अयं जीवब्रह्मभेदस्य मिथ्यात्वलक्षणः । सन्निति स्वमतानुसारेण । ननु मिथ्यात्वं सच्चेत्तद्यस्य तदपि सत्स्यात् । नहि सम्भवति नास्ति धर्मी धर्मश्चास्तीति । तथाच वैपरी(त्यमेव)त्यम् । मैवम् । मिथ्यात्वं खल्वत्यन्ताभावप्रतियोगित्वं तच्च बुद्धिद्वारेणैव । अत्यन्तासतो ऽपि प्रतीतिरङ्गीक्रियते । तथाच मिथ्यात्वमस्तीत्यस्य तत्प्रतियोगिको ऽत्यन्ताभावः सन्नित्यर्थः । नचात्र को ऽपि विरोधः । असन्वेति माध्यमिकमतानुरोधेन । नहि प्रतिवादिन्याश्वासो ऽस्ति । येनासौ स्वमतमतिप(ती)त्य न वदेदिति निश्चिनुमः । उभयं नवेति प्रतिवादिमतानुसारेण । सदादिपक्षदूषणसाम्यादिति ब्रूमः । यद्वोभयं (वेति) चेति तृतीयः पक्षः । नेति चतुर्थः । उभयं न वेत्यर्थः । *८,५२४* आद्यं दूषयति यदीति ॥ यदि सन्नपसिद्धान्तः ॥। यद्ययं साध्यधर्मः सन्नित्युच्यते तदा मायावादिनो ऽपसिद्धान्तः स्यात् । नहि जीवब्रह्मणोर्भेदस्य मिथ्यात्वं ब्रह्म, येन तस्य सत्त्वे ऽपि सदद्वैतवादिनो नापसिद्धान्तः स्यात् । ब्रह्मणो निर्विकल्पकत्वात् । द्वितीये दोषमाह स एवेति ॥ ॥। स एवासन्नितीरिते अपसिद्धान्त एव । मिथ्यात्वस्यासत्त्वे (अपि) सत्त्वमेव जीवब्रह्मभेदस्य स्यात् । नचासत् प्रमाणविषय इति तेषां पक्षः । अनेन सदसत्त्वपक्षो ऽपि निरस्तो वेदितव्यः । अन्तिममपाकरोति नोभयं चेदिति । नोभयं चेन्न सिद्धं तद् ॥। तदुभयविलक्षणत्वं च जीवब्रह्मभेदमिथ्यात्वे ऽन्यत्र वा क्वापि न सिद्धम् । *८,५२५* नन्वनेन किमुक्तं स्यात् । अप्रसिद्धविशेषणत्वमिति चेन्न । सदसद्वैलक्षण्यस्य पक्षविशेषणत्वाभावात् । मिथ्यात्वमेव पक्षविशेषणमुपन्यस्तं तद्धर्म एव सदसद्वैलक्षण्यम् । नच विमतं बुद्धिमत्कर्तृपूर्वकमितिवद्विशेषणेनापि प्रसिद्धेन भाव्यमिति वाच्यम् । वैषम्यात् । यद्धि व्यापककोटिनिविष्यं विवादपदं च तस्य प्रसिद्धतावश्यम्भाविनी । अन्यथा व्याप्तिग्रहणपक्ष(त्व)योरसम्भवात् । अस्ति च बुद्धिमत्त्वस्यापि व्यापकोटि(टौ) निवेशादि न तु सदसद्वैलक्षण्यस्येति । उच्यते । यो ह्यर्थः प्रमाणसाध्यः स सम्भावितप्रकारेष्वन्यतमप्रकारवानुपलब्धः । इदं च जीवब्रह्मभेदस्य मिथ्यात्वं न सदादिप्रकारवदङ्गीकर्तुं शक्यं प्रकारत्रयस्यापसिद्धान्तपराहतत्वात् । चतुथर्स्याप्रामाणिकत्वात् । न ह्यप्रामाणिकेन प्रकारेण प्रकारवत्किञ्चिद्भवति । अतो व्यापकानुपलब्धिबाधितं जीवब्रह्मणोर्भेदस्य मिथ्यात्वं न साधयितुं शक्यमिति समुदायार्थो विवक्षित इति न काचिदनुपपत्तिः । अनेनैवाभिप्रायेण टीकापि नेतव्येति । *८,५२६* दूषणान्तरमाह इति मानस्येति ॥ ॥। इति मानस्य दूषणम्
