तयोः कर्तृत्वभोक्तृत्वयोः । विभागे व्यधिकरणत्वे । अकृताभ्यागमकृत विनाशौ चैवं सति स्यातामिति । *७,१७२* यदुक्तमात्मनो मोक्षो न स्यादिति । तदिष्यापादनम् । प्रकृतेरेव मोक्षाभ्युपगमात् । नच बन्धमोक्षयोर्वैयधिकरण्यानुपपत्तिः । बन्धस्यापि प्रकृतिगतत्वादिति चेन्न । सकलश्रुतिस्मृतीहासपुराणानुभवैर्बन्धमोक्षयेरात्मगतत्वावगमेन तद्विरोधादित्याशयवानुपसंहरति सर्वेति ॥ सर्वमानविरोधैकदुर्दीक्षादीक्षितस्त्वयम् । मायावाद्युपमां यायात् ॥। सर्वमानविरोध एव या प्रधानदुर्दीक्षा दुष्यो ऽनुष्ठानसङ्कल्पः । तया दीक्षितो ऽयं तु साङ्खयो मायावादिनामुपमात्वं प्राप्नुयात् । ते ऽपि हि कर्तृत्वभोक्तृत्वादिसकलधर्मविकलमसत्कल्पं चैतन्यमात्रमङ्गीकृत्याविद्याया एवाचेतनायाः सर्वकारणत्वं बन्धमोक्षाधिकरणत्वं चाभ्युपगच्छन्ति । तदेतेषां सर्वप्रमाणविरुद्धार्थाङ्गीकारित्वे साङ्खयो ऽयं दृष्टान्तभावमापद्यत इति । *७,१७४* यत्पुरुषबहुत्वं साङ्खयेनाङ्गीकृतं तदपि मायावादिभिरभ्युपगतमेव । जननादिप्रकृतिधर्मैरेव हि तद्बहुत्वम् । नतु स्वरूपे कश्चिदस्ति परस्परतो विशेषः । मायावादिनो ऽपि उपाधिनिबन्धनं भेदमङ्गीकुर्वन्त्येव । नच प्रपञ्चसत्यत्वं विशेषः । कारणमात्रत्वाभ्युपगमेन कायर्प्रपञ्चस्य साङ्खयेन निरस्तत्वादिति । *७,१७७* यापि साङ्खयपरिकल्पिता सृष्टिप्रलयबन्धमोक्षतत्साधनप्रक्रिया सापि सर्वप्रमाणविरुद्धेत्युक्तं भवति । *७,१७८* न केवलं साङ्खयस्य मायावादिसदृशत्वमस्माभिरेवोच्यते, किन्तु सूत्रकृतापि सूचितमित्याह तदिति ॥ ॥। तच्चशब्दान्निराकृतः
tayoḥ kartṛtvabhoktṛtvayoḥ / vibhāge vyadhikaraṇatve / akṛtābhyāgamakṛta vināśau caivaṃ sati syātāmiti / *7,172* yaduktamātmano mokṣo na syāditi / tadiṣyāpādanam / prakṛtereva mokṣābhyupagamāt / naca bandhamokṣayorvaiyadhikaraṇyānupapattiḥ / bandhasyāpi prakṛtigatatvāditi cenna / sakalaśrutismṛtīhāsapurāṇānubhavairbandhamokṣayerātmagatatvāvagamena tadvirodhādityāśayavānupasaṃharati sarveti // sarvamānavirodhaikadurdīkṣādīkṣitastvayam / māyāvādyupamāṃ yāyāt ... sarvamānavirodha eva yā pradhānadurdīkṣā duṣyo 'nuṣṭhānasaṅkalpaḥ / tayā dīkṣito 'yaṃ tu sāṅkhayo māyāvādināmupamātvaṃ prāpnuyāt / te 'pi hi kartṛtvabhoktṛtvādisakaladharmavikalamasatkalpaṃ caitanyamātramaṅgīkṛtyāvidyāyā evācetanāyāḥ sarvakāraṇatvaṃ bandhamokṣādhikaraṇatvaṃ cābhyupagacchanti / tadeteṣāṃ sarvapramāṇaviruddhārthāṅgīkāritve sāṅkhayo 'yaṃ dṛṣṭāntabhāvamāpadyata iti / *7,174* yatpuruṣabahutvaṃ sāṅkhayenāṅgīkṛtaṃ tadapi māyāvādibhirabhyupagatameva / jananādiprakṛtidharmaireva hi tadbahutvam / natu svarūpe kaścidasti parasparato viśeṣaḥ / māyāvādino 'pi upādhinibandhanaṃ bhedamaṅgīkurvantyeva / naca prapañcasatyatvaṃ viśeṣaḥ / kāraṇamātratvābhyupagamena kāyarprapañcasya sāṅkhayena nirastatvāditi / *7,177* yāpi sāṅkhayaparikalpitā sṛṣṭipralayabandhamokṣatatsādhanaprakriyā sāpi sarvapramāṇaviruddhetyuktaṃ bhavati / *7,178* na kevalaṃ sāṅkhayasya māyāvādisadṛśatvamasmābhirevocyate, kintu sūtrakṛtāpi sūcitamityāha taditi // ... taccaśabdānnirākṛtaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.