Library·Yāska: Nirukta·1·1.2

Yāska: Nirukta 1.2

Nir 1.2

तत्रचतुष्ट्वम्नौपपद्यते अयुगपद्।(युगपद्भ्)।उत्पन्नानाम्वाशब्दानामितरेतरौपदेशःशास्त्रकृतोयोगश्च व्याप्तिमत्त्वात्तुशब्दस्यअणीयस्त्वाच्चशब्देनसञ्ज्ञाकरणम्व्यवहारअर्थम्लोके तेषाम्मनुष्यवद्देवताअभिधानम् पुरुषविद्याअनित्यत्वात्कर्मसम्पत्तिर्मन्त्रोवेदे षड्भावविकाराभवन्तिइतिवार्ष्यायणिर् जायतेअस्तिविपरिणमतेवर्धतेअपक्षीयतेविनश्यतिइति जायतैतिपूर्वभावस्यआदिमाचष्टेनअपरभावमाचष्टेनप्रतिषेधति अस्तिइत्युत्पन्नस्यसत्त्वस्यअवधारणम् विपरिणमतैत्यप्रच्यवमानस्यतत्त्वाद्विकारम् वर्धतैतिस्वअङ्गअभ्युच्चयम्साम्यौगिकानाम्वाअर्थानाम् वर्धतेविजयेनैतिवावर्धतेशरीरेणैतिवा अपक्षीयतैत्येतेनएवव्याख्यातःप्रतिलोमम् विनश्यतिइत्यपरभावस्यआदिमाचष्टेनपूर्वभावमाचष्टेनप्रतिषेधति

tatra.catuṣṭvam.na.upapadyate ayugapad.(yugapad.Bh).utpannānām.vā.śabdānām.itaretara.upadeśaḥ.śāstra.kṛto.yogaś.ca vyāptimattvāt.tu.śabdasya.aṇīyastvāc.ca.śabdena.sañjñā.karaṇam.vyavahāra.artham.loke teṣām.manuṣyavad.devatā.abhidhānam puruṣa.vidyā.anityatvāt.karma.sampattir.mantro.vede ṣaḍ.bhāva.vikārā.bhavanti.iti.vārṣyāyaṇir jāyate.asti.vipariṇamate.vardhate.apakṣīyate.vinaśyati.iti jāyata.iti.pūrva.bhāvasya.ādim.ācaṣṭe.na.apara.bhāvam.ācaṣṭe.na.pratiṣedhati asti.ity.utpannasya.sattvasya.avadhāraṇam vipariṇamata.ity.apracyavamānasya.tattvād.vikāram vardhata.iti.sva.aṅga.abhyuccayam.sāmyaugikānām.vā.arthānām vardhate.vijayena.iti.vā.vardhate.śarīreṇa.iti.vā apakṣīyata.ity.etena.eva.vyākhyātaḥ.pratilomam vinaśyati.ity.apara.bhāvasya.ādim.ācaṣṭe.na.pūrva.bhāvam.ācaṣṭe.na.pratiṣedhati

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/1.2

Cite as: Yāska: Nirukta 1.2, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/1.2), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text