भावत्वं नाम विधिरूपत्वमभावत्वं नाम निषेधत्वमिति योजना । शब्दप्रवृत्तिनिमित्तनिष्कर्षार्थं भावप्रत्ययः । अन्यथेन्द्रः पुरन्दर इतिवत्स्यात् । ततः किमित्यत आह निषेधस्येति ॥ निषेधस्य निषेधो ऽपि भाव एव बलाद् भवेत् यस्मादभावो नाम निषेधस्तस्मादभावस्याभाव इति निषेधस्यापि निषेध इत्युक्तं स्यात् । स च विधिरेव स्यात् । दर्शनबलात् । दृष्टो हि"नेयङुवङ्स्थानौऽ; इति निषेधस्यास्त्रीति निषेधो विधिः । वक्ष्यते चैतत् । विधिश्च भाव एवेत्युक्तम् । तस्मादभावाभावता भावतैवेति युक्तम् । *१०,२४०* एवं तर्हि द्रव्यादयो भावाः प्रागभावादयो ऽभावा इत्यन्यत्रोक्तनियमो न स्यात् । घटस्यापि न पट इति निषेधरूपतायाः प्रागभावस्यापि प्रमेय इति विधिरूपताया दर्शनादित्यतः प्रागुक्तं स्मारयति प्रथमेति ॥ प्रथमप्रतिपत्तिस्तु भावभावनियामिका
bhāvatvaṃ nāma vidhirūpatvamabhāvatvaṃ nāma niṣedhatvamiti yojanā / śabdapravṛttinimittaniṣkarṣārthaṃ bhāvapratyayaḥ / anyathendraḥ purandara itivatsyāt / tataḥ kimityata āha niṣedhasyeti // niṣedhasya niṣedho 'pi bhāva eva balād bhavet yasmādabhāvo nāma niṣedhastasmādabhāvasyābhāva iti niṣedhasyāpi niṣedha ityuktaṃ syāt / sa ca vidhireva syāt / darśanabalāt / dṛṣṭo hi"neyaṅuvaṅsthānau'; iti niṣedhasyāstrīti niṣedho vidhiḥ / vakṣyate caitat / vidhiśca bhāva evetyuktam / tasmādabhāvābhāvatā bhāvataiveti yuktam / *10,240* evaṃ tarhi dravyādayo bhāvāḥ prāgabhāvādayo 'bhāvā ityanyatroktaniyamo na syāt / ghaṭasyāpi na paṭa iti niṣedharūpatāyāḥ prāgabhāvasyāpi prameya iti vidhirūpatāyā darśanādityataḥ prāguktaṃ smārayati prathameti // prathamapratipattistu bhāvabhāvaniyāmikā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.