ज्ञानवान्खल्वात्मना । ज्ञानं च देहधर्मः । यथोक्तम्-"पृथिव्यापस्तेजोवायुरिति तत्त्वानि । तत्समुदाये शरीरेन्द्रियविषयसंज्ञा । तेभ्यश्चैतन्यं मदशक्तिवद्विज्ञानम्ऽ; इति । तस्माद्देह एवात्मा । स च विनाशीत्यतः कालान्तरभाविनः पुंस एवाभावाद्धर्ममोक्षाख्यपुरुषार्थाभावो नानिष्यः । पुरुषार्थौ तु कामार्थावेव । पुरुषान्वयसम्भवादिति । तत्रापि काम एव मुख्यो ऽर्थस्तु तत्साधनतयैव पुमर्थ इति ज्ञापयितुं कामस्यादौ सङ्कीर्तनम् । इति चोच्यत इति सम्बन्धः । *७,२०८* एतन्मतनिरासार्थं सूत्रं व्याख्यातुमुपोद्घातं तावदाह यदेवमिति ॥ यदेवं ॥। किमाक्षेपे । अर्थो विषयः प्रयोजनं च । लब्ध उपलब्धः प्राप्तश्च । प्रत्यक्षगोचरो हीति । तत्र हेतुः । ततश्चायमर्थः । न तावदनेन शास्त्रेण शास्त्रप्रणेत्रास्तीन्द्रियो ऽर्थः उपलभ्यते । तदभावात् । नाप्यैन्द्रियकः । तस्य प्रत्यक्षगोचरत्वेन विषयत्वानुपपत्तेः । "अप्राप्ते हि शास्त्रमर्थवत्ऽ; । किञ्च प्रत्यक्षेण तमर्थमुपलभ्य खल्वसौ शास्त्रे प्रवीणवान् । अन्यथा (तत्प्र)प्रणयनानुपपत्तेः । तथाच तं प्रति तमेवार्थमुपदर्शयत्कथं सविषयं स्यात् । एवं प्रयोजनमपि न तावदतीन्द्रियम् । तदभावात् । नाप्यैन्द्रियकम् । तस्य योग्यानुपल(ब्धि)म्भबाधितत्वात् । ननु हितोपदेष्यरि जनो ऽनुरज्यते । "जनानुरागप्रभवाश्च सम्पदःऽ; इति चेत् । कृतघ्नतानिमित्तप्रत्यवायानुसन्धाने सत्येवमेतत् । तत्तु परेण त्याजितमिति । द्वितीयं दूषयति नरैरिति ॥ ॥। नरैः शास्त्रात् किं मोहनं विना
jñānavānkhalvātmanā / jñānaṃ ca dehadharmaḥ / yathoktam-"pṛthivyāpastejovāyuriti tattvāni / tatsamudāye śarīrendriyaviṣayasaṃjñā / tebhyaścaitanyaṃ madaśaktivadvijñānam'; iti / tasmāddeha evātmā / sa ca vināśītyataḥ kālāntarabhāvinaḥ puṃsa evābhāvāddharmamokṣākhyapuruṣārthābhāvo nāniṣyaḥ / puruṣārthau tu kāmārthāveva / puruṣānvayasambhavāditi / tatrāpi kāma eva mukhyo 'rthastu tatsādhanatayaiva pumartha iti jñāpayituṃ kāmasyādau saṅkīrtanam / iti cocyata iti sambandhaḥ / *7,208* etanmatanirāsārthaṃ sūtraṃ vyākhyātumupodghātaṃ tāvadāha yadevamiti // yadevaṃ ... kimākṣepe / artho viṣayaḥ prayojanaṃ ca / labdha upalabdhaḥ prāptaśca / pratyakṣagocaro hīti / tatra hetuḥ / tataścāyamarthaḥ / na tāvadanena śāstreṇa śāstrapraṇetrāstīndriyo 'rthaḥ upalabhyate / tadabhāvāt / nāpyaindriyakaḥ / tasya pratyakṣagocaratvena viṣayatvānupapatteḥ / "aprāpte hi śāstramarthavat'; / kiñca pratyakṣeṇa tamarthamupalabhya khalvasau śāstre pravīṇavān / anyathā (tatpra)praṇayanānupapatteḥ / tathāca taṃ prati tamevārthamupadarśayatkathaṃ saviṣayaṃ syāt / evaṃ prayojanamapi na tāvadatīndriyam / tadabhāvāt / nāpyaindriyakam / tasya yogyānupala(bdhi)mbhabādhitatvāt / nanu hitopadeṣyari jano 'nurajyate / "janānurāgaprabhavāśca sampadaḥ'; iti cet / kṛtaghnatānimittapratyavāyānusandhāne satyevametat / tattu pareṇa tyājitamiti / dvitīyaṃ dūṣayati narairiti // ... naraiḥ śāstrāt kiṃ mohanaṃ vinā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.