रकृतेः प्रवृत्तिः, यता कृपालुत्वेन भवतामीश्वरस्येत्यत आह स्वनाशार्थं चेति ॥ ॥। स्वनाशार्थं च को यतेत्
upajīvyatvena balavatānubhavena bādhitatvādityarthaḥ / tadanyābhidhāyinī svāmitvādanyasyopādānatvasyābhidhāyinī / *7,164* na kevalamupajīvyabādhāt / kintūpapattivirodhāccetyāha mokṣakāma iti // mokṣakāmo bhavedanyo yadi muktād bhaviṣyataḥ yadi kāmo 'ntaḥkaraṇakartṛkaḥ syāttadā mokṣakāmo 'pyantaḥkaraṇasyaiva syāt / mokṣastu ātmana iti ca prasiddham / tathāca yo mukto bhaviṣyati tasmādanya eva mokṣakāma itayuktaṃ syāt / kāmasyānyagatatve sādhanānuṣṭhātāpyanya evetyaṅgīkartavyam / phalakāmanāsādhanānuṣṭhānayorekaniṣṭhatvadṛṣṭeḥ / tathācākṛtābhyāgamakṛtavipraṇaśaprasaṅgaḥ / *7,166* nanu nāyaṃ doṣaḥ / puruṣavimokṣārthaṃ prakṛtipravṛttyabhyupagamāt / dṛśyate hi paraprayojanārthaṃ janānāṃ pravṛttiriti / atredamupatiṣṭhate mokṣakāmasyeti // mokṣakāmasya kiṃ tena ... upalakṣaṇametat / sādhanānuṣṭhātetyapi draṣṭavyam / paraprayojanārtaṃ pravatarmānāḥ khalu loke dṛṣṭamadṛṣṭaṃ vā kimapi prayojanamanusandadhānāḥ prāyeṇopalabdhāḥ / tathātrāpi prakṛteḥ prayojanena bhāvyam / naca tadastītyarthaḥ / syādetat / svaprayojanamananusandhāyaiva jīvamokṣārthaṃ prakṛteḥ pravṛttiḥ, yatā kṛpālutvena bhavatāmīśvarasyetyata āha svanāśārthaṃ ceti // ... svanāśārthaṃ ca ko yatet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.