क्वचित् प्रदेशे । स्वरूपाभिदां नाहुरिति तुशब्दार्थः । नतु प्राधान्यादिनिवृत्तिरिति । अस्त्वेवं जीवस्य ब्रह्मैक्यं मुक्तस्य तत्कथं व्याख्येयम् । नच तदप्युक्तन्यायेनेति युक्तम् । तथा सति यत्र त्वस्येत्यादिविशेषोक्त्यनुपपत्तेरित्यत आह स्थानैक्यमिति ॥ स्थानैक्यमैकमत्यं च मुक्तस्य तु विशिष्टते ईशेनेति वर्तते । न केवलमुक्तनिमित्तत्रयं किन्नामैतन्निमित्तद्वयं विशिष्यते । अतो विशेषणाभेदोक्तिरुपपद्यते । तत्र स्थानैक्येनैक्यव्यपदेशो लाक्षणिकः । स्थानगतस्यैकस्य स्थानिषु प्रयोगात् । ऐकमत्यनिमित्ते तु प्रयोगे लक्षितलक्षणा । विषयैक्यान्मत्यैक्यं ततश्च मतिमतामिति । *८,६१६* किञ्च यत्सादृश्यं सज्जीवमात्रसाधारणतयोक्तं तत्संसारिण्यनभिव्यक्तं मुक्ते तु व्यक्तमिति तदभिप्रायेणापि विशेषतो ऽभेदोक्तिर्युक्तेत्याशयवानाह सादृश्यं चेति ॥ सादृश्यं च विशेषेण ॥। मुक्तस्येशेनेति वर्तते । ननु सादृयादिकं जडेष्वपि विद्यते । तत्कथं तेषां"सर्वं खल्विदं ब्रह्मऽ; । "भूतानि विष्णुर्भुवनानि विष्णुर्वनानि विष्णुर्गिरयो दिशश्चऽ; इत्यादौ क्वचिदेव परमात्मैक्यव्यपदेशो न पुनर्जीवत्प्राचुर्येणेत्यत आह जडानामिति ॥ ॥। जडानां द्वयमेव तु तत्प्रधानकं तत्तन्त्रत्वमेव । जडानां त्विति सम्बन्धः । सादृश्यस्यापि तृतीयस्य विद्यमानत्वात्कथं द्वयमेवेत्यत आह भवेदिति ॥ भवेत् सादृश्यमत्यल्पं तृतीयं परमात्मना
kvacit pradeśe / svarūpābhidāṃ nāhuriti tuśabdārthaḥ / natu prādhānyādinivṛttiriti / astvevaṃ jīvasya brahmaikyaṃ muktasya tatkathaṃ vyākhyeyam / naca tadapyuktanyāyeneti yuktam / tathā sati yatra tvasyetyādiviśeṣoktyanupapatterityata āha sthānaikyamiti // sthānaikyamaikamatyaṃ ca muktasya tu viśiṣṭate īśeneti vartate / na kevalamuktanimittatrayaṃ kinnāmaitannimittadvayaṃ viśiṣyate / ato viśeṣaṇābhedoktirupapadyate / tatra sthānaikyenaikyavyapadeśo lākṣaṇikaḥ / sthānagatasyaikasya sthāniṣu prayogāt / aikamatyanimitte tu prayoge lakṣitalakṣaṇā / viṣayaikyānmatyaikyaṃ tataśca matimatāmiti / *8,616* kiñca yatsādṛśyaṃ sajjīvamātrasādhāraṇatayoktaṃ tatsaṃsāriṇyanabhivyaktaṃ mukte tu vyaktamiti tadabhiprāyeṇāpi viśeṣato 'bhedoktiryuktetyāśayavānāha sādṛśyaṃ ceti // sādṛśyaṃ ca viśeṣeṇa ... muktasyeśeneti vartate / nanu sādṛyādikaṃ jaḍeṣvapi vidyate / tatkathaṃ teṣāṃ"sarvaṃ khalvidaṃ brahma'; / "bhūtāni viṣṇurbhuvanāni viṣṇurvanāni viṣṇurgirayo diśaśca'; ityādau kvacideva paramātmaikyavyapadeśo na punarjīvatprācuryeṇetyata āha jaḍānāmiti // ... jaḍānāṃ dvayameva tu tatpradhānakaṃ tattantratvameva / jaḍānāṃ tviti sambandhaḥ / sādṛśyasyāpi tṛtīyasya vidyamānatvātkathaṃ dvayamevetyata āha bhavediti // bhavet sādṛśyamatyalpaṃ tṛtīyaṃ paramātmanā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.