Library·Yāska: Nirukta·1·1.8

Yāska: Nirukta 1.8

Nir 1.8

ऽऽ।ऋचाम्त्वःपोषमास्तेपुपुष्वान्गायत्रम्त्वोगायतिशक्वरीषु।ऽऽ।(ऋव्X,७१,११) ऽऽ।ब्रह्मात्वोवदतिजातविद्याम्यज्ञस्यमात्राम्विमिमीतौत्वः।ऽऽ।(ऋव्X,७१,११) इत्यृत्विक्कर्मणाम्विनियोगमाचष्टे ऋचामेकःपोषमास्तेपुपुष्वान्होताऋगर्चनी गायत्रमेकोगायतिशक्वरीषुउद्गाता गायत्रम्गायतेःस्तुतिकर्मणः शक्वर्यऋचःशक्नोतेः ऽऽ।तद्यदाभिर्वृत्रमशकधन्तुम्तच्शक्वरीणाम्शक्वरीत्वम्।ऽऽ।(क्ब्।२३,२;।अब्।५,७,३)।इतिविज्ञायते ब्रह्माएकोजातेजातेविद्याम्वदति ब्रह्मासर्वविद्यःसर्वम्वेदितुमर्हति ब्रह्मापरिवृऌहः।(परिवृढःभ्)।श्रुततोब्रह्मपरिवृऌहम्।(परिवृढम्भ्)।सर्वतः यज्ञस्यमात्राम्विमिमीतएकः अध्वर्युरध्वर्युरध्वरयुरध्वरम्युनक्त्यध्वरस्यनेताअध्वरम्कामयतैतिवा अपिवाअधीयानेयुरुपबन्धस् अध्वरैतियज्ञनामध्वरतिर्हिंसाकर्मातत्प्रतिषेधः निपातैत्येकेतत्कथमनुदात्तप्रकृतिनामस्याद्दृष्टव्ययम्तुभवति ऽऽ।उतत्वम्सख्येस्थिरपीतमाहुः।ऽऽ।(ऋव्X,७१,५)।इतिद्वितीयायाम् ऽऽ।उतोत्वस्मैतन्वम्विसस्रे।ऽऽ।(ऋव्X,७१,४)।इतिचतुर्थ्याम् अथअपिप्रथमाबहुवचने

``.ṛcām.tvaḥ.poṣam.āste.pupuṣvān.gāyatram.tvo.gāyati.śakvarīṣu.''.(ṛV.X,71,11) ``.brahmā.tvo.vadati.jāta.vidyām.yajñasya.mātrām.vi.mimīta.u.tvaḥ.''.(ṛV.X,71,11) ity.ṛtvik.karmaṇām.viniyogam.ācaṣṭe ṛcām.ekaḥ.poṣam.āste.pupuṣvān.hotā.ṛg.arcanī gāyatram.eko.gāyati.śakvarīṣu.udgātā gāyatram.gāyateḥ.stuti.karmaṇaḥ śakvarya.ṛcaḥ.śaknoteḥ ``.tad.yad.ābhir.vṛtram.aśakad.hantum.tac.śakvarīṇām.śakvarītvam.''.(KB.23,2;.AB.5,7,3).iti.vijñāyate brahmā.eko.jāte.jāte.vidyām.vadati brahmā.sarvavidyaḥ.sarvam.veditum.arhati brahmā.parivṛḷhaḥ.(parivṛḍhaḥ.Bh).śrutato.brahma.parivṛḷham.(parivṛḍham.Bh).sarvataḥ yajñasya.mātrām.vimimīta.ekaḥ adhvaryur.adhvaryur.adhvarayur.adhvaram.yunakty.adhvarasya.netā.adhvaram.kāmayata.iti.vā api.vā.adhīyāne.yur.upabandhas adhvara.iti.yajña.nāma.dhvaratir.hiṃsā.karmā.tat.pratiṣedhaḥ nipāta.ity.eke.tat.katham.anudātta.prakṛti.nāma.syād.dṛṣṭa.vyayam.tu.bhavati ``.uta.tvam.sakhye.sthira.pītam.āhuḥ.''.(ṛV.X,71,5).iti.dvitīyāyām ``.uto.tv.asmai.tanvam.vi.sasre.''.(ṛV.X,71,4).iti.caturthyām atha.api.prathamā.bahuvacane

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/1.8

Cite as: Yāska: Nirukta 1.8, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/1.8), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text