ayaṃ jīvabrahmabhedasya mithyātvalakṣaṇaḥ / sanniti svamatānusāreṇa / nanu mithyātvaṃ saccettadyasya tadapi satsyāt / nahi sambhavati nāsti dharmī dharmaścāstīti / tathāca vaiparī(tyameva)tyam / maivam / mithyātvaṃ khalvatyantābhāvapratiyogitvaṃ tacca buddhidvāreṇaiva / atyantāsato 'pi pratītiraṅgīkriyate / tathāca mithyātvamastītyasya tatpratiyogiko 'tyantābhāvaḥ sannityarthaḥ / nacātra ko 'pi virodhaḥ / asanveti mādhyamikamatānurodhena / nahi prativādinyāśvāso 'sti / yenāsau svamatamatipa(tī)tya na vadediti niścinumaḥ / ubhayaṃ naveti prativādimatānusāreṇa / sadādipakṣadūṣaṇasāmyāditi brūmaḥ / yadvobhayaṃ (veti) ceti tṛtīyaḥ pakṣaḥ / neti caturthaḥ / ubhayaṃ na vetyarthaḥ / *8,524* ādyaṃ dūṣayati yadīti // yadi sannapasiddhāntaḥ ... yadyayaṃ sādhyadharmaḥ sannityucyate tadā māyāvādino 'pasiddhāntaḥ syāt / nahi jīvabrahmaṇorbhedasya mithyātvaṃ brahma, yena tasya sattve 'pi sadadvaitavādino nāpasiddhāntaḥ syāt / brahmaṇo nirvikalpakatvāt / dvitīye doṣamāha sa eveti // ... sa evāsannitīrite apasiddhānta eva / mithyātvasyāsattve (api) sattvameva jīvabrahmabhedasya syāt / nacāsat pramāṇaviṣaya iti teṣāṃ pakṣaḥ / anena sadasattvapakṣo 'pi nirasto veditavyaḥ / antimamapākaroti nobhayaṃ cediti / nobhayaṃ cenna siddhaṃ tad ... tadubhayavilakṣaṇatvaṃ ca jīvabrahmabhedamithyātve 'nyatra vā kvāpi na siddham / *8,525* nanvanena kimuktaṃ syāt / aprasiddhaviśeṣaṇatvamiti cenna / sadasadvailakṣaṇyasya pakṣaviśeṣaṇatvābhāvāt / mithyātvameva pakṣaviśeṣaṇamupanyastaṃ taddharma eva sadasadvailakṣaṇyam / naca vimataṃ buddhimatkartṛpūrvakamitivadviśeṣaṇenāpi prasiddhena bhāvyamiti vācyam / vaiṣamyāt / yaddhi vyāpakakoṭiniviṣyaṃ vivādapadaṃ ca tasya prasiddhatāvaśyambhāvinī / anyathā vyāptigrahaṇapakṣa(tva)yorasambhavāt / asti ca buddhimattvasyāpi vyāpakoṭi(ṭau) niveśādi na tu sadasadvailakṣaṇyasyeti / ucyate / yo hyarthaḥ pramāṇasādhyaḥ sa sambhāvitaprakāreṣvanyatamaprakāravānupalabdhaḥ / idaṃ ca jīvabrahmabhedasya mithyātvaṃ na sadādiprakāravadaṅgīkartuṃ śakyaṃ prakāratrayasyāpasiddhāntaparāhatatvāt / catutharsyāprāmāṇikatvāt / na hyaprāmāṇikena prakāreṇa prakāravatkiñcidbhavati / ato vyāpakānupalabdhibādhitaṃ jīvabrahmaṇorbhedasya mithyātvaṃ na sādhayituṃ śakyamiti samudāyārtho vivakṣita iti na kācidanupapattiḥ / anenaivābhiprāyeṇa ṭīkāpi netavyeti / *8,526* dūṣaṇāntaramāha iti mānasyeti // ... iti mānasya dūṣaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.