कर्मनामान्युत्तरानिसद्विंशतिह्। कर्मकस्मात्,।क्रियतैतिसतह्। अपत्यनामान्युत्तरानिपञ्चदश। अपत्यम्कस्माद्,।अपततम्भवतिनअनेनपततिइतिवा। तद्यथाजनयितृ६।प्रजाएवमर्थीयेऋचाउदाहरिष्यामह्।
karma.nāmāny.uttarāni.sadviṃśatih/ karma.kasmāt,.kriyata.iti.satah/ apatya.nāmāny.uttarāni.pañcadaśa/ apatyam.kasmād,.apatatam.bhavati.na.anena.patati.iti.vā/ tad.yathā.janayitṛ6.prajā.evam.arthīye.ṛcā.udāhariṣyāmah/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपरिसद्यम्ह्यरनस्यरेक्नोनित्यस्यरायःपतयःस्याम। नशेसोअग्नि८।अन्यजातमस्त्यचेतानस्यमापथोविदुक्षह्।ऽऽ परिहर्तव्यम्हिनौपसर्तव्यमरनस्यरेक्न्नस्,।अरनोअपार्णस्भवति। रेक्नैतिधननाम,।रिच्यतेप्रयतह्। नित्यस्यरायःपतयःस्यामपित्र्यस्यैवधनस्य। नशेससग्नि८।अन्यजातमस्ति। शेसैत्यपत्यनाम,।शिष्यतेप्रयतस्,।अचेतयमानस्यतत्प्रमत्तस्यभवतिमानःपथोविदूदुसैतितस्यौत्तराभूयसेनिर्वचनाय।
``parisadyam.hy.aranasya.rekno.nityasya.rāyaḥ.patayaḥ.syāma/ na.śeso.agni8.anya.jātam.asty.acetānasya.mā.patho.vi.dukṣah/'' parihartavyam.hi.na.upasartavyam.aranasya.reknnas,.arano.apārṇas.bhavati/ rekna.iti.dhana.nāma,.ricyate.prayatah/ nityasya.rāyaḥ.patayaḥ.syāma.pitryasya.iva.dhanasya/ na.śesas.agni8.anya.jātam.asti/ śesa.ity.apatya.nāma,.śiṣyate.prayatas,.acetayamānasya.tat.pramattasya.bhavati.mā.naḥ.patho.vidūdusa.iti.tasya.uttarā.bhūyase.nirvacanāya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽनहिग्रभायअरनःसुशेवोअन्यौदर्योमनसामन्तवाउ। अधाचिदोकःपुनरित्सएत्यानोवाजीअभीसालेतुनव्यह्।ऽऽ।[२४९] नहिग्रहीतव्योअरनह्,।सुसुखतमोअप्यन्यौदर्यस्,।मनसाअपिनमन्तव्योममअयम्पुत्रैत्य्।[२४९] अथसओकःपुनरेवतदेतियतआगतोभवत्य्।[२४९] ओकसितिनिवासनामौच्यते।[२४९] एतुनोवाजीवेजनवान्,।अभिसहमानःसपत्नान्नवजातःसएवपुत्रैति।[२४९] अथएताम्दुहितृदायाद्य(लोच्।)।उदाहरन्ति।[२४९]
``na.hi.grabhāya.aranaḥ.suśevo.anya.udaryo.manasā.mantavā.u/ adhā.cid.okaḥ.punarit.sa.ety.ā.no.vājī.abhīsāl.etu.navyah/''.[249] na.hi.grahītavyo.aranah,.susukhatamo.apy.anya.udaryas,.manasā.api.na.mantavyo.mama.ayam.putra.ity/[249] atha.sa.okaḥ.punar.eva.tad.eti.yata.āgato.bhavaty/[249] okas.iti.nivāsa.nāma.ucyate/[249] etu.no.vājī.vejanavān,.abhisahamānaḥ.sapatnān.nava.jātaḥ.sa.eva.putra.iti/[249] atha.etām.duhitṛ.dāyādya(loc.).udāharanti/[249]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽशासद्वह्निर्दुहितुर्नप्त्यम्गाद्विद्वानृतस्यदीधितिम्सपर्यन्। पितायत्रदुहितुःसेकमृण्जन्त्सम्शग्म्येनमनसादधन्वे।ऽऽ।[२५०] प्रशास्तिवोधासंतानकर्मनेदुहितृ६।पुत्रभावम्।[२५०] दुहितादुर्हितादूरेहितादोग्धेर्वा।