यदि निर्निबन्धनमेव सुखतारतम्यदशर्नादेरौपाधिकत्वं कल्प्यते । तदा सुखं भावरूपं दुःखं तदभावः । तत्र तारतम्यदर्शनं प्रतियोगिसुखोपाधिनिमित्तम् । सुखनिवृत्त्यर्थानि चाहिकण्टकादीनीति परोक्तविपयर्यश्च किन्न स्यात् । स्यादेव । अतो द्वयोरप्यनुपलभ्यमानविशेषत्वात्स्वाभाविकतारतम्योर्भावत्वमङ्गीकर्तव्यमिति । *१०,२३६* सुखमभावो वस्तुत्वात्सम्मताभाववदिति प्रमाणसद्भावात्कथं सुखस्याभावता केनेत्युक्तमिति चेत् । किमेवंवादिनो मते कश्चिद्भावो विद्यते । उत सर्वे ऽप्यभावाः । आद्ये दोषमाह यदीति ॥ यदि भावो ऽपि कश्चित् स्यात् तस्यैवाभावता कुतः वस्तुत्वेन सुखस्याभावतामनुमिमानस्य मते यदि कश्चित्पदार्थो भावो ऽपि स्यात् । तर्हि तस्य सुखस्यैवाभावता कुतः । अपि तु भावत्वेनाङ्गीकृतस्यापि पदार्थस्याभावता स्यात् । अन्यथा वस्तुत्वस्य तत्र व्यभिचारापत्तेः । ननु सर्वे ऽपि पदार्था अभावा भवन्त्येवति नोक्तो दोषः । यद्यपि घटादीनामनादित्वाद्यापत्त्या प्राक् प्रध्वंसात्यन्ताभावत्वमनुपपन्नम् । तथाप्यन्योन्याभावत्वं युज्यत एव । घटे हि पटाद्यन्योन्याभावः प्रमाणसिद्धः । नचान्योन्याभावो धर्मिणो ऽन्यो ऽस्ति । अतो घट एव पटाद्यन्योन्याभावः । एवं पटादयो ऽपीति द्वितीयं शङ्कते यदि सर्वे ऽपीति ॥ यदि सर्वे ऽप्यभावाः स्युरन्योन्यमिति सर्वेऽपि पदार्था अन्योन्याभावाः स्युरिति यदि मन्यस इत्यर्थः । उत्तरमाह भावतेति ॥ ॥। भावता
yadi nirnibandhanameva sukhatāratamyadaśarnāderaupādhikatvaṃ kalpyate / tadā sukhaṃ bhāvarūpaṃ duḥkhaṃ tadabhāvaḥ / tatra tāratamyadarśanaṃ pratiyogisukhopādhinimittam / sukhanivṛttyarthāni cāhikaṇṭakādīnīti paroktavipayaryaśca kinna syāt / syādeva / ato dvayorapyanupalabhyamānaviśeṣatvātsvābhāvikatāratamyorbhāvatvamaṅgīkartavyamiti / *10,236* sukhamabhāvo vastutvātsammatābhāvavaditi pramāṇasadbhāvātkathaṃ sukhasyābhāvatā kenetyuktamiti cet / kimevaṃvādino mate kaścidbhāvo vidyate / uta sarve 'pyabhāvāḥ / ādye doṣamāha yadīti // yadi bhāvo 'pi kaścit syāt tasyaivābhāvatā kutaḥ vastutvena sukhasyābhāvatāmanumimānasya mate yadi kaścitpadārtho bhāvo 'pi syāt / tarhi tasya sukhasyaivābhāvatā kutaḥ / api tu bhāvatvenāṅgīkṛtasyāpi padārthasyābhāvatā syāt / anyathā vastutvasya tatra vyabhicārāpatteḥ / nanu sarve 'pi padārthā abhāvā bhavantyevati nokto doṣaḥ / yadyapi ghaṭādīnāmanāditvādyāpattyā prāk pradhvaṃsātyantābhāvatvamanupapannam / tathāpyanyonyābhāvatvaṃ yujyata eva / ghaṭe hi paṭādyanyonyābhāvaḥ pramāṇasiddhaḥ / nacānyonyābhāvo dharmiṇo 'nyo 'sti / ato ghaṭa eva paṭādyanyonyābhāvaḥ / evaṃ paṭādayo 'pīti dvitīyaṃ śaṅkate yadi sarve 'pīti // yadi sarve 'pyabhāvāḥ syuranyonyamiti sarve'pi padārthā anyonyābhāvāḥ syuriti yadi manyasa ityarthaḥ / uttaramāha bhāvateti // ... bhāvatā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.