Library·Yāska: Nirukta·1·1.5

Yāska: Nirukta 1.5

Nir 1.5

ऽऽ।वायुर्वात्वामनुर्वात्वा।ऽऽ।(ट्ष्।१,७,७,२;।क्ष्।१३,१४)।इति अहैतिचहैतिचविनिग्रहअर्थीयौपूर्वेनसम्प्रयुज्येते अयमहैदम्करोत्वयमिदमिदम्हकरिष्यतिइदम्नकरिष्यतिइति अथअप्युकारएतस्मिन्नेवअर्थौत्तरेण मृषाइमेवदन्तिसत्यमुतेवदन्तिइति अथअपिपदपूरण ऽऽ।इदमु।ऽऽ।(ऋव्।१व्,५१,१)।ऽऽ।तदु।ऽऽ।(ऋव्।१,६२,६) हिइत्येषोअनेककर्मा इदम्हिकरिष्यतिइतिहेतुअपदेशे कथम्हिकरिष्यतिइत्यनुपृष्टे कथम्हिव्याकरिष्यतिइत्यसूयायाम् किलैतिविद्याप्रकर्षएवम्किलैति अथअपिनननुइत्येताभ्याम्सम्प्रयुज्यतेअनुपृष्टे नकिलएवम्ननुकिलएवम् माइतिप्रतिषेधेमाकार्षीर्माहार्षीरितिच खल्वितिचखलुकृत्वाखलुकृतम् अथअपिपदपूरणएवम्खलुतद्बभूवैति शश्वदितिविचिकित्साअर्थीयोभाषायाम् शश्वदेवमित्यनुपृष्टे एवम्शश्वदित्यस्वयम्पृष्टे नूनमितिविचिकित्साअर्थीयोभाषायाम् उभयमन्वध्यायम्विचिकित्साअर्थीयश्चपदपूरणश्च अगस्त्यैन्द्रायहविर्निरूप्य।(निरुप्यभ्)।मरुद्भ्यःसम्प्रदित्साम्चकार सैन्द्रएत्यपरिदेवयाम्चक्रे

``.vāyur.vā.tvā.manur.vā.tvā.''.(ṭṣ.1,7,7,2;.Kṣ.13,14).iti aha.iti.ca.ha.iti.ca.vinigraha.arthīyau.pūrvena.samprayujyete ayam.aha.idam.karotv.ayam.idam.idam.ha.kariṣyati.idam.na.kariṣyati.iti atha.apy.u.kāra.etasminn.eva.artha.uttareṇa mṛṣā.ime.vadanti.satyam.u.te.vadanti.iti atha.api.pada.pūraṇa ``.idam.u.''.(ṛV.1V,51,1).``.tad.u.''.(ṛV.1,62,6) hi.ity.eṣo.aneka.karmā idam.hi.kariṣyati.iti.hetu.apadeśe katham.hi.kariṣyati.ity.anupṛṣṭe katham.hi.vyākariṣyati.ity.asūyāyām kila.iti.vidyā.prakarṣa.evam.kila.iti atha.api.na.nanu.ity.etābhyām.samprayujyate.anupṛṣṭe na.kila.evam.nanu.kila.evam mā.iti.pratiṣedhe.mā.kārṣīr.mā.hārṣīr.iti.ca khalv.iti.ca.khalu.kṛtvā.khalu.kṛtam atha.api.pada.pūraṇa.evam.khalu.tad.babhūva.iti śaśvad.iti.vicikitsā.arthīyo.bhāṣāyām śaśvad.evam.ity.anupṛṣṭe evam.śaśvad.ity.asvayam.pṛṣṭe nūnam.iti.vicikitsā.arthīyo.bhāṣāyām ubhayam.anvadhyāyam.vicikitsā.arthīyaś.ca.pada.pūraṇaś.ca agastya.indrāya.havir.nirūpya.(nirupya.Bh).marudbhyaḥ.sampraditsām.cakāra sa.indra.etya.paridevayām.cakre

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/1.5

Cite as: Yāska: Nirukta 1.5, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/1.5), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text