संवलितरूपे तदप्यस्तीत्यत इयमाशीरिति चासत् । तस्य सर्वथाप्यबुद्धिस्थत्वात् । आशासनं च साकारमेव । निराकारस्य तदनुपपत्तेः । नचान्यस्यान्यस्मिन्निरुपाधिकः प्रेमा सम्भवतीतीदमेवेष्यतमम् । एवं तर्हि देहादिसहितत्वस्यापीष्टत्वात्तन्नाशेन भवतामपि मोक्षस्यापुरुषार्थत्वं स्यादिति चेन्न । परमेष्यलाभहेतोरल्पेष्टनाशस्यापि पुरुषार्थत्वेन लोके दृष्टत्वात् । ब्रह्मभावश्च न शून्यभावाद्भिद्यत इत्युपपादितम् । आनन्दरूपता च वाङ्मात्रमित्युक्तमेव । किं चानन्दत्वमपि न पुरुषार्थः । नहि कश्चिदानन्दो भूयासमित्याशास्ते । किन्तु तमनुभूयासमिति । नचानुभाव्यत्वं परेणेष्यते । अनुभवितुरन्यस्याभावात् । स्वस्मिन्कर्मकर्तृभावानभ्युपगमात् । *१२,१९१* अपि चानन्दत्वं प्राक् सिद्धमिति न पुरुषेणार्थनीयम् । प्रागविद्यावृतं न प्रकाशते पश्चादविद्यावरणापगमे प्रकाशते ऽतो नैवमिति चेन्न । प्रागपि स्वरूपस्य स्वयंप्रकाशमानताभ्युपगमात् । तन्मात्रस्य चानन्दस्याप्रकाशानुपपत्तेः । प्रकाशमानो ऽप्यानन्दो न विशदः प्रकाशत इति चेन्न । निर्विशेषत्वात् । वैशद्यावैशद्ययोश्च विशेषनिबन्धनत्वात् । यद्धि सह विशेषैः प्रकाशते तद्विशदमुच्यते । यत्तु साधारणधर्मैः सह तदविशदमिति । अविद्यावरणापगमे प्रकाशत इति च को ऽर्थः । किं प्रतीयत इति उत प्रत्येतीति । नोभावपि । अनङ्गीकारात् । प्रदीपः प्रकाशत इति को ऽथर् इति चेत् । भास्वररूपवान्वर्तत इति न किञ्चिदेतत् । तदिदं सूचितं हिशब्देन । *१२,१९५* ननु निर्विशेषां शून्यतां मोक्षमाचक्ष्महे । तल्प्रत्ययो ऽपि हि व्यवहारार्थमेव उपादीयते नतु कमपि धर्मं प्रतिपादयति । घटशून्यता तु सविशेषा घटेन विशेषितत्वात् । तत्कथमतिप्रसङ्ग इति चेन्न । विवक्षिताया अपि शून्यताया एवमेवात्मशून्यतेत्यात्ना विशेषितत्वेन सविशेषत्वदर्शनादमोक्षत्वप्रसङ्गात् । अथैवमात्मशून्यताया विशेषे दृश्यमाने ऽपि केनचिदभिसन्धिना निर्विशेषतोच्यते तत्राह दृश्यमान इति ॥ दृश्यमाने विशेषे ऽपि यदि चेदविशेषता । घटाभावो ऽविशेषः स्यात् पाश्चात्यश्चेदनागतः
saṃvalitarūpe tadapyastītyata iyamāśīriti cāsat / tasya sarvathāpyabuddhisthatvāt / āśāsanaṃ ca sākārameva / nirākārasya tadanupapatteḥ / nacānyasyānyasminnirupādhikaḥ premā sambhavatītīdameveṣyatamam / evaṃ tarhi dehādisahitatvasyāpīṣṭatvāttannāśena bhavatāmapi mokṣasyāpuruṣārthatvaṃ syāditi cenna / parameṣyalābhahetoralpeṣṭanāśasyāpi puruṣārthatvena loke dṛṣṭatvāt / brahmabhāvaśca na śūnyabhāvādbhidyata ityupapāditam / ānandarūpatā ca vāṅmātramityuktameva / kiṃ cānandatvamapi na puruṣārthaḥ / nahi kaścidānando bhūyāsamityāśāste / kintu tamanubhūyāsamiti / nacānubhāvyatvaṃ pareṇeṣyate / anubhavituranyasyābhāvāt / svasminkarmakartṛbhāvānabhyupagamāt / *12,191* api cānandatvaṃ prāk siddhamiti na puruṣeṇārthanīyam / prāgavidyāvṛtaṃ na prakāśate paścādavidyāvaraṇāpagame prakāśate 'to naivamiti cenna / prāgapi svarūpasya svayaṃprakāśamānatābhyupagamāt / tanmātrasya cānandasyāprakāśānupapatteḥ / prakāśamāno 'pyānando na viśadaḥ prakāśata iti cenna / nirviśeṣatvāt / vaiśadyāvaiśadyayośca viśeṣanibandhanatvāt / yaddhi saha viśeṣaiḥ prakāśate tadviśadamucyate / yattu sādhāraṇadharmaiḥ saha tadaviśadamiti / avidyāvaraṇāpagame prakāśata iti ca ko 'rthaḥ / kiṃ pratīyata iti uta pratyetīti / nobhāvapi / anaṅgīkārāt / pradīpaḥ prakāśata iti ko 'thar iti cet / bhāsvararūpavānvartata iti na kiñcidetat / tadidaṃ sūcitaṃ hiśabdena / *12,195* nanu nirviśeṣāṃ śūnyatāṃ mokṣamācakṣmahe / talpratyayo 'pi hi vyavahārārthameva upādīyate natu kamapi dharmaṃ pratipādayati / ghaṭaśūnyatā tu saviśeṣā ghaṭena viśeṣitatvāt / tatkathamatiprasaṅga iti cenna / vivakṣitāyā api śūnyatāyā evamevātmaśūnyatetyātnā viśeṣitatvena saviśeṣatvadarśanādamokṣatvaprasaṅgāt / athaivamātmaśūnyatāyā viśeṣe dṛśyamāne 'pi kenacidabhisandhinā nirviśeṣatocyate tatrāha dṛśyamāna iti // dṛśyamāne viśeṣe 'pi yadi cedaviśeṣatā / ghaṭābhāvo 'viśeṣaḥ syāt pāścātyaścedanāgataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.