अन्तःकरणविधुराणामपीत्यर्थः । यद्यस्मात्तस्मान्न शोभत इति सम्बन्धः । श्रुतिः पूर्वोदाहृता । नन्वेतदयुक्तम् । प्रागुदाहृतश्रुतेः प्रतिपक्षतयोद्भाविताया अस्याः श्रुतेस्तथैव बाधस्योच्यमानत्वात् । मैवम् । प्रागुदाहृतश्रुतेः प्रबलत्वेन बाधकत्वोपपत्तेः । तथाहि । कामश्रुतिस्तावन्निरवकाशा । तदभावश्रुतिस्तूक्तरीत्या सावकाशा । विशेषणस्वरूपकथनत्वसन्देहे ऽपि न निरवकाशत्वम् । एतत्सर्वं मन एवेत्यपि सावकाशश्रुतिरिति साङ्खयाधिकरणे ऽभिहितम् । किञ्च कामश्रुतिः सर्वास्वपि शाखास्वस्ति । तथैवोदाहृतत्वात् । तदभावश्रुतिस्तु क्वचिदेवेति कथं न बाध्यबाधकभावः । तदिदमुक्तं पृथक्शाखास्विति । *११,४५* कामस्य यत्रेत्यादिनोक्तमर्थमुपसंहरति अत इति ॥ अतो ऽकामहतत्वं तु मुक्तानामेव मुख्यतः कामनिमित्तोपद्रवाभावस्याकामहतत्वस्याकामत्वाप्तकामत्वाभ्यामेवोपपत्तेरकामत्वस्य चेतनमात्रे ऽसम्भवादाप्तकामत्वस्य च मुक्तलक्षणत्वेन तत्रैव सम्भवादमुक्तेष्वसम्भवादित्यर्थः । मुक्तानामेव धर्म इति सिद्धमिति शेषः । *११,४६* सत्यम् । मुख्यया वृत्त्याकामहतत्वं मुक्तेष्वेव सम्भवति । तथापि कामनिमित्तबहुतरोपद्रवाभावाद्ब्रह्मादिष्वप्यमुख्यं युज्यत एव । अतः संसारिण एव श्रुतिप्रतिपाद्याः किन्न भवन्तीति चेत् । किं मुख्यार्थपरिग्रहे बाधकसद्भावात्तत्परित्यागः क्रियते किंवा वृथैव । नाद्यः । तदभावात् । बाधकाभासानां च निराकरिष्यमाणत्वात् । द्वितीयं दूषयति मुख्यार्थस्येति ॥ मुख्यार्थस्य वृथा त्यागो मायिनामेव भूषणम्
antaḥkaraṇavidhurāṇāmapītyarthaḥ / yadyasmāttasmānna śobhata iti sambandhaḥ / śrutiḥ pūrvodāhṛtā / nanvetadayuktam / prāgudāhṛtaśruteḥ pratipakṣatayodbhāvitāyā asyāḥ śrutestathaiva bādhasyocyamānatvāt / maivam / prāgudāhṛtaśruteḥ prabalatvena bādhakatvopapatteḥ / tathāhi / kāmaśrutistāvanniravakāśā / tadabhāvaśrutistūktarītyā sāvakāśā / viśeṣaṇasvarūpakathanatvasandehe 'pi na niravakāśatvam / etatsarvaṃ mana evetyapi sāvakāśaśrutiriti sāṅkhayādhikaraṇe 'bhihitam / kiñca kāmaśrutiḥ sarvāsvapi śākhāsvasti / tathaivodāhṛtatvāt / tadabhāvaśrutistu kvacideveti kathaṃ na bādhyabādhakabhāvaḥ / tadidamuktaṃ pṛthakśākhāsviti / *11,45* kāmasya yatretyādinoktamarthamupasaṃharati ata iti // ato 'kāmahatatvaṃ tu muktānāmeva mukhyataḥ kāmanimittopadravābhāvasyākāmahatatvasyākāmatvāptakāmatvābhyāmevopapatterakāmatvasya cetanamātre 'sambhavādāptakāmatvasya ca muktalakṣaṇatvena tatraiva sambhavādamukteṣvasambhavādityarthaḥ / muktānāmeva dharma iti siddhamiti śeṣaḥ / *11,46* satyam / mukhyayā vṛttyākāmahatatvaṃ mukteṣveva sambhavati / tathāpi kāmanimittabahutaropadravābhāvādbrahmādiṣvapyamukhyaṃ yujyata eva / ataḥ saṃsāriṇa eva śrutipratipādyāḥ kinna bhavantīti cet / kiṃ mukhyārthaparigrahe bādhakasadbhāvāttatparityāgaḥ kriyate kiṃvā vṛthaiva / nādyaḥ / tadabhāvāt / bādhakābhāsānāṃ ca nirākariṣyamāṇatvāt / dvitīyaṃ dūṣayati mukhyārthasyeti // mukhyārthasya vṛthā tyāgo māyināmeva bhūṣaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.