वैदिकानुष्ठानवतां तत्फलसिद्धेर्दृष्टत्वादित्यर्थः । प्रत्यक्षगम्यत्वात् प्रत्यक्षसंवादेन सिद्धत्वात् । प्रमाणसमुच्चये चशब्दः । वेदेन च मोक्षसिद्धिरिति । अनेन सर्वस्यापि वेदस्य प्रमाणान्तरसंवादो नास्तीत्येतदसिद्धम् । ऐश्वर्यादिसाधनतया योगादिकमुपदिशतो वेदभागस्य संवाददर्शनादित्युक्तं भवति । मोक्षप्रतिपादकानि च वेदवाक्यानि तत्र तत्रोदाहृतान्येव द्रष्टव्यानि । फलविसंवादो ऽपि वेदस्य दृश्यत इति चेन्न । तस्य कर्तृकर्मादिवैगुण्यहेतुतायाः प्रागुक्तत्वात् । तदिदमुक्तं स्फुटमिति । आद्ये द्वितीयं दूषयति यदीति ॥ यद्यागमस्य नो मात्वमक्षजस्य तथा भवेत् यदि भागविशेषस्य संवादाभावेन कृत्स्नस्यापि आगमस्य नो मानत्वम् अप्रमाणत्वमित्युच्यते तर्हि अक्षजस्य प्रत्यक्षमात्रस्य तथा अप्रमाणत्वं भवेत् । अस्थात्सुखादिविषयस्य प्रत्यक्षस्य संवादाभावात् । यदि च संवादरहितस्यैव वेदभागस्य नो मानत्वमित्युच्यते तदास्मत्सुखादिविषयस्य प्रत्यक्षस्याप्रामाण्यं भवेदेवेति । यद्यपि योगिप्रत्यक्षसंवा(दो ऽस्ति तथा)दः प्रागुक्तस्तथापि तदितरप्रमाणापेक्षयेदमुदितं वेदितव्यम् । स्यादेतत् । प्रत्यक्षं स्वत एव प्रमाणं तत्र किं संवादेनेत्यत आह यद्यक्षजस्येति ॥ *१०,२००* यद्यक्षजस्य मात्वं स्यादागमस्य कथं न तत् यदि संवादेन विनाक्षजस्य स्वत एव प्रमाणत्वं स्यात्तर्हि आगमस्य तत् स्वत एव प्रामाण्यं कथं न भवेत् अविशेषाद्भवेदेव । *१०,२०१* द्वितीयं निराकरोति यद्यागमस्येति । यदि वाक्यत्वमात्रेणोन्मत्तवाक्यवदागमस्य न मानत्वमित्युच्यते । तर्ह्यक्षजत्वेन शुक्तिरजतादिविषयाक्षजवत्स्तत्स्तम्भाद्यक्षजस्याप्यप्रामाण्यं स्यादविशेषात् । निर्देषत्वात्स्तम्भादिविषयमक्षजं प्रमाणमित्यत आह यद्यक्षजस्येति ॥ यदि निर्देषत्वात्स्तम्भादिविषयस्याक्षजस्य प्रमाणत्वं स्यात्तर्ह्यागमस्यापि तत एव कथं न भवेत् । न ह्यपौरुषेयस्य सदोषता सम्भवति । वेद इत्युपक्रमात्तथैव वक्तव्ये यदागमस्येति वदति तदनेनैव न्यायेन पौरुषेयागमस्यापि प्रामाण्यं साधनीयमिति सूचयितुम् । *१०,२०२* तृतीयं निराकरोति लोकेति ॥ लोकवाक्याद् विशेषश्चाव्यभिचारेण सिद्धयति
vaidikānuṣṭhānavatāṃ tatphalasiddherdṛṣṭatvādityarthaḥ / pratyakṣagamyatvāt pratyakṣasaṃvādena siddhatvāt / pramāṇasamuccaye caśabdaḥ / vedena ca mokṣasiddhiriti / anena sarvasyāpi vedasya pramāṇāntarasaṃvādo nāstītyetadasiddham / aiśvaryādisādhanatayā yogādikamupadiśato vedabhāgasya saṃvādadarśanādityuktaṃ bhavati / mokṣapratipādakāni ca vedavākyāni tatra tatrodāhṛtānyeva draṣṭavyāni / phalavisaṃvādo 'pi vedasya dṛśyata iti cenna / tasya kartṛkarmādivaiguṇyahetutāyāḥ prāguktatvāt / tadidamuktaṃ sphuṭamiti / ādye dvitīyaṃ dūṣayati yadīti // yadyāgamasya no mātvamakṣajasya tathā bhavet yadi bhāgaviśeṣasya saṃvādābhāvena kṛtsnasyāpi āgamasya no mānatvam apramāṇatvamityucyate tarhi akṣajasya pratyakṣamātrasya tathā apramāṇatvaṃ bhavet / asthātsukhādiviṣayasya pratyakṣasya saṃvādābhāvāt / yadi ca saṃvādarahitasyaiva vedabhāgasya no mānatvamityucyate tadāsmatsukhādiviṣayasya pratyakṣasyāprāmāṇyaṃ bhavedeveti / yadyapi yogipratyakṣasaṃvā(do 'sti tathā)daḥ prāguktastathāpi taditarapramāṇāpekṣayedamuditaṃ veditavyam / syādetat / pratyakṣaṃ svata eva pramāṇaṃ tatra kiṃ saṃvādenetyata āha yadyakṣajasyeti // *10,200* yadyakṣajasya mātvaṃ syādāgamasya kathaṃ na tat yadi saṃvādena vinākṣajasya svata eva pramāṇatvaṃ syāttarhi āgamasya tat svata eva prāmāṇyaṃ kathaṃ na bhavet aviśeṣādbhavedeva / *10,201* dvitīyaṃ nirākaroti yadyāgamasyeti / yadi vākyatvamātreṇonmattavākyavadāgamasya na mānatvamityucyate / tarhyakṣajatvena śuktirajatādiviṣayākṣajavatstatstambhādyakṣajasyāpyaprāmāṇyaṃ syādaviśeṣāt / nirdeṣatvātstambhādiviṣayamakṣajaṃ pramāṇamityata āha yadyakṣajasyeti // yadi nirdeṣatvātstambhādiviṣayasyākṣajasya pramāṇatvaṃ syāttarhyāgamasyāpi tata eva kathaṃ na bhavet / na hyapauruṣeyasya sadoṣatā sambhavati / veda ityupakramāttathaiva vaktavye yadāgamasyeti vadati tadanenaiva nyāyena pauruṣeyāgamasyāpi prāmāṇyaṃ sādhanīyamiti sūcayitum / *10,202* tṛtīyaṃ nirākaroti loketi // lokavākyād viśeṣaścāvyabhicāreṇa siddhayati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.