अथअपिइदमन्तरेणमन्त्रेष्वर्थप्रत्ययोनविद्यते अर्थमप्रतियतोनअत्यन्तम्स्वरसंस्कारौद्देशः तदिदम्विद्यास्थानम्व्याकरणस्यकार्त्स्न्यम्स्वअर्थसाधकंश्च यदिमन्त्रअर्थप्रत्ययायअनर्थकम्भवतिइतिकौत्सोअनर्थकाहिमन्त्राः तदेतेनौपेक्षितव्यम्नियतवाचोयुक्तयोनियतआनुपूर्व्याभवन्ति अथअपिब्राह्मणेनरूपसम्पन्नविधीयन्ते ऽऽ।उरुप्रस्थस्व।ऽऽ।(व्ष्।१,२२;।ट्षि-१,८,१;।वि-२,७,३;।क्ष्।१,८;।३१,७;।ंसि-१,९)।इतिप्रथयति ऽऽ।प्रोहाणि।ऽऽ।(उन्त्रचेद्)।इतिप्रोहति अथअप्यनुपपन्नअर्थाभवन्ति ऽऽ।ओषधेत्रायस्वएनम्।ऽऽ।(ट्षि-२,१,१;।३,५,१;।वि-३,३,२;।क्ष्।२,१;।ंसि-१,९) ऽऽ।स्वधितेमाएनम्हिंसीः।ऽऽ।(व्ष्।४,१;।५,४२;।६,१५;।ट्षि-२,१,१;।३,५,१;।वि-३,३,२;।क्ष्।२,१;।ंसि-२,१;।ईइ-९,३)।इत्याहहिंसन् अथअपिविप्रतिषिद्धअर्थाभवन्ति ऽऽ।एकएवरुद्रोअवतस्थेनद्वितीयः।ऽऽ।(उन्त्रचेद्) ऽऽ।असङ्ख्यातासहस्राणियेरुद्राअधिभूम्याम्।ऽऽ।(व्ष्।१६,५४;।ंसी-९,९) ऽऽ।अशत्रुरिन्द्रजज्ञिषे।ऽऽ।(ऋव्X,१३३,२;।ष्व्।२,११५२) ऽऽ।शतम्सेनाअजयत्साकमिन्द्रः।ऽऽ।(ऋव्X,१०३,१;।ष्व्।२,११९९;।व्ष्।१७,३३)।इति अथअपिजानन्तम्सम्प्रेष्यति ऽऽ।अग्नयेसमिध्यमानायअनुब्रूहि।ऽऽ।(ट्ष्वि-३,७,१;।ंस्।१,४,११;।ट्ब्।२१,३,७,१;।ण्बी-५,२,९)।इति अथअप्याहअदितिःसर्वमिति ऽऽ।अदितिर्द्यौरदितिरन्तरिक्षम्।ऽऽ।(ऋव्।१,८९,१०)।इति तदुपरिष्टाद्व्याख्यास्मामः अथअप्यविस्पष्टअर्थाभवन्त्य् ऽऽ।अम्यक्।ऽऽ।(ऋव्।१,१६९,३)।ऽऽ।यादृश्मिन्।ऽऽ।(ऋव्व्,४४,८)।ऽऽ।जारयायि।ऽऽ।(ऋव्व्१,१२,४)।ऽऽ।काणुका।ऽऽ।(ऋव्व्२१,७७,४)।इति
atha.api.idam.antareṇa.mantreṣv.artha.pratyayo.na.vidyate artham.apratiyato.na.atyantam.svara.saṃskāra.uddeśaḥ tad.idam.vidyā.sthānam.vyākaraṇasya.kārtsnyam.sva.artha.sādhakaṃś.ca yadi.mantra.artha.pratyayāya.anarthakam.bhavati.iti.kautso.anarthakā.hi.mantrāḥ tad.etena.upekṣitavyam.niyata.vāco.yuktayo.niyata.ānupūrvyā.bhavanti atha.api.brāhmaṇena.rūpa.sampanna.vidhīyante ``.uru.prasthasva.''.(Vṣ.1,22;.ṭṣ.i-1,8,1;.vi-2,7,3;.Kṣ.1,8;.31,7;.ṃs.i-1,9).iti.prathayati ``.prohāṇi.''.(untraced).iti.prohati atha.apy.anupapanna.arthā.bhavanti ``.oṣadhe.trāyasva.enam.''.(ṭṣ.i-2,1,1;.3,5,1;.vi-3,3,2;.Kṣ.2,1;.ṃs.i-1,9) ``.svadhite.mā.enam.hiṃsīḥ.''.(Vṣ.4,1;.5,42;.6,15;.ṭṣ.i-2,1,1;.3,5,1;.vi-3,3,2;.Kṣ.2,1;.ṃs.i-2,1;.īi-9,3).ity.āha.hiṃsan atha.api.vipratiṣiddha.arthā.bhavanti ``.eka.eva.rudro.avatasthe.na.dvitīyaḥ.''.(untraced) ``.asaṅkhyātā.sahasrāṇi.ye.rudrā.adhi.bhūmyām.''.(Vṣ.16,54;.ṃs.ī-9,9) ``.aśatrur.indra.jajñiṣe.''.(ṛV.X,133,2;.ṣV.2,1152) ``.śatam.senā.ajayat.sākam.indraḥ.''.(ṛV.X,103,1;.ṣV.2,1199;.Vṣ.17,33).iti atha.api.jānantam.sampreṣyati ``.agnaye.samidhyam.ānāya.anu.brūhi.''.(ṭṣ.vi-3,7,1;.ṃs.1,4,11;.ṭB.21,3,7,1;.ṆB.ī-5,2,9).iti atha.apy.āha.aditiḥ.sarvam.iti ``.aditir.dyaur.aditir.antarikṣam.''.(ṛV.1,89,10).iti tad.upariṣṭād.vyākhyāsmāmaḥ atha.apy.avispaṣṭa.arthā.bhavanty ``.amyak.''.(ṛV.1,169,3).``.yādṛśmin.''.(ṛV.V,44,8).``.jārayāyi.''.(ṛV.V1,12,4).``.kāṇukā.''.(ṛV.V21,77,4).iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.