परिमाणत्वतश्चेन् ॥। यथा महत्त्वस्य विश्रान्तिस्तथा परिमाणत्व(तो)हेतोरणुत्वस्य च विश्रान्तिरिष्यते चेदिति योजना । अत्र महत्त्वाणुत्वशब्दाभ्यां परिमाणोत्कर्षापकर्षावुच्येते । ताभ्यां च तत्तारतम्यमुपलक्ष्यते । परिमाणत्वत इति ॥ परिमारतारतम्यत्वादित्यर्थः । तताचाणौ सिद्धे ऽणुत्वसिद्धिस्तत्सिद्धौ च तत्(अणुत्व)सिद्धिरिति परस्पराश्रयदोषः परास्तः । तदयमर्थः । परिमाणापकर्षतारतम्यं क्वचिद्विश्रान्तं परिमाणतारतम्यत्वात् परिमाणोत्कर्षतारतम्यवदित्यनुमानेन परिमाणापकर्षतारतम्यस्य क्वचिद्विश्रान्तिसिद्धौ यत्रेदं विश्रान्तं यतः परमाणुर्नास्ति स परमाणुरिति परिमाणापकर्षकाष्ठाश्रयतया सिद्धस्य परमाणोः कथमुत्कृष्टपरिमाणाख्यमपि महत्त्वं साधयितुं शक्यम् । धर्मिग्राहकप्रमाणेन स्ववचनेन (च) व्याघातादिति । *७,३२३* अत्र वक्तव्यम् । केयं क्वचिद्विश्रान्तिर्नाम । किमियत्तापरिच्छेदः, त्र्यणुकपरिमाणात् षष्ठभाग एव परिमाणं, न ततो ऽपकृष्टमस्तीति, किंवा क्वचिद्द्रव्ये वृत्तिः, अपकर्षतारतम्यमियत्तावच्छेदरहितमेव किन्त्वनन्तांशोपेतमपि तत्सर्वं क्वचिदाश्रितमेवेति । तत्राद्ये साध्ये दृष्टान्तः साध्यविकल इत्याह नेति ॥ ॥। न महत्त्वस्यापि विश्रमः दृष्टान्तीकृतस्य महत्त्वस्य परिमाणोत्कर्षतारतम्यस्यापि विश्रमः उक्तरूपो नास्ति । न केवलं पक्षस्येत्यपेरर्थः । कुतो नास्तीत्यत आह दृश्यत इति ॥ दृश्यते ऽनन्त इत्येव ॥। परिमाणोत्कर्षतरतमभावो ऽनन्तो ऽनवधिक इत्येव दृश्यते । न त्वियत्तापरिच्छेदवानिति । बाधकप्रमाणसद्भावात्साधकाभावाच्चेत्यर्थः । कालात्ययापदिष्यं चास्मिन्पक्षे ऽनुमानमित्याह तथेति ॥ ॥। तथानन्त्यमणावपि
parimāṇatvataścen ... yathā mahattvasya viśrāntistathā parimāṇatva(to)hetoraṇutvasya ca viśrāntiriṣyate cediti yojanā / atra mahattvāṇutvaśabdābhyāṃ parimāṇotkarṣāpakarṣāvucyete / tābhyāṃ ca tattāratamyamupalakṣyate / parimāṇatvata iti // parimāratāratamyatvādityarthaḥ / tatācāṇau siddhe 'ṇutvasiddhistatsiddhau ca tat(aṇutva)siddhiriti parasparāśrayadoṣaḥ parāstaḥ / tadayamarthaḥ / parimāṇāpakarṣatāratamyaṃ kvacidviśrāntaṃ parimāṇatāratamyatvāt parimāṇotkarṣatāratamyavadityanumānena parimāṇāpakarṣatāratamyasya kvacidviśrāntisiddhau yatredaṃ viśrāntaṃ yataḥ paramāṇurnāsti sa paramāṇuriti parimāṇāpakarṣakāṣṭhāśrayatayā siddhasya paramāṇoḥ kathamutkṛṣṭaparimāṇākhyamapi mahattvaṃ sādhayituṃ śakyam / dharmigrāhakapramāṇena svavacanena (ca) vyāghātāditi / *7,323* atra vaktavyam / keyaṃ kvacidviśrāntirnāma / kimiyattāparicchedaḥ, tryaṇukaparimāṇāt ṣaṣṭhabhāga eva parimāṇaṃ, na tato 'pakṛṣṭamastīti, kiṃvā kvaciddravye vṛttiḥ, apakarṣatāratamyamiyattāvacchedarahitameva kintvanantāṃśopetamapi tatsarvaṃ kvacidāśritameveti / tatrādye sādhye dṛṣṭāntaḥ sādhyavikala ityāha neti // ... na mahattvasyāpi viśramaḥ dṛṣṭāntīkṛtasya mahattvasya parimāṇotkarṣatāratamyasyāpi viśramaḥ uktarūpo nāsti / na kevalaṃ pakṣasyetyaperarthaḥ / kuto nāstītyata āha dṛśyata iti // dṛśyate 'nanta ityeva ... parimāṇotkarṣataratamabhāvo 'nanto 'navadhika ityeva dṛśyate / na tviyattāparicchedavāniti / bādhakapramāṇasadbhāvātsādhakābhāvāccetyarthaḥ / kālātyayāpadiṣyaṃ cāsminpakṣe 'numānamityāha tatheti // ... tathānantyamaṇāvapi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.