सर्वेषामपि दुःखानां परेणानित्यतायाः स्वीकृतत्वात् । अत एव न द्वितीयः । न हि दुःखं सावयवद्रव्यम् । येन सशेषमुच्छिद्यत इति शङ्कयेत । न तृतीयः । दृष्टान्तस्य साध्यविकलत्वात् । नहि दीपज्वालासन्ततिरेवमुच्छिद्यते । तत्रैव पुनर्ज्वालान्तरोदयसम्भवात् । न द्वितीयः । दुःखधर्मो हि जातिर्वा तदन्यो वा । आद्ये ऽपसिद्धान्तः । जातेर्नित्यत्वाङ्गीकारात् । न द्वितीयः । आश्रयासिद्धेः । गुणेषु जातिव्यतिरिक्तधर्मानङ्गीकारात् । अङ्गीकारे ऽप्यर्थान्तरता स्यात् । नहि दुःखधर्मस्य कस्यचिद्विनाशसिद्धौ मोक्षसिद्धिरिति । *१०,२०६* आत्मा कदाचिद्ध्वस्ताशेषविशेषगुणो विभुत्वे सति कार्यविशेषगुणवत्त्वात् महाप्रलयावस्थायामाकाशवदिति चासत् । सर्वात्मपक्षीकारे परमेश्वरात्मनि बाधात् । असिद्धेश्च । जीवात्मपक्षीकारे ऽपि संसार्येकस्वभावानां जीवानां स्वयमेवोररीकृतत्वेन तत्र बाधात् । तदतिरिक्तजीवपक्षीकारे तत्रैवानैकान्त्यात् । जीवात्मनां विभुत्वाभावेनासिद्धेश्च । आत्मत्वं कदाचिद्ध्वस्ताशेषविशेषगुणद्रव्यनिष्ठमिति प्रतिज्ञार्थ इति चेन्न । तथा सति हेतोरसिद्धिप्रसङ्गात् । जातित्वं हेतुरिति चेन्न । पूर्वानुमानदोषापरिहारात् । घटत्वादावनैकान्तिकत्वाच्च । अशेषविशेषगुणशून्यद्रव्यनिष्ठमिति प्रतिज्ञार्थ इति चेन्न । सगुणानामेव द्रव्याणामुत्पादस्य समर्थितत्वात् । विभुकार्यविशेषगुणवद्वृत्तिजातित्वस्य हेतुत्वान्न को ऽपि दोष इति चेन्न । कार्यविशेषगुणवत्पदस्य वैयर्थ्यात् । तत्त्यागे ऽप्यर्थान्तरत्वात् । अशेषविशेषगुणध्वंसो न मोक्ष इति वक्ष्यमाणत्वात् । *१०,२१२* एतेन देवदत्तो देवदत्ताधर्मसमानकालीनदेवदत्तगतत्वानधिकरणदुःखध्वंसाधिकरणं दुःखित्वाद्यज्ञदत्तवदिति विशिष्यव्यतिरेक्यनुमानमपि निरस्तम् । अर्थान्तरतापरिहारादित्यास्तां प्रपञ्चः । *१०,२१३* इदानीं जैनोक्तमोक्षसाधनं दूषयितुमनुवदति अस्तीति ॥ अस्ति मोक्षो ऽपि धर्मेण यथार्थज्ञानतो ऽपि च यदिदं मोक्षास्तित्वं समर्थितं तत्साध्विति जैनाः प्राहुरिति सम्बन्धः । अङ्गीकृतश्चेन्मोक्षसद्भावस्तदा तत्साधनमपि किञ्चिदङ्गीकायर्मेव । तथाच का विप्रतिपत्तिरित्याशयवान्पृच्छति अपीति ॥ किं तर्हीत्यर्थः । उत्तरमाह धर्मेणेति ॥ लभ्यत इत्याहुः । अपिचावितरेतरसमुच्चये । यद्यपि मोक्षं तत्साधनं चाभ्युपयन्ति जैनास्तथापि तद्विशेषे विप्रतिपद्यन्ते । यतः सम्यग्ज्ञानसम्यक्चारित्र्यसमुच्चयसाध्यं मोक्षमाहुरित्याशयः । सम्यग्दर्शनं यद्यपरोक्षज्ञानं तदा यथार्थग्रहणेनैव गृहीतम् । यदि च स्वसमयपरिपालनं तदा धर्मग्रहणेनेति पृथग्ग्रहणं व्यर्थमिति सूचयितुं द्वयोरेव ग्रहणम् । धर्मज्ञानसमुच्चयसाध्यत्वं मोक्षस्य कथञ्चिदस्माभिरप्यङ्गीक्रियते । अतो विप्रतिपत्त्यनन्तरं दर्शयति प्रामाण्यमिति ॥ प्रामाण्यमनुमायाश्च जिनस्याप्तत्वसाधने
