Library·Yāska: Nirukta·3·3.9

Yāska: Nirukta 3.9

Nir 3.9

ऽऽदशअवनिभ्योदशकक्ष्य५भ्य्०।दशयोक्त्रभ्योदशयोजन५भ्यह्। दशअभीशुभ्योअर्चतअजर५भ्योदशधुरोदशयुक्तावहद्भ्यह्।ऽऽ।[२७२] अवनयोअनुलयोभवन्त्यवन्तिकर्माणि।[२७३] कक्ष्याःप्रकाशयन्तिकर्माणि।[२७३] योक्त्रानियोजनानिइतिव्याख्यातम्।[२७३] अभीशु१पभ्यश्नुवतेकर्माणि।[२७३] ऽऽदशधुरोदशयुक्तावहद्भ्यह्।ऽऽ।[२७३] धूर्धूर्वतेर्वधकर्मणह्,।इयमपिइतराधूरेतस्मादेव,।विहन्तिवहम्[स्होउल्देर्],।धारयतेर्वा।[२७३] कान्तिकर्माणौत्तरेधातु१पस्तादश।[२७३] अन्ननामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिह्।[२७३] अन्नम्कस्माद्,।आनतम्भूत५भ्यस्,।अत्तेर्वा।[२७३] अत्तिकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२७३] बलनामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिह्।[२७३] बलम्कस्माद्,।बलम्भरम्भवति,।बिभर्तेह्।[२७३] धननामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिरेव।[२७३] धनम्कस्मात्,।हिनोतिइतिसतह्।[२७३] गोनामान्युत्तरानिनव।[२७३] क्रुध्यतिकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२७३] क्रोधनामान्युत्तरान्येकादश।[२७३] गतिकर्माणौत्तरेधातु१प्द्वाविंशशतम्।[२७३] क्षिप्रनामान्युत्तरानिसद्विंशतिह्।[२७३] क्षिप्रम्कस्मात्,।सङ्क्षिप्तोविकर्षह्।[२७३] अन्तिकनामान्युत्तरान्येकादश।[२७३] अन्तिकम्कस्माद्,।आनीतम्भवति।[२७३] संग्रामनामान्युत्तरानिसत्चत्वारिंशत्।[२७३] संग्रामःकस्मात्,।संगमनाद्वासंगरनाद्वासंगतौग्रामावितिवा।[२७३] तत्रखलैत्येतस्यनिगमाभवन्ति।[२७३]

``daśa.avanibhyo.daśa.kakṣya5bhy0.daśa.yoktra.bhyo.daśa.yojana5bhyah/ daśa.abhīśubhyo.arcata.ajara5bhyo.daśa.dhuro.daśa.yuktā.vahadbhyah/''.[272] avanayo.anulayo.bhavanty.avanti.karmāṇi/[273] kakṣyāḥ.prakāśayanti.karmāṇi/[273] yoktrāni.yojanāni.iti.vyākhyātam/[273] abhīśu1p.abhyaśnuvate.karmāṇi/[273] ``daśa.dhuro.daśa.yuktā.vahadbhyah/''.[273] dhūr.dhūrvater.vadha.karmaṇah,.iyam.api.itarā.dhūr.etasmād.eva,.vihanti.vaham[shoulder],.dhārayater.vā/[273] kānti.karmāṇa.uttare.dhātu1p.astādaśa/[273] anna.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatih/[273] annam.kasmād,.ānatam.bhūta5bhyas,.atter.vā/[273] atti.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[273] bala.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatih/[273] balam.kasmād,.balam.bharam.bhavati,.bibharteh/[273] dhana.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatir.eva/[273] dhanam.kasmāt,.hinoti.iti.satah/[273] go.nāmāny.uttarāni.nava/[273] krudhyati.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[273] krodha.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/[273] gati.karmāṇa.uttare.dhātu1p.dvāviṃśaśatam/[273] kṣipra.nāmāny.uttarāni.sadviṃśatih/[273] kṣipram.kasmāt,.saṅkṣipto.vikarṣah/[273] antika.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/[273] antikam.kasmād,.ānītam.bhavati/[273] saṃgrāma.nāmāny.uttarāni.satcatvāriṃśat/[273] saṃgrāmaḥ.kasmāt,.saṃgamanād.vā.saṃgaranād.vā.saṃgatau.grāmāv.iti.vā/[273] tatra.khala.ity.etasya.nigamā.bhavanti/[273]

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/3.9

Cite as: Yāska: Nirukta 3.9, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/3.9), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text