विदुषः । परमेश्वरादिति शेषः । आदिपदेनानेनेत्यस्य ग्रहणम् । क्रियाविशेषणं चैतत् । भेदश्चेति सम्बन्धः । सम्यगिति । स्पष्टम् । नहि तदात्मा तत्प्रसादात्तद्धर्मा भवति । *१२,३८३* भवेदेतद्यद्यमुनानेनेत्येतदमुना देवेन प्रसन्नेन निमित्तेनेति व्याख्यायेव । नचैवम् । किं नाम । अमुना रूपेणामुष्य तादात्म्यं प्राप्येति । नचैवं सति भेदोक्तिरस्तीत्यत आह त्वप्रत्ययमिति ॥ त्वप्रत्ययं चाप्यतिहाय नैव रूपेण तेनेति भवेदिहार्थः चशब्दस्तत्समानार्थप्रत्ययान्तरसमुच्चयार्थः । अपिशब्दो रूपेणेति पदस्य । तेन इत्यमुना अनेनेत्युभयोर्ग्रहणम् । अतिहाय प्रवृत्तायामिह श्रुतौ । भवे(देवं प)दयं परस्यस्याभिलाषः श्रुतिस्तु न तथा वक्ति । यदि खल्वदस्त्वेनादस्तयेदंत्वेनेदंतयेति भाववाची प्रत्ययः स्यात् । यदि वा(चा)मुना रूपेणात्मना, अनेन रूपेणात्मनेति पदं स्यात् । तदा प्रतीमो ऽयमर्थः श्रुत्यभिप्रेत इति । नचैतदस्तीति । *१२,३८४* ननु भावप्रधाना निर्देशा बहुलमुपलभ्यते । ततो विनापि प्रत्ययेन सो ऽर्थो भविष्यति । सोपस्कराणि च वाक्यानि भवन्ति । ततो रूपेणेत्यादिपदाध्याहारो वा करिष्यते । को दोष इति चेन्न । निश्चिते हि वाक्यार्थे तदुपपद्यते । नच तन्निश्चायकमत्रास्तीत्याशयवान्दोषान्तरमाह भवतीति ॥ भवत्यसावित्यणुशब्दमत्र विहाय वाक्यानि बहूनि दोषः
viduṣaḥ / parameśvarāditi śeṣaḥ / ādipadenānenetyasya grahaṇam / kriyāviśeṣaṇaṃ caitat / bhedaśceti sambandhaḥ / samyagiti / spaṣṭam / nahi tadātmā tatprasādāttaddharmā bhavati / *12,383* bhavedetadyadyamunānenetyetadamunā devena prasannena nimitteneti vyākhyāyeva / nacaivam / kiṃ nāma / amunā rūpeṇāmuṣya tādātmyaṃ prāpyeti / nacaivaṃ sati bhedoktirastītyata āha tvapratyayamiti // tvapratyayaṃ cāpyatihāya naiva rūpeṇa teneti bhavedihārthaḥ caśabdastatsamānārthapratyayāntarasamuccayārthaḥ / apiśabdo rūpeṇeti padasya / tena ityamunā anenetyubhayorgrahaṇam / atihāya pravṛttāyāmiha śrutau / bhave(devaṃ pa)dayaṃ parasyasyābhilāṣaḥ śrutistu na tathā vakti / yadi khalvadastvenādastayedaṃtvenedaṃtayeti bhāvavācī pratyayaḥ syāt / yadi vā(cā)munā rūpeṇātmanā, anena rūpeṇātmaneti padaṃ syāt / tadā pratīmo 'yamarthaḥ śrutyabhipreta iti / nacaitadastīti / *12,384* nanu bhāvapradhānā nirdeśā bahulamupalabhyate / tato vināpi pratyayena so 'rtho bhaviṣyati / sopaskarāṇi ca vākyāni bhavanti / tato rūpeṇetyādipadādhyāhāro vā kariṣyate / ko doṣa iti cenna / niścite hi vākyārthe tadupapadyate / naca tanniścāyakamatrāstītyāśayavāndoṣāntaramāha bhavatīti // bhavatyasāvityaṇuśabdamatra vihāya vākyāni bahūni doṣaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.