यतो दृष्टान्त एतावद्गुणमेव परिमाणमुत्कृष्टते नातो ऽधिकमिति वाक्यं नास्ति । अतस्तथा तद्दृष्टान्तेन अणोः अणुत्वस्य परिमाणापकर्षस्य चैतावद्भागता त्र्यणुकपरिमाणात् षष्ठभाग एव परिमाणमपकृष्टते नातो ऽधिकमितीयत्ता क्वचिद्द्रव्ये न सिद्धयति । नहि महाह्रदं सपक्षीकृत्य पर्वते ऽग्निमत्वं शक्यसाधनम् । तदसिद्धौ च न विवक्षितार्थलाभः । अस्मादेतावद्भागमेव परिमाणमपाकृष्टते नातो ऽधिकमित्यस्यार्थस्य हि सिद्धावपकर्षकाष्ठाश्रयभूतं कुतश्चिदप्यनुत्कृष्टमाणं द्रव्यं सिद्धयतीति । यद्वानेन वाक्येन प्रतिपक्षमाह । तथाहि । समर्थितं तावत्परिमाणोत्कर्षतारतम्यं न क्वचिद्विश्रान्तमस्मादेतावद्गुणमेव परिमाणमुत्कृष्टत इतीयत्ताभावादिति । तथा तद्दृष्टान्तेनाणोश्चैतावद्भागता क्वचिन्नास्तीति साध्यत इति । अत्रायं प्रयोगः । परिमाणापकर्षतारतम्यं क्वचिन्न विश्रान्तम् परिमाणतारतम्यत्वात् परिमाणोत्कर्षतारतम्यवदिति । *७,३३०* द्वितीयं शङ्कते विश्रान्त इति ॥ विश्रान्तो यद्यनन्तांशः कश्चिदस्तीति गम्यते विश्रान्त इत्यस्य त्र्यणुकाद्यपेक्षया परिमाणतो ऽनन्तांशो द्रव्यविशेषः कश्चिदस्तीत्यर्थ इति द्वितीयपक्षो गम्यते ऽभ्युपगम्यते यदीत्यर्थः । इदमु(एतदु)क्तं भवति । परिमाणापकर्षतारतम्यमियत्तानवच्छिन्नमेव । किन्त्वनन्तांशरूपमपि तत्क्वचिदाश्रितमिति । निराकरोति नेति ॥ *७,३३१* नावसाययितुं शक्यो विरोधादेव केवलम्
yato dṛṣṭānta etāvadguṇameva parimāṇamutkṛṣṭate nāto 'dhikamiti vākyaṃ nāsti / atastathā taddṛṣṭāntena aṇoḥ aṇutvasya parimāṇāpakarṣasya caitāvadbhāgatā tryaṇukaparimāṇāt ṣaṣṭhabhāga eva parimāṇamapakṛṣṭate nāto 'dhikamitīyattā kvaciddravye na siddhayati / nahi mahāhradaṃ sapakṣīkṛtya parvate 'gnimatvaṃ śakyasādhanam / tadasiddhau ca na vivakṣitārthalābhaḥ / asmādetāvadbhāgameva parimāṇamapākṛṣṭate nāto 'dhikamityasyārthasya hi siddhāvapakarṣakāṣṭhāśrayabhūtaṃ kutaścidapyanutkṛṣṭamāṇaṃ dravyaṃ siddhayatīti / yadvānena vākyena pratipakṣamāha / tathāhi / samarthitaṃ tāvatparimāṇotkarṣatāratamyaṃ na kvacidviśrāntamasmādetāvadguṇameva parimāṇamutkṛṣṭata itīyattābhāvāditi / tathā taddṛṣṭāntenāṇoścaitāvadbhāgatā kvacinnāstīti sādhyata iti / atrāyaṃ prayogaḥ / parimāṇāpakarṣatāratamyaṃ kvacinna viśrāntam parimāṇatāratamyatvāt parimāṇotkarṣatāratamyavaditi / *7,330* dvitīyaṃ śaṅkate viśrānta iti // viśrānto yadyanantāṃśaḥ kaścidastīti gamyate viśrānta ityasya tryaṇukādyapekṣayā parimāṇato 'nantāṃśo dravyaviśeṣaḥ kaścidastītyartha iti dvitīyapakṣo gamyate 'bhyupagamyate yadītyarthaḥ / idamu(etadu)ktaṃ bhavati / parimāṇāpakarṣatāratamyamiyattānavacchinnameva / kintvanantāṃśarūpamapi tatkvacidāśritamiti / nirākaroti neti // *7,331* nāvasāyayituṃ śakyo virodhādeva kevalam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.