यथा ममार्थ इति प्रतीतौ भेदप्रतीतिपूर्वक एव सम्बन्धाभास इति । नन्वेवं प्रतिभास एव नास्ति । अपि तर्हि घटस्य स्वरूपमितिवद्वयवहारमात्रमिति चेन्न कल्पकाभावात् । विपरीतप्रती(मि)तौ खल्वेवं कल्प्यते । नचैवं प्रकृते । कस्यचित्कदाचिदपि देहो ऽहमिति प्रमाभावात् । तदिदमुक्तम् शरीरिणां सदेति ॥ अत एव प्रतिभासो ऽपि भ्रमो ऽस्त्विति निरस्तम् । अस्ति गौरो ऽहमिति प्रमेति चेन्न । प्रतिपक्षतया बाधकत्वानुपपत्तेः । *७,२१५* किञ्च नायं देहात्मतावभासः । किन्तु देहधर्मस्यात्मधर्मतावभासः । नच व्यधिकरणयोर्विरोधो ऽस्ति । तदभावे कथमसाविति चेत् । किमेतदनुमानमर्थापत्तिर्वा प्रश्नमात्रं वा । न प्रथमद्वितीयौ । अपसिद्धान्तात् । स्फटिकजपाकुसुमयोरभेदाप्रतिभासे ऽपि तद्धर्मस्य तत्र प्रतीतिदर्शनाच्च । तृतीये तु वक्ष्यते । अस्तु प्रतीतिः । प्रत्यक्षमिति तु कुतः । अबाधप्रतिभासस्य प्रत्यक्षादन्यस्य परेणानभ्युपगमात् । अभ्युपगमे वा प्रामाण्यापरिहारात् । अपरोक्षतयानुभवाच्च । तदिदमुक्तम् व्यक्तमिति ॥ नच तदेवासिद्धम् । लिङ्गाद्यनुसन्धानाभावे ऽपि भावात् । अन्यथा देहप्रतिभासस्यापि तन्न स्यात् । एतदप्युक्तम् सदेति ॥ केचिदाहुः । देहात्मभेदज्ञानं समाधिपरिपाकवतामेवेति । तदसत् । आविपालगोपालं मम देह इत्रत प्रतिभासस्यानपलपनीयत्वात् । अत एवाह शरीरिणां अ(शरीरा)भिमानिनामिति ॥ *७,२१८* नन्वस्त्वात्मा देहातिरिक्तस्तथाप्यर्थकामातिरिक्ते पुरुषार्थे तत्साधनादौ च किं मानम् । वेदादिरागमो ऽनुमानं चेति वदामः । तस्य प्रामाण्यमेव कुत इति चेत् । तत्राह प्रत्यक्षस्यैवेति ॥ प्रत्यक्षस्यैव मानत्वमिति केनावसीयते यत्परेणाभ्युपगतमर्थादि तत्कुतः सिद्धमिति वक्तव्यम् । प्रत्यक्षेणेति चेत् । प्रत्यक्षस्य मानत्वमित्येव केनावसीयते । तथाच पुरुषार्थतत्साधनमात्रासिद्धौ जगदनीहमापद्येतेति । प्रत्यक्षज्ञानं तावत्प्रतीयते । प्रामाण्यं च ज्ञानग्राहकमात्रग्राह्यम् । अतः कथमुक्तो दोषः । प्रामाण्यपरतस्त्वावादे ऽपि बाधकाभावादिना प्रत्यक्षप्रामाण्यसिद्धिरित्यत आह यदीति ॥ यदि तत्साधकं वेदप्रामाण्ये न कथं भवेत्
yathā mamārtha iti pratītau bhedapratītipūrvaka eva sambandhābhāsa iti / nanvevaṃ pratibhāsa eva nāsti / api tarhi ghaṭasya svarūpamitivadvayavahāramātramiti cenna kalpakābhāvāt / viparītapratī(mi)tau khalvevaṃ kalpyate / nacaivaṃ prakṛte / kasyacitkadācidapi deho 'hamiti pramābhāvāt / tadidamuktam śarīriṇāṃ sadeti // ata eva pratibhāso 'pi bhramo 'stviti nirastam / asti gauro 'hamiti prameti cenna / pratipakṣatayā bādhakatvānupapatteḥ / *7,215* kiñca nāyaṃ dehātmatāvabhāsaḥ / kintu dehadharmasyātmadharmatāvabhāsaḥ / naca vyadhikaraṇayorvirodho 'sti / tadabhāve kathamasāviti cet / kimetadanumānamarthāpattirvā praśnamātraṃ vā / na prathamadvitīyau / apasiddhāntāt / sphaṭikajapākusumayorabhedāpratibhāse 'pi taddharmasya tatra pratītidarśanācca / tṛtīye tu vakṣyate / astu pratītiḥ / pratyakṣamiti tu kutaḥ / abādhapratibhāsasya pratyakṣādanyasya pareṇānabhyupagamāt / abhyupagame vā prāmāṇyāparihārāt / aparokṣatayānubhavācca / tadidamuktam vyaktamiti // naca tadevāsiddham / liṅgādyanusandhānābhāve 'pi bhāvāt / anyathā dehapratibhāsasyāpi tanna syāt / etadapyuktam sadeti // kecidāhuḥ / dehātmabhedajñānaṃ samādhiparipākavatāmeveti / tadasat / āvipālagopālaṃ mama deha itrata pratibhāsasyānapalapanīyatvāt / ata evāha śarīriṇāṃ a(śarīrā)bhimānināmiti // *7,218* nanvastvātmā dehātiriktastathāpyarthakāmātirikte puruṣārthe tatsādhanādau ca kiṃ mānam / vedādirāgamo 'numānaṃ ceti vadāmaḥ / tasya prāmāṇyameva kuta iti cet / tatrāha pratyakṣasyaiveti // pratyakṣasyaiva mānatvamiti kenāvasīyate yatpareṇābhyupagatamarthādi tatkutaḥ siddhamiti vaktavyam / pratyakṣeṇeti cet / pratyakṣasya mānatvamityeva kenāvasīyate / tathāca puruṣārthatatsādhanamātrāsiddhau jagadanīhamāpadyeteti / pratyakṣajñānaṃ tāvatpratīyate / prāmāṇyaṃ ca jñānagrāhakamātragrāhyam / ataḥ kathamukto doṣaḥ / prāmāṇyaparatastvāvāde 'pi bādhakābhāvādinā pratyakṣaprāmāṇyasiddhirityata āha yadīti // yadi tatsādhakaṃ vedaprāmāṇye na kathaṃ bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.