[२५०] नप्तारमुपागमद्दौहित्रम्पौत्रमिति।[२५०] विद्वान्प्रजननयज्ञस्यरेतसोवाअङ्गातङ्गात्सम्भूतस्यहृदयादधिजातस्यमातृ७।प्रत्यृतस्यविधानम्पूजयन्।[२५०-२५१] अविशेसेनमिथुनाःपुत्रादायादाइति।[२५१] तदेतदृच्श्लोकाभ्यामभ्युक्तम्।[२५१] अङ्गादङ्गात्सम्भवसिहृदयादधिजायसे। आत्मावैपुत्रनामाअसिसजीवशरदःशतम्। इति।[२५१] अविशेसेन॥पुत्रानाम्दायोभवतिधर्मतह्। मिथुनानाम्विसर्गआदि७।मनुःस्वायम्भुवोअब्रवीत्।[२५१] नदुहितापितिएके। तस्मात्पुमान्दायादोअदायादास्त्रीइतिविज्ञायते।[२५१] तस्मात्स्त्रियम्जाताम्परास्यन्तिनपुमांसमितिच।[२५१] स्त्रीनाम्दानविक्रयअतिसर्गाविद्यन्तेनपुंसह्।[२५१] पुंसोअप्येके,।शौनह्शेपेदर्शनात्।[२५१] अभ्रातृमतीवादैत्यपरम्।[२५१] अमूर्यायन्तिजामयःसर्वालोहितवाससह्। अभ्रातरैवयोषास्तिष्ठन्तिहतवर्त्मनह्।[२५१] अभ्रातृकाइवयोषास्तिष्ठन्तिसंतानकर्मनेपिन्ददानायहतवर्त्मानैत्यभ्रातृकायाअनिर्वाहऔपमिकह्।[२५२] तस्यौत्तराभूयसेनिर्वचनाय।[२५२]
``śāsad.vahnir.duhitur.naptyam.gād.vidvān.ṛtasya.dīdhitim.saparyan/ pitā.yatra.duhituḥ.sekam.ṛṇjant.sam.śagmyena.manasā.dadhanve/''.[250] praśāsti.vodhā.saṃtāna.karmane.duhitṛ6.putra.bhāvam/[250] duhitā.durhitā.dūre.hitā.dogdher.vā/[250] naptāram.upāgamad.dauhitram.pautram.iti/[250] vidvān.prajanana.yajñasya.retaso.vā.aṅgāt.aṅgāt.sambhūtasya.hṛdayād.adhijātasya.mātṛ7.praty.ṛtasya.vidhānam.pūjayan/[250-251] aviśesena.mithunāḥ.putrā.dāyādā.iti/[251] tad.etad.ṛc.ślokābhyām.abhyuktam/[251] aṅgād.aṅgāt.sam.bhavasi.hṛdayād.adhijāyase/ ātmā.vai.putra.nāmā.asi.sa.jīva.śaradaḥ.śatam/ iti/[251] aviśesena..putrānām.dāyo.bhavati.dharmatah/ mithunānām.visarga.ādi7.manuḥ.svāyambhuvo.abravīt/[251] na.duhitāp.iti.eke/ tasmāt.pumān.dāyādo.adāyādā.strī.iti.vijñāyate/[251] tasmāt.striyam.jātām.parāsyanti.na.pumāṃsam.iti.ca/[251] strīnām.dāna.vikraya.atisargā.vidyante.na.puṃsah/[251] puṃso.apy.eke,.śaunahśepe.darśanāt/[251] abhrātṛmatī.vāda.ity.aparam/[251] amūryā.yanti.jāmayaḥ.sarvā.lohita.vāsasah/ abhrātara.iva.yoṣās.tiṣṭhanti.hata.vartmanah/[251] abhrātṛkā.iva.yoṣās.tiṣṭhanti.saṃtāna.karmane.pinda.dānāya.hata.vartmāna.ity.abhrātṛkāyā.anirvāha.aupamikah/[252] tasya.uttarā.bhūyase.nirvacanāya/[252]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअभ्राताइवपुंसएतिप्रतीचीगर्तारुगिवसनयेधनानाम्। जायाइवपत्यौशतीसुवासाउसाहस्राइवनिरिनीतेअप्सह्।ऽऽ।[२५७] अभ्रातृकाइवपुंसःपितॄणेत्यभिमुखीसंतानकर्मनेपिन्ददानायनपतिम्गर्तआरोहिनीइवधनलाभायदाक्षिनाजी।[१\२५७] गर्तःसभास्थानुर्,।गृणातेःसत्यसंगरोभवति,।तम्तत्रयाअपुत्रासाआरोहतिताम्तत्रअक्षैराघ्नन्तिसारिक्थम्लभते।