अपि चेति प्रमाणसमुच्चये । एते मुक्ताः । अन्यो ऽधिपतिर्येषां ते ऽन्याधिपतयः । तेषां भावो ऽन्याधिपतित्वं तेन युक्ताः । विष्ण्वन्यत्वेन चित्त्वेन जीवत्वेन च । तुशब्दो विशेषार्थः । परकीयव्याख्यानानुसारेणान्याधिपतित्वयुक्ता इति प्रतिज्ञातम् । स्वमते त्वधिपतियुक्ता इत्येव प्रतिज्ञेति । यदि कश्चिदुदाहृतश्रुत्यर्थे विप्रतिपद्येत तस्यानुमानेनैवाल(मित्युक्त)मित्यनुमैव चेह मुक्तेष्वभीष्यस्याधिपतिसाहित्यस्य सिद्धयै भवतीति । कथम् । व्याप्तिपक्षधर्म(त्व)तयोः प्रमितत्वादिति हिशब्दः । मुक्ता अधिपतिरहिता मुक्तत्वादवन्ध्यसङ्कल्पत्वादीश्वरवदित्यनुमानप्रतिरोध इति चेन्न । मूलप्रकृतावनैकान्त्यात् । विपक्षे बाधकाभावाच्च । तदिदमुक्तं निश्चयादिति । *१२,३७०* न केवलं मुक्तानां भगवानधिपतिः किं त्वन्ये ऽपि यथासम्भवं भवन्तीत्याशयवानाह मुक्तेति ॥ मुक्तस्वकीयावरयन्तृतास्ति मुक्तावपि ब्रह्मपुरस्सराणाम् ब्रह्मपुरःसराणामपि मुक्तौ मुक्ताश्च ते स्वकीयाः स्वैः सह मुक्तिं गताश्च च ते ऽवराश्च मुक्तस्वकीयावरास्तान्नियन्तृतास्ति । अमुक्तान्प्रति यन्तृता सर्वथा नास्ति । यथाऽह सूत्रकारः"विकारवतिर् चऽ; इति । मुक्तेष्वपि कल्पान्तरे मुक्तान्स्वकल्पे मुक्तेष्वप्युत्तमान्समांश्च प्रति नास्तीत्यतो मुक्तेत्याद्युक्तम् । अनेन परोदाहृतश्रुतीनां गतिश्चोक्ता भवति । *१२,३७१* कुत एतदित्यत आह अनेनेति ॥ अनेन देवेन तथामुना च हीष्ये परार्वाक्तनलोकिनामिति
api ceti pramāṇasamuccaye / ete muktāḥ / anyo 'dhipatiryeṣāṃ te 'nyādhipatayaḥ / teṣāṃ bhāvo 'nyādhipatitvaṃ tena yuktāḥ / viṣṇvanyatvena cittvena jīvatvena ca / tuśabdo viśeṣārthaḥ / parakīyavyākhyānānusāreṇānyādhipatitvayuktā iti pratijñātam / svamate tvadhipatiyuktā ityeva pratijñeti / yadi kaścidudāhṛtaśrutyarthe vipratipadyeta tasyānumānenaivāla(mityukta)mityanumaiva ceha mukteṣvabhīṣyasyādhipatisāhityasya siddhayai bhavatīti / katham / vyāptipakṣadharma(tva)tayoḥ pramitatvāditi hiśabdaḥ / muktā adhipatirahitā muktatvādavandhyasaṅkalpatvādīśvaravadityanumānapratirodha iti cenna / mūlaprakṛtāvanaikāntyāt / vipakṣe bādhakābhāvācca / tadidamuktaṃ niścayāditi / *12,370* na kevalaṃ muktānāṃ bhagavānadhipatiḥ kiṃ tvanye 'pi yathāsambhavaṃ bhavantītyāśayavānāha mukteti // muktasvakīyāvarayantṛtāsti muktāvapi brahmapurassarāṇām brahmapuraḥsarāṇāmapi muktau muktāśca te svakīyāḥ svaiḥ saha muktiṃ gatāśca ca te 'varāśca muktasvakīyāvarāstānniyantṛtāsti / amuktānprati yantṛtā sarvathā nāsti / yathā'ha sūtrakāraḥ"vikāravatir ca'; iti / mukteṣvapi kalpāntare muktānsvakalpe mukteṣvapyuttamānsamāṃśca prati nāstītyato muktetyādyuktam / anena parodāhṛtaśrutīnāṃ gatiścoktā bhavati / *12,371* kuta etadityata āha aneneti // anena devena tathāmunā ca hīṣye parārvāktanalokināmiti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.