Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·2·2.2·2.2.81

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 2.2.81

NMABB 2.2.81

तथाहि । अस्ति तावत्परमाणोः परमाण्वन्तरसंयोगः । अन्यथा द्वयणुकाद्यारम्भानुपपत्तेः । न चैकेनैवेति नियमः । कारणाकारणसंयोगजसंयोगप्रक्रियायामेकैकस्य परमाणोः सजातीयविजातीयपरमाणुद्वयेन युगपत्संयोगस्योररीकृतत्वात् । पाषाणादिमध्यवर्तिनः परमाणोः परितो ऽस्थितैः परमाणुभिः संयोगाभावाद्यनुपपत्तेश्च । नच मूर्तानां युगपदेकदेशावस्थानं सम्भवति । प्रदेशवर्तिनश्च संयोगाः । साक्षिसिद्धत्वात् । घटादौ तद्दर्शनेन च परमाणौ(णावप्य०तदनुमानाच्च । तथाच यदि परमाणुरनेकांशो न स्यात्, तदा युगपदनेकैर्न संयुज्यतेति । ननु संयोगस्य प्रदेशवृत्तित्वं नाम स्वात्यन्ताभावसमानदेशत्वमेव । नतु घटसंयोगो घटावयवे वर्तत इति । तत्कथं भागाभावे संयोगानुपपत्तिरिति । मैवम् । प्रत्यक्षादिसिद्धस्य अवयवृत्तित्वस्य परित्यागेनाप्रामाणिकव्याहताङ्गीकारस्यानुचितत्वात् । वक्ष्यते चैतत् । *७,३९९* ननु परमाणुः सावयव इति स्वव्याघातस्य मुख्यमुदाहरणम् । यो हि सर्वतः अपकृष्टो यतः परमाणुर्नास्ति तं परमाणुमाचते । तस्य सावयवत्वे ऽवयविनो ऽवयवानामपकृष्टपरिमाणत्वावश्यम्भावात्कथं न व्याहतिरित्यत आह अविभाग इति ॥ ॥। अविभागः पराणुता

tathāhi / asti tāvatparamāṇoḥ paramāṇvantarasaṃyogaḥ / anyathā dvayaṇukādyārambhānupapatteḥ / na caikenaiveti niyamaḥ / kāraṇākāraṇasaṃyogajasaṃyogaprakriyāyāmekaikasya paramāṇoḥ sajātīyavijātīyaparamāṇudvayena yugapatsaṃyogasyorarīkṛtatvāt / pāṣāṇādimadhyavartinaḥ paramāṇoḥ parito 'sthitaiḥ paramāṇubhiḥ saṃyogābhāvādyanupapatteśca / naca mūrtānāṃ yugapadekadeśāvasthānaṃ sambhavati / pradeśavartinaśca saṃyogāḥ / sākṣisiddhatvāt / ghaṭādau taddarśanena ca paramāṇau(ṇāvapya0tadanumānācca / tathāca yadi paramāṇuranekāṃśo na syāt, tadā yugapadanekairna saṃyujyateti / nanu saṃyogasya pradeśavṛttitvaṃ nāma svātyantābhāvasamānadeśatvameva / natu ghaṭasaṃyogo ghaṭāvayave vartata iti / tatkathaṃ bhāgābhāve saṃyogānupapattiriti / maivam / pratyakṣādisiddhasya avayavṛttitvasya parityāgenāprāmāṇikavyāhatāṅgīkārasyānucitatvāt / vakṣyate caitat / *7,399* nanu paramāṇuḥ sāvayava iti svavyāghātasya mukhyamudāharaṇam / yo hi sarvataḥ apakṛṣṭo yataḥ paramāṇurnāsti taṃ paramāṇumācate / tasya sāvayavatve 'vayavino 'vayavānāmapakṛṣṭaparimāṇatvāvaśyambhāvātkathaṃ na vyāhatirityata āha avibhāga iti // ... avibhāgaḥ parāṇutā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/2.2.81

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 2.2.81, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/2.2.81), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text