[२५७-२५८] श्मशानसञ्चयोअपिगर्तौच्यतेपुरुतेरपगूर्णोभवति।[२५८] श्मशानम्श्मशमनम्श्मशरीरम्शरीरम्शृणातेःशम्नातेर्वा।[२५८] श्मश्रुलोमश्मनिश्रितम्भवति। लोमलुनातेर्वालीयतेर्वा।[२५८] ऽऽनौपरस्यआविस्कुर्याद्यदुपरस्यआविस्कुर्याद्गर्तेस्थाःस्यात्प्रमायुकोयजमानऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[२५८] रथोअपिगर्तौच्यतेगृणातेःस्तुतिकर्मणह्।[२५८] स्तुततमम्यानम्।ऽऽ।आरोहथोवरुणमित्रगर्तम्ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[२५८] जायाइवपतिएकामयमानासुवासाऋतुकालेसुउसाहसनाइवदन्तान्विवृणुतेरूपानीइतिचतस्रौपमाह्।[२५८] ऽऽनअभ्रात्रीमुपयच्छेततोकम्ह्यस्यतद्भवतिऽऽ।इत्यभ्रातृकायाउपयमनप्रतिषेधःप्रत्यक्षह्।[२५८] पितृ६।चपुत्रभावम्।[२५८] पितायत्रदुहितृ६।अप्रत्तायारेतस्सेकम्प्रार्जयतिसंदधात्यात्मानम्संगमेनमनसाइति।[२५८] अथएताम्जाम्यारिक्थप्रतिषेधौदाहरन्तिज्येस्थम्पुत्रिकायाइत्येके।[२५८]
``abhrātā.iva.puṃsa.eti.pratīcī.gartārug.iva.sanaye.dhanānām/ jāyā.iva.patya.uśatī.suvāsā.usā.hasrā.iva.nirinīte.apsah/''.[257] abhrātṛkā.iva.puṃsaḥ.pitṝṇ.ety.abhimukhī.saṃtāna.karmane.pinda.dānāya.na.patim.garta.ārohinī.iva.dhana.lābhāya.dākṣinājī/[1\257] gartaḥ.sabhā.sthānur,.gṛṇāteḥ.satya.saṃgaro.bhavati,.tam.tatra.yā.aputrā.sā.ārohati.tām.tatra.akṣair.āghnanti.sā.riktham.labhate/[257-258] śmaśāna.sañcayo.api.garta.ucyate.puruter.apagūrṇo.bhavati/[258] śmaśānam.śmaśamanam.śma.śarīram.śarīram.śṛṇāteḥ.śamnāter.vā/[258] śmaśru.loma.śmani.śritam.bhavati/ loma.lunāter.vā.līyater.vā/[258] ``na.uparasya.āviskuryād.yad.uparasya.āviskuryād.gartesthāḥ.syāt.pramāyuko.yajamāna''.ity.api.nigamo.bhavati/[258] ratho.api.garta.ucyate.gṛṇāteḥ.stuti.karmaṇah/[258] stutatamam.yānam/''.ā.rohatho.varuṇa.mitra.gartam''.ity.api.nigamo.bhavati/[258] jāyā.iva.pati.e.kāmayamānā.suvāsā.ṛtu.kālesu.usā.hasanā.iva.dantān.vivṛṇute.rūpānī.iti.catasra.upamāh/[258] ``na.abhrātrīm.upayaccheta.tokam.hy.asya.tad.bhavati''.ity.abhrātṛkāyā.upayamana.pratiṣedhaḥ.pratyakṣah/[258] pitṛ6.ca.putrabhāvam/[258] pitā.yatra.duhitṛ6.aprattāyā.retas.sekam.prārjayati.saṃdadhāty.ātmānam.saṃgamena.manasā.iti/[258] atha.etām.jāmyā.riktha.pratiṣedha.udāharanti.jyestham.putrikāyā.ity.eke/[258]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽनजामयेतान्वोरिक्थमारैक्चकारगर्भम्सनितुर्निधानम्। यदीमातरोजनयन्तवह्निमन्यःकर्तासुकृतोरन्यऋण्धन्।ऽऽ॥[२६५] नजामि४।भगिनिऐजामिरन्येअस्याम्जनयन्तिजामपत्यम्,।जमतेर्वास्याद्गतिकर्मणोनिर्गमनप्रायाभवति।।[२६५] तान्वआत्मजःपुत्रस्रिक्थम्प्रारिचत्प्रादात्,।चकारएनाम्गर्भनिधानीम्सनितुर्हस्तग्राहस्य।।[२६५] यदिहमातापजनयन्तवह्निम्पुत्रमवह्निम्चस्त्रियम्,।अन्यतरःसंतानकर्ताभवतिपुमान्,।दायादोअन्यतरस्,।अर्धयित्वाजामिःप्रदीयतेपरस्मै।[२६५]
