अप्रियस्य दुःखस्य हेयत्वादेवेत्येवशब्देन सर्वथेति सूचयति । "अशरीरं वाव सन्तम्ऽ; इत्यस्यां श्रुतौ प्रोक्ते मोक्षे समस्तप्रियाभावो न व्याख्यातुं युज्यते । कुतः प्रियहानेरनिष्टत्वतः । किन्तु प्राकृतत्वविशेषणप्रक्षेपेणेति तुशब्दः । अप्रियहानं त्वविशेषेण व्याख्येयमित्युपस्कर्तव्यम् । तत्र हेतुरप्रियस्य सर्वथा हेयत्वादिति । उपलक्षणं चैतत् । सतो जीवस्याप्राकृतदुःखाभावाच्चेत्यपि द्रष्टव्यम् । *१२,२७०* ननु सज्जीवस्याप्यप्रियं स्वरूपभूतमप्राकृतमस्ति । तत्कथमेतदित्यत आह अप्रियस्येति ॥ अप्रियस्य स्वरूपत्वमसुरेष्वेव हि श्रुतम् अनेन"नित्यानन्दो नित्यज्ञानो नित्यबलः परमात्मा । नैवमसुरा एवमनेवं च मनुष्या इति श्रुतिमुपादत्ते । नित्यत्वोक्त्या स्वरूपत्वं सिद्धम् । वृत्तीनामनित्यत्वात् । परमात्मा परमेश्वरः । सज्जीव इति वा । नैवमिति । एतद्विरुद्धस्वभावा इत्यर्थः । एवमनेवं चेति । उभयस्वभावःऽ; इत्यर्थः । असुरा नैवं, अखिलमानुषा एवं च नैवं चेति योजना । इति श्रुतमिति सम्बन्धः । *१२,२७१* अप्रियहानावपि सङ्कोचः क्रियतामित्यतिप्रसङ्गं निवारयतैव सामान्यतः श्रुता प्रियास्पृष्टिः कुतो विशेषे ऽवस्थाप्यत इत्याशङ्कापि परिहृता । नियामकस्य सूचितत्वात् । तदेव नियामकं विस्पष्टमाचष्टे आत्मेति ॥ ॥। आत्मप्रियहानाय को यतेत च बुद्धिमान्
apriyasya duḥkhasya heyatvādevetyevaśabdena sarvatheti sūcayati / "aśarīraṃ vāva santam'; ityasyāṃ śrutau prokte mokṣe samastapriyābhāvo na vyākhyātuṃ yujyate / kutaḥ priyahāneraniṣṭatvataḥ / kintu prākṛtatvaviśeṣaṇaprakṣepeṇeti tuśabdaḥ / apriyahānaṃ tvaviśeṣeṇa vyākhyeyamityupaskartavyam / tatra heturapriyasya sarvathā heyatvāditi / upalakṣaṇaṃ caitat / sato jīvasyāprākṛtaduḥkhābhāvāccetyapi draṣṭavyam / *12,270* nanu sajjīvasyāpyapriyaṃ svarūpabhūtamaprākṛtamasti / tatkathametadityata āha apriyasyeti // apriyasya svarūpatvamasureṣveva hi śrutam anena"nityānando nityajñāno nityabalaḥ paramātmā / naivamasurā evamanevaṃ ca manuṣyā iti śrutimupādatte / nityatvoktyā svarūpatvaṃ siddham / vṛttīnāmanityatvāt / paramātmā parameśvaraḥ / sajjīva iti vā / naivamiti / etadviruddhasvabhāvā ityarthaḥ / evamanevaṃ ceti / ubhayasvabhāvaḥ'; ityarthaḥ / asurā naivaṃ, akhilamānuṣā evaṃ ca naivaṃ ceti yojanā / iti śrutamiti sambandhaḥ / *12,271* apriyahānāvapi saṅkocaḥ kriyatāmityatiprasaṅgaṃ nivārayataiva sāmānyataḥ śrutā priyāspṛṣṭiḥ kuto viśeṣe 'vasthāpyata ityāśaṅkāpi parihṛtā / niyāmakasya sūcitatvāt / tadeva niyāmakaṃ vispaṣṭamācaṣṭe ātmeti // ... ātmapriyahānāya ko yateta ca buddhimān
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.