Library·Yāska: Nirukta·14·14.13

Yāska: Nirukta 14.13

Nir 14.13

ऽऽब्रह्मादेवानाम्पदवीःकवीनामृषिर्विप्रानाम्महिसोमृगानाम्। श्येनोगृध्रानाम्स्वधितिर्वनानाम्सोमःपवित्रमत्येतिरेभन्।ऽऽ। ब्रह्मादेवानामिति। एसहिब्रह्माभवतिदेवानाम्देवनकर्मणामादित्यरश्मीनाम्। पदवीःकवीनामिति। एसहिपदम्वेत्तिकवीनाम्कवीयमानानामादित्यरश्मीनाम्। ऋषिर्विप्रानामिति। एषहिऋषिनोभवतिविप्रानाम्व्यापनकर्माणामादित्यरश्मीनाम्। महिसोमृगानामिति। एषहिमहान्भवतिमृगानाम्मार्गनकर्मणामादित्यरस्मीनाम्। श्येनोगृध्रानामिति। श्येनआदित्योभवतिश्यायतेर्गतिकर्मणह्। गृध्रआदित्योभवतिगृध्यतेःस्थानकर्मणह्। यतएतस्मिंस्तिष्ठति। स्वधितिर्वनानामिति। एस्हहिस्वयम्कर्माण्यादित्योधत्तेवनानाम्वननकर्मणामादित्यरश्मीनाम्। सोमःपवित्रमत्येतिरेभन्निति। एस्हहिपवित्रम्रश्मीनामत्येतिस्तूयमानह्। एसएवएतत्सर्वमक्षरम्। इत्यधिदैवतम्। अथअध्यात्मम्। ब्रह्मादेवानामिति। अयमपिब्रह्माभवतिदेवानाम्देवनकर्मणामिन्द्रियानाम्। पदवीःकवीनामिति। अयमपिपदम्वेत्तिकवीनाम्कवीयमानानामिन्द्रियानाम्। ऋषिर्विप्रानामिति। अयमप्यृषिनोभवतिविप्रानामव्यापनकर्मणामिन्द्रियानाम्। महिसोमृगानामिति। अयमपिमहान्भवतिमृगानाम्मार्गनकर्मणामिन्द्रियानाम्। श्येनोगृध्रानामिति। श्येनआत्माभवतिश्यायतेर्ज्ञानकर्मणह्। गृध्रानिइन्द्रियानि,।गृध्यतेर्ज्ञानकर्मणोयतएतस्मिंस्तिष्ठति। स्वधितिर्वनानामिति। अयमपिस्वयम्कर्माण्यात्मनिधत्तेवनानाम्वननकर्मणामिन्द्रियानाम्। सोमःपवित्रमत्येतिरेभन्निति। अयमपिपवित्रमिन्द्रियान्यत्येति। स्तूयमानसयमेवएतत्सर्वमनुभवति। आत्मगतिमाचष्टे।

``brahmā.devānām.padavīḥ.kavīnām.ṛṣir.viprānām.mahiso.mṛgānām/ śyeno.gṛdhrānām.svadhitir.vanānām.somaḥ.pavitram.atyeti.rebhan/''. brahmā.devānām.iti/ esa.hi.brahmā.bhavati.devānām.devana.karmaṇām.āditya.raśmīnām/ padavīḥ.kavīnām.iti/ esa.hi.padam.vetti.kavīnām.kavīyamānānām.āditya.raśmīnām/ ṛṣir.viprānām.iti/ eṣa.hi.ṛṣino.bhavati.viprānām.vyāpana.karmāṇām.āditya.raśmīnām/ mahiso.mṛgānām.iti/ eṣa.hi.mahān.bhavati.mṛgānām.mārgana.karmaṇām.āditya.rasmīnām/ śyeno.gṛdhrānām.iti/ śyena.ādityo.bhavati.śyāyater.gati.karmaṇah/ gṛdhra.ādityo.bhavati.gṛdhyateḥ.sthāna.karmaṇah/ yata.etasmiṃs.tiṣṭhati/ svadhitir.vanānām.iti/ esha.hi.svayam.karmāṇy.ādityo.dhatte.vanānām.vanana.karmaṇām.āditya.raśmīnām/ somaḥ.pavitram.atyeti.rebhann.iti/ esha.hi.pavitram.raśmīnām.atyeti.stūyamānah/ esa.eva.etat.sarvam.akṣaram/ ity.adhidaivatam/ atha.adhyātmam/ brahmā.devānām.iti/ ayam.api.brahmā.bhavati.devānām.devana.karmaṇām.indriyānām/ padavīḥ.kavīnām.iti/ ayam.api.padam.vetti.kavīnām.kavīyamānānām.indriyānām/ ṛṣir.viprānām.iti/ ayam.apy.ṛṣino.bhavati.viprānāma.vyāpana.karmaṇām.indriyānām/ mahiso.mṛgānām.iti/ ayam.api.mahān.bhavati.mṛgānām.mārgana.karmaṇām.indriyānām/ śyeno.gṛdhrānām.iti/ śyena.ātmā.bhavati.śyāyater.jñāna.karmaṇah/ gṛdhrāni.indriyāni,.gṛdhyater.jñāna.karmaṇo.yata.etasmiṃs.tiṣṭhati/ svadhitir.vanānām.iti/ ayam.api.svayam.karmāṇy.ātmani.dhatte.vanānām.vanana.karmaṇām.indriyānām/ somaḥ.pavitram.atyeti.rebhann.iti/ ayam.api.pavitram.indriyāny.atyeti/ stūyamānas.ayam.eva.etat.sarvam.anubhavati/ ātma.gatim.ācaṣṭe/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/14.13

Cite as: Yāska: Nirukta 14.13, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/14.13), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text