अत्र दृष्टान्ते दार्ष्यान्तिके चैकदेशोत्कीर्तनेनान्यदप्युपलक्ष्यते । तथा चायमर्थः । वस्त्रे खलु कार्ष्ण्यं कर्दमोपाधिकृतं (औपाधिकं) प्रतीयमानमेवं प्रत्येतव्यम् । स्वतिः शुक्लमेवेदं वस्त्रं न कृष्णम् । कार्ष्ण्यन्तूपाधिकृतमिति । तथात्रापि स्वतो नीरूप एवाहम् । कार्ष्ण्यं तु न मम स्वभावतः । किन्तु देहोपाधिकृतमिति प्रतीयत इत्यङ्गीकर्तव्यम् । तथाचास्याः प्रतीतेर्यथार्थत्वान्नानुमानादिना(तो) बाध इति । *९,२७६* यदुक्तं देहात्मताप्रतीतिर्नास्ति देहो ऽहमिति प्रतीत्यननुभवादिति तदसत् । अहमिति प्रतीतेरेव तत्प्रतीतित्वात् । इदमनिदंरूपवस्तुगर्भो ह्यहङ्कारः । यच्चोक्तं मम देह इति भेदप्रती(तेर)त्यनुवृत्तेर्देहात्मत्वप्रतिभासो ऽनुपपन्न इति । तदयुक्तम् । भेदप्रतीत्यसम्प्रतिपत्तेः । मम देह इति व्यवहारस्य मम स्वरूपमितिवदौपचारिकत्वोपपत्तेः । न खलु केवले देहे आत्मत्वप्रतीतिः । किन्तर्हि देहेन्द्रियान्तःकरणादिसङ्घाते । तत्र सङ्घातापेक्षया देहमात्रे सम्बन्धप्रतीतिरपि न बाधिका । प्रसादस्य स्तम्भो, वृक्षस्य शाखेति यथा । नच देहेन्द्रियादेरात्मनश्च भेदावभासे स्फुटं प्रमाणमस्ति । येन देहाद्यात्मप्रतीतिर्विरुध्येत । यदप्युक्तं कृष्णो ऽहमित्यादिरूपदेहादिधर्माणामात्मनिष्ठप्रतीतिर्नास्ति प्रमाणाभावादिति । तन्न । कृष्णो ऽहमिति व्यवहारदर्शनात् । ज्ञानमूलता खलु व्यवहारस्योत्सर्गतः सिद्धा । तदनुपपत्तौ तूपचारत्वकल्पना । नच नाहं कृष्ण इत्यादिरूपा प्रतीतिरस्ति । यद्भयादुपचारत्वं कल्पयामः । अतो भेदादिप्रतीत्यभावादस्त्येवोभयी प्रतीतिः । यथाऽह । "अन्योन्यस्मिन्नन्योन्यात्मकतामन्योन्यधर्मांश्चाध्यस्यऽ; इति । *९,२७८* प्रत्यक्षजा चेयं प्रतीतिरिति कथं प्रत्यक्षसिद्धस्य नानुमानादिना बाध इत्यत आह कथं चेति । कथं च भेदो देहादेरात्मनो न प्रमीयते
atra dṛṣṭānte dārṣyāntike caikadeśotkīrtanenānyadapyupalakṣyate / tathā cāyamarthaḥ / vastre khalu kārṣṇyaṃ kardamopādhikṛtaṃ (aupādhikaṃ) pratīyamānamevaṃ pratyetavyam / svatiḥ śuklamevedaṃ vastraṃ na kṛṣṇam / kārṣṇyantūpādhikṛtamiti / tathātrāpi svato nīrūpa evāham / kārṣṇyaṃ tu na mama svabhāvataḥ / kintu dehopādhikṛtamiti pratīyata ityaṅgīkartavyam / tathācāsyāḥ pratīteryathārthatvānnānumānādinā(to) bādha iti / *9,276* yaduktaṃ dehātmatāpratītirnāsti deho 'hamiti pratītyananubhavāditi tadasat / ahamiti pratītereva tatpratītitvāt / idamanidaṃrūpavastugarbho hyahaṅkāraḥ / yaccoktaṃ mama deha iti bhedapratī(tera)tyanuvṛtterdehātmatvapratibhāso 'nupapanna iti / tadayuktam / bhedapratītyasampratipatteḥ / mama deha iti vyavahārasya mama svarūpamitivadaupacārikatvopapatteḥ / na khalu kevale dehe ātmatvapratītiḥ / kintarhi dehendriyāntaḥkaraṇādisaṅghāte / tatra saṅghātāpekṣayā dehamātre sambandhapratītirapi na bādhikā / prasādasya stambho, vṛkṣasya śākheti yathā / naca dehendriyāderātmanaśca bhedāvabhāse sphuṭaṃ pramāṇamasti / yena dehādyātmapratītirvirudhyeta / yadapyuktaṃ kṛṣṇo 'hamityādirūpadehādidharmāṇāmātmaniṣṭhapratītirnāsti pramāṇābhāvāditi / tanna / kṛṣṇo 'hamiti vyavahāradarśanāt / jñānamūlatā khalu vyavahārasyotsargataḥ siddhā / tadanupapattau tūpacāratvakalpanā / naca nāhaṃ kṛṣṇa ityādirūpā pratītirasti / yadbhayādupacāratvaṃ kalpayāmaḥ / ato bhedādipratītyabhāvādastyevobhayī pratītiḥ / yathā'ha / "anyonyasminnanyonyātmakatāmanyonyadharmāṃścādhyasya'; iti / *9,278* pratyakṣajā ceyaṃ pratītiriti kathaṃ pratyakṣasiddhasya nānumānādinā bādha ityata āha kathaṃ ceti / kathaṃ ca bhedo dehāderātmano na pramīyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.