यस्मादाभासः सूर्यकादिर्जलाद्युपाध्यायत्तो ज्ञायते । आभासत्वस्योपाध्यायत्तत्वं व्यापकत्वेन सर्वत्र निश्चितमित्यर्थः । तथापि कुतो न युक्तमित्यत आह उपाधीति ॥ उपाध्यायत्तताभावाद् ॥। जीवानामिति शेषः । व्यापकस्योपाध्यायत्तत्वस्य जीवेष्वभावाद्वयाप्यमप्याभासत्वं न युक्तम् । ततो हेतोरसिद्धेर्दुष्यमनुमानम् । इतश्च दुष्यमित्याह आभासत्वेति ॥ ॥। आभासत्वविरोधतः आभासत्वस्य भिन्नत्वेन विरोधतश्चानुमानं दुष्यम् । तथाहि । दर्पणादिना सन्निकृष्टाः प्रतिहताः परावृत्ता नायनरश्मयो मुखेन सन्निकृष्टास्तदेव विषयीकुर्वन्ति । नतु ततो ऽन्य आभासो नामास्ति । तत्र व्यवच्छेदः पराक्त्वं सव्येतरव्यत्यासश्चेत्यादिकं भ्रान्त्यैव प्रतीयते । सोपाधिकश्चायं भ्रम इति यावदुपाधिभावं न निवर्तते । एवञ्चाभासत्वस्याभेदेन व्याप्तत्वाद्भेदसाधने विरुद्धत्वमिति । उपलक्षणं चैतत् । तत्त्वमस्यादिश्रुतिविरुद्धत्वेन कालातीतत्वमपि द्रष्टव्यम् । एवमाभासत्वानुमाने दुष्ये किम् इति चेन्निराबाधेन प्रागुक्तानुमानद्वयेनैक्यं सिद्धमित्याह चेतनत्वेनेति ॥ *९,३७९* चेतनत्वेन चांशत्वात् समुदायैक्यमापतेत्
yasmādābhāsaḥ sūryakādirjalādyupādhyāyatto jñāyate / ābhāsatvasyopādhyāyattatvaṃ vyāpakatvena sarvatra niścitamityarthaḥ / tathāpi kuto na yuktamityata āha upādhīti // upādhyāyattatābhāvād ... jīvānāmiti śeṣaḥ / vyāpakasyopādhyāyattatvasya jīveṣvabhāvādvayāpyamapyābhāsatvaṃ na yuktam / tato hetorasiddherduṣyamanumānam / itaśca duṣyamityāha ābhāsatveti // ... ābhāsatvavirodhataḥ ābhāsatvasya bhinnatvena virodhataścānumānaṃ duṣyam / tathāhi / darpaṇādinā sannikṛṣṭāḥ pratihatāḥ parāvṛttā nāyanaraśmayo mukhena sannikṛṣṭāstadeva viṣayīkurvanti / natu tato 'nya ābhāso nāmāsti / tatra vyavacchedaḥ parāktvaṃ savyetaravyatyāsaścetyādikaṃ bhrāntyaiva pratīyate / sopādhikaścāyaṃ bhrama iti yāvadupādhibhāvaṃ na nivartate / evañcābhāsatvasyābhedena vyāptatvādbhedasādhane viruddhatvamiti / upalakṣaṇaṃ caitat / tattvamasyādiśrutiviruddhatvena kālātītatvamapi draṣṭavyam / evamābhāsatvānumāne duṣye kim iti cennirābādhena prāguktānumānadvayenaikyaṃ siddhamityāha cetanatveneti // *9,379* cetanatvena cāṃśatvāt samudāyaikyamāpatet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.