Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·3·3.4·3.4.184

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.4.184

NMABB 3.4.184

प्रतिषेधस्य सङ्कोचे कारणाभावेन प्रपञ्चमिथ्यात्वं मुख्यो ऽर्थः । तस्मिन्नविद्यमाने तु सावर्ज्ञं न प्रतिषेद्धुं शक्यते । मिथ्यार्थसापेक्षतया हि तन्निषेध्यम् । यद्वोपपन्न इत्यादिकमेकं वाक्यम् । उपपन्ने ऽविरोधिनि च । अत एव मुख्यार्थे वाक्यस्य विद्यमाने सति । अनेन प्रपञ्चमिथ्यात्वासिद्धेः क्व सार्वज्ञं निषिध्यत इति योजना । सङ्गतिस्तूक्तसङ्गतिसमाहारेण द्रष्टव्या । *११,२९०* सर्वं तदुपजीव्यैवेत्यादिनोक्तमर्थमुपसंहरति अत इति ॥ अतः सर्वगुणैर्युक्तं ब्रह्माङ्गीकायर्मेव हि अङ्गीकार्यम् धर्मितयेति शेषः । तथा चोपजीव्यविरोधस्तत्त्वमस्यादिवाक्यस्य दुर्वार इति हेरर्थः । *११,२९१* स्यादेतत् । सार्वज्ञादिगुणोपेतमेव ब्रह्म धर्मीकुर्मः । किन्तु तेषां मिथ्यात्वान्नोपजीव्यविरोधो ऽद्वैतागमस्य । यथा यः पुरुषः स स्थाणुरित्यत्रारोपितेन पुरुषत्वेन व्यावृत्तं वस्तु धर्मीकृत्य प्रवृत्तावपि नोपजीव्यविरोध इत्यत आह अपलापो ऽपीति ॥ अपलापो ऽपि सर्वस्य न कथञ्चन युज्यते

pratiṣedhasya saṅkoce kāraṇābhāvena prapañcamithyātvaṃ mukhyo 'rthaḥ / tasminnavidyamāne tu sāvarjñaṃ na pratiṣeddhuṃ śakyate / mithyārthasāpekṣatayā hi tanniṣedhyam / yadvopapanna ityādikamekaṃ vākyam / upapanne 'virodhini ca / ata eva mukhyārthe vākyasya vidyamāne sati / anena prapañcamithyātvāsiddheḥ kva sārvajñaṃ niṣidhyata iti yojanā / saṅgatistūktasaṅgatisamāhāreṇa draṣṭavyā / *11,290* sarvaṃ tadupajīvyaivetyādinoktamarthamupasaṃharati ata iti // ataḥ sarvaguṇairyuktaṃ brahmāṅgīkāyarmeva hi aṅgīkāryam dharmitayeti śeṣaḥ / tathā copajīvyavirodhastattvamasyādivākyasya durvāra iti herarthaḥ / *11,291* syādetat / sārvajñādiguṇopetameva brahma dharmīkurmaḥ / kintu teṣāṃ mithyātvānnopajīvyavirodho 'dvaitāgamasya / yathā yaḥ puruṣaḥ sa sthāṇurityatrāropitena puruṣatvena vyāvṛttaṃ vastu dharmīkṛtya pravṛttāvapi nopajīvyavirodha ityata āha apalāpo 'pīti // apalāpo 'pi sarvasya na kathañcana yujyate

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/3.4.184

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.4.184, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/3.4.184), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text