यस्मात्सकलमप्यप्रियं (दुःखं) प्रतिकूलं मुमुक्षोरनपेक्षितम् । तत्तस्मादप्रियमत्राविशेषेण शब्दितम् । एतदुक्तं भवति । सर्वात्मनानिष्यनिवृत्तिर्मोक्ष इति तावदविवादं सर्ववादिनाम् । दुःखं तु यादृशतादृशमप्यनिष्यमेव । अतो न तद्विभागेन व्याख्यातुं युक्तमिति । यद्वा । येन न्यायेन प्रिये विभागः क्रियते तदविशेषश्चेदप्रिये स्यात्तदा तदपि विभागेन व्याख्यातव्यं भवेत् । नचैवम् । सामस्त्येन प्रियहानिरनिष्या । अनिष्यप्राप्तौ च मोक्षस्यापुरुषाथर्त्वं स्यादित्यतो हि प्रिये विभागः कल्प्यते । तथाच वक्ष्यामः । नच सामस्त्येन दुःखहानिरनिष्या । सर्वस्यापि दुःखस्यानिष्टत्वेन तद्धानेरिष्टत्वात् । तर्हि सर्वस्यापि सुखस्येष्टत्वात् प्राकृतसुखहानिरपि नाङ्गीकरणीयेति चेन्न । तस्य दुःखानुषक्तत्वेन विषसम्पृक्तमधुवदनिष्यपक्षनिक्षेपादिति भावः । *१२,२६७* इतश्च नाप्रियं प्राकृतत्वेन विशेषणीयमित्याह नास्तीति । नास्ति ह्यप्राकृतं दुःखं सतो जीवस्य कुत्रचित् अप्राकृते दुःखे सति तद्वयावृत्तये प्राकृतमिति विशेषणीयं स्यात् । सतो मुक्तियोग्यस्य । जीवस्याप्राकृतं दुःखं नास्ति प्रमाणाभावात् । अतो व्यर्थं विशेषणमिति । कुत्रचित् श्रुतौ स्मृतौ चोक्तमिति शेषः । *१२,२६८* एवं तर्ह्यप्राकृतस्य सुखस्याप्यप्रमितत्वात्तत्रापि विशेषणप्रक्षेपेण व्याख्यानमयुक्तमित्यत आह प्रियमिति ॥ प्रियं स्वरूपमेवास्य बलानन्दादिवाक्यतः
yasmātsakalamapyapriyaṃ (duḥkhaṃ) pratikūlaṃ mumukṣoranapekṣitam / tattasmādapriyamatrāviśeṣeṇa śabditam / etaduktaṃ bhavati / sarvātmanāniṣyanivṛttirmokṣa iti tāvadavivādaṃ sarvavādinām / duḥkhaṃ tu yādṛśatādṛśamapyaniṣyameva / ato na tadvibhāgena vyākhyātuṃ yuktamiti / yadvā / yena nyāyena priye vibhāgaḥ kriyate tadaviśeṣaścedapriye syāttadā tadapi vibhāgena vyākhyātavyaṃ bhavet / nacaivam / sāmastyena priyahāniraniṣyā / aniṣyaprāptau ca mokṣasyāpuruṣāthartvaṃ syādityato hi priye vibhāgaḥ kalpyate / tathāca vakṣyāmaḥ / naca sāmastyena duḥkhahāniraniṣyā / sarvasyāpi duḥkhasyāniṣṭatvena taddhāneriṣṭatvāt / tarhi sarvasyāpi sukhasyeṣṭatvāt prākṛtasukhahānirapi nāṅgīkaraṇīyeti cenna / tasya duḥkhānuṣaktatvena viṣasampṛktamadhuvadaniṣyapakṣanikṣepāditi bhāvaḥ / *12,267* itaśca nāpriyaṃ prākṛtatvena viśeṣaṇīyamityāha nāstīti / nāsti hyaprākṛtaṃ duḥkhaṃ sato jīvasya kutracit aprākṛte duḥkhe sati tadvayāvṛttaye prākṛtamiti viśeṣaṇīyaṃ syāt / sato muktiyogyasya / jīvasyāprākṛtaṃ duḥkhaṃ nāsti pramāṇābhāvāt / ato vyarthaṃ viśeṣaṇamiti / kutracit śrutau smṛtau coktamiti śeṣaḥ / *12,268* evaṃ tarhyaprākṛtasya sukhasyāpyapramitatvāttatrāpi viśeṣaṇaprakṣepeṇa vyākhyānamayuktamityata āha priyamiti // priyaṃ svarūpamevāsya balānandādivākyataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.