आप्तेनोक्तमसत्यं नेत्युक्ते सत्युक्तं सत्यमिति प्रजा जानन्ति । तथा विप्रलम्भकेनोक्तं सत्यं नो इत्युक्ते तु तस्यासत्यतामपि जानन्ति । सत्यत्वासत्यत्वयोर्द्वयोरेव विरुद्धता । तत्र आप्तोक्ते ऽर्थे ऽसत्यतायामसत्यां सत्यतायाः सत्वमनाप्तोक्ते च सत्यतायामसत्यामसत्यतायाः सत्वं च प्रसिद्धमित्यर्थः । इत्युक्त इति प्रमितत्वोपलक्षणम् । प्रजा जानन्तीत्यनेन आविपालाङ्गनमेषा व्याप्तिः सिद्धा न केवलं परीक्षकाणामिति सूचयति । *१२,६४* ननु स्वप्ने ऽत्र घट इति दृष्ट्वा नात्र घट इत्यपि पश्यति । तत्र घटः तदभावश्च द्वयमपि मिथ्या । अतो व्याप्तिभङ्ग इत्यत आह नेति ॥ न स्वप्ने ऽपि द्वयं मिथ्या ॥। तत्किं द्वयमपि सत्यमित्यत आह तत्रेति ॥ ॥। तत्रैकं सत्यमेव हि तत्र घटतदभावयोर्मध्ये । यदाभावस्यासत्यता तदा घटः सत्य एव । यदा च घटस्य असत्यता तदाभावः सत्य एवेत्यथर्ः । तस्मान्न व्याप्तिभङ्ग इति हिशब्दार्थः । कुतो न द्वयमपि मिथ्येत्यत आह भावेति ॥ *१२,६५* भावाभावावुभौ तत्र कथं मिथ्या भविष्यतः
āptenoktamasatyaṃ netyukte satyuktaṃ satyamiti prajā jānanti / tathā vipralambhakenoktaṃ satyaṃ no ityukte tu tasyāsatyatāmapi jānanti / satyatvāsatyatvayordvayoreva viruddhatā / tatra āptokte 'rthe 'satyatāyāmasatyāṃ satyatāyāḥ satvamanāptokte ca satyatāyāmasatyāmasatyatāyāḥ satvaṃ ca prasiddhamityarthaḥ / ityukta iti pramitatvopalakṣaṇam / prajā jānantītyanena āvipālāṅganameṣā vyāptiḥ siddhā na kevalaṃ parīkṣakāṇāmiti sūcayati / *12,64* nanu svapne 'tra ghaṭa iti dṛṣṭvā nātra ghaṭa ityapi paśyati / tatra ghaṭaḥ tadabhāvaśca dvayamapi mithyā / ato vyāptibhaṅga ityata āha neti // na svapne 'pi dvayaṃ mithyā ... tatkiṃ dvayamapi satyamityata āha tatreti // ... tatraikaṃ satyameva hi tatra ghaṭatadabhāvayormadhye / yadābhāvasyāsatyatā tadā ghaṭaḥ satya eva / yadā ca ghaṭasya asatyatā tadābhāvaḥ satya evetyatharḥ / tasmānna vyāptibhaṅga iti hiśabdārthaḥ / kuto na dvayamapi mithyetyata āha bhāveti // *12,65* bhāvābhāvāvubhau tatra kathaṃ mithyā bhaviṣyataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.