sarveṣāmapi duḥkhānāṃ pareṇānityatāyāḥ svīkṛtatvāt / ata eva na dvitīyaḥ / na hi duḥkhaṃ sāvayavadravyam / yena saśeṣamucchidyata iti śaṅkayeta / na tṛtīyaḥ / dṛṣṭāntasya sādhyavikalatvāt / nahi dīpajvālāsantatirevamucchidyate / tatraiva punarjvālāntarodayasambhavāt / na dvitīyaḥ / duḥkhadharmo hi jātirvā tadanyo vā / ādye 'pasiddhāntaḥ / jāternityatvāṅgīkārāt / na dvitīyaḥ / āśrayāsiddheḥ / guṇeṣu jātivyatiriktadharmānaṅgīkārāt / aṅgīkāre 'pyarthāntaratā syāt / nahi duḥkhadharmasya kasyacidvināśasiddhau mokṣasiddhiriti / *10,206* ātmā kadāciddhvastāśeṣaviśeṣaguṇo vibhutve sati kāryaviśeṣaguṇavattvāt mahāpralayāvasthāyāmākāśavaditi cāsat / sarvātmapakṣīkāre parameśvarātmani bādhāt / asiddheśca / jīvātmapakṣīkāre 'pi saṃsāryekasvabhāvānāṃ jīvānāṃ svayamevorarīkṛtatvena tatra bādhāt / tadatiriktajīvapakṣīkāre tatraivānaikāntyāt / jīvātmanāṃ vibhutvābhāvenāsiddheśca / ātmatvaṃ kadāciddhvastāśeṣaviśeṣaguṇadravyaniṣṭhamiti pratijñārtha iti cenna / tathā sati hetorasiddhiprasaṅgāt / jātitvaṃ heturiti cenna / pūrvānumānadoṣāparihārāt / ghaṭatvādāvanaikāntikatvācca / aśeṣaviśeṣaguṇaśūnyadravyaniṣṭhamiti pratijñārtha iti cenna / saguṇānāmeva dravyāṇāmutpādasya samarthitatvāt / vibhukāryaviśeṣaguṇavadvṛttijātitvasya hetutvānna ko 'pi doṣa iti cenna / kāryaviśeṣaguṇavatpadasya vaiyarthyāt / tattyāge 'pyarthāntaratvāt / aśeṣaviśeṣaguṇadhvaṃso na mokṣa iti vakṣyamāṇatvāt / *10,212* etena devadatto devadattādharmasamānakālīnadevadattagatatvānadhikaraṇaduḥkhadhvaṃsādhikaraṇaṃ duḥkhitvādyajñadattavaditi viśiṣyavyatirekyanumānamapi nirastam / arthāntaratāparihārādityāstāṃ prapañcaḥ / *10,213* idānīṃ jainoktamokṣasādhanaṃ dūṣayitumanuvadati astīti // asti mokṣo 'pi dharmeṇa yathārthajñānato 'pi ca yadidaṃ mokṣāstitvaṃ samarthitaṃ tatsādhviti jaināḥ prāhuriti sambandhaḥ / aṅgīkṛtaścenmokṣasadbhāvastadā tatsādhanamapi kiñcidaṅgīkāyarmeva / tathāca kā vipratipattirityāśayavānpṛcchati apīti // kiṃ tarhītyarthaḥ / uttaramāha dharmeṇeti // labhyata ityāhuḥ / apicāvitaretarasamuccaye / yadyapi mokṣaṃ tatsādhanaṃ cābhyupayanti jaināstathāpi tadviśeṣe vipratipadyante / yataḥ samyagjñānasamyakcāritryasamuccayasādhyaṃ mokṣamāhurityāśayaḥ / samyagdarśanaṃ yadyaparokṣajñānaṃ tadā yathārthagrahaṇenaiva gṛhītam / yadi ca svasamayaparipālanaṃ tadā dharmagrahaṇeneti pṛthaggrahaṇaṃ vyarthamiti sūcayituṃ dvayoreva grahaṇam / dharmajñānasamuccayasādhyatvaṃ mokṣasya kathañcidasmābhirapyaṅgīkriyate / ato vipratipattyanantaraṃ darśayati prāmāṇyamiti // prāmāṇyamanumāyāśca jinasyāptatvasādhane
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.