प्रारब्धकर्मणो ऽतिक्रममविधायेति पूर्वेणैव सम्बन्धः । प्रारब्धप्रतिबद्धं हि ज्ञानं मोक्षमपि न करोति । अतस्तत्प्रतिबन्ध(क)वशाज्ज्ञानिनामाप्यभिप्राया मोघाः स्युः । ज्ञानस्य पुरुषार्थहेतुत्वे ऽपि विशेषो ऽस्तीत्याह देवेति ॥ देवर्षिमानुषादीनां तत्तज्जात्यनुसारतः जातिशब्देनात्र योग्योच्यते । अपेक्षितफलप्राप्तिर्भवतीति सम्बन्धः । एतेन नाविशेषादित्यस्यापि तात्पर्यमुकतं भवति । *११,५* अत्र न ज्ञानं स्वतन्त्रमेव स्वर्गादिसाधनं किन्तु कर्मैव । ज्ञानं तु कर्मशेषत्वात्तत्साधनत्वेनोच्यते । शेषत्वं च कर्मणैव सिद्धयति पुरुषार्थे ऽतिशयाधायकत्वमिति शेषत्वात्पुरुषार्थवादो यथान्येष्विति जैमिनिरित्यादिसूत्रैः पूर्वपक्षयित्वाधिकोपदेशात्तु बादरायणस्यैवं तद्दर्शनादित्यादिना स्वतन्त्रस्यैव ज्ञानस्य स्वर्गादिसाधनत्वं पुनः सिद्धान्तितम् । तत्र पूर्वपक्ष्युपन्यस्तप्रमाणनिरासः स्फुटो भाष्ये । जैमिनिमतविरोधपरिहारस्तु कथमित्यत आह जैमिन्युक्तमिति ॥ जैमिन्युक्तं मानुषाणां तद्विशेषाश्च केचन
prārabdhakarmaṇo 'tikramamavidhāyeti pūrveṇaiva sambandhaḥ / prārabdhapratibaddhaṃ hi jñānaṃ mokṣamapi na karoti / atastatpratibandha(ka)vaśājjñānināmāpyabhiprāyā moghāḥ syuḥ / jñānasya puruṣārthahetutve 'pi viśeṣo 'stītyāha deveti // devarṣimānuṣādīnāṃ tattajjātyanusārataḥ jātiśabdenātra yogyocyate / apekṣitaphalaprāptirbhavatīti sambandhaḥ / etena nāviśeṣādityasyāpi tātparyamukataṃ bhavati / *11,5* atra na jñānaṃ svatantrameva svargādisādhanaṃ kintu karmaiva / jñānaṃ tu karmaśeṣatvāttatsādhanatvenocyate / śeṣatvaṃ ca karmaṇaiva siddhayati puruṣārthe 'tiśayādhāyakatvamiti śeṣatvātpuruṣārthavādo yathānyeṣviti jaiminirityādisūtraiḥ pūrvapakṣayitvādhikopadeśāttu bādarāyaṇasyaivaṃ taddarśanādityādinā svatantrasyaiva jñānasya svargādisādhanatvaṃ punaḥ siddhāntitam / tatra pūrvapakṣyupanyastapramāṇanirāsaḥ sphuṭo bhāṣye / jaiminimatavirodhaparihārastu kathamityata āha jaiminyuktamiti // jaiminyuktaṃ mānuṣāṇāṃ tadviśeṣāśca kecana
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.