``na.jāmaye.tānvo.riktham.āraik.cakāra.garbham.sanitur.nidhānam/ yadī.mātaro.janayanta.vahnim.anyaḥ.kartā.sukṛtor.anya.ṛṇdhan/''..[265] na.jāmi4.bhagini.ai.jāmir.anye.asyām.janayanti.jām.apatyam,.jamater.vā.syād.gati.karmaṇo.nirgamana.prāyā.bhavati/.[265] tānva.ātmajaḥ.putras.riktham.prāricat.prādāt,.cakāra.enām.garbha.nidhānīm.sanitur.hasta.grāhasya/.[265] yadi.ha.mātāp.ajanayanta.vahnim.putram.avahnim.ca.striyam,.anyataraḥ.saṃtāna.kartā.bhavati.pumān,.dāyādo.anyataras,.ardhayitvā.jāmiḥ.pradīyate.parasmai/[265]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यनामान्युत्तरानिपञ्चविंशतिर्।[२६६] मनुष्याःकस्मात्,।मत्वाकर्माणिसीव्यन्ति,।मनस्यमानेनसृष्टा,।मनस्यतिःपुनर्मनस्वीभावे,।मनोरपत्यम्मनुसोवा।[२६६] तत्रपञ्चजनाइत्येतस्यनिगमाभवन्ति।[२६६]
manuṣya.nāmāny.uttarāni.pañcaviṃśatir/[266] manuṣyāḥ.kasmāt,.matvā.karmāṇi.sīvyanti,.manasyamānena.sṛṣṭā,.manasyatiḥ.punar.manasvī.bhāve,.manor.apatyam.manuso.vā/[266] tatra.pañca.janā.ity.etasya.nigamā.bhavanti/[266]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽतदद्यवाचःप्रथमम्मसीययेनअसुरानभिदेवाअसाम। ऊर्जादौतयज्ञियासःपञ्चजनाममहोत्रम्जुसध्वम्।ऽऽ।[२६७] तदद्यवाचःपरमम्मन्सीययेनअसुरानभिभवेमदेवाह्।[२६७] असुराअसुरतास्थानेस्व्,।अस्तास्थान५भ्यैतिवा।[२६७] अपिवाअसुरितिप्राननाम,।अस्तःशरीरेभवतितेनतद्वन्तः।[असुराःट्]।[२६७] सोर्[अब्ल्॥ओफ़्सु:।प्रशस्तनामन्]।देवानसृजततत्सुरानाम्सुरत्वम्,।असोरसुरानसृजततदसुरानामसुरत्वमितिविज्ञायते।[२६७] ।ऊर्जादौतयज्ञियासह्। अन्नअदाश्चयज्ञियाश्च।[२६७] ऊर्जित्यन्ननाम,।ऊर्जयतिइतिसतह्,।पक्वम्सुप्रवृक्नमितिवा।[२६७] पञ्चजनाममहोत्रम्जुसध्वम्। गन्धर्वाःपितादेवाअसुरारक्षाअंसिइत्येके।[२६७] चत्वारोवर्णानिसादःपञ्चमैत्यौपमन्यवह्।[२६७] निसादःकस्मात्,।निसदनोभवति,।निसन्नमस्मिन्पापकमितिनैरुक्ताह्।[२६७] ऽऽयत्पाञ्चजन्ययाविशा। पञ्चजनीनयाविशा।[२६८] पञ्चपृक्तासङ्ख्यास्त्रीपुंस्नपुंसकेष्वविशिस्ता।[२६८] बाहुनामान्युत्तरानिद्वादश।[२६८] बाहूकस्मात्,।प्रबाधतआभ्याम्कर्माणि।[२६८] अङ्गुलिनामान्युत्तरानिद्वाविंशतिह्।[२६८] अङ्गुलयःकस्माद्,।अग्रगामिन्योभवन्तिइतिवाअग्रगालिन्योभवन्तिइतिवाअग्रकारिन्योभवन्तिइतिवाअग्रसारिन्योभवन्तिइतिवाअङ्कनाभवन्तिइतिवाअञ्चनाभवन्तिइतिवाअपिवाअभ्यञ्चनादेवस्युह्।[२६८] तासामेषाभवति।[२६८]
``tad.adya.vācaḥ.prathamam.masīya.yena.asurān.abhi.devā.asāma/ ūrjāda.uta.yajñiyāsaḥ.pañca.janā.mama.hotram.jusadhvam/''.[267] tad.adya.vācaḥ.paramam.mansīya.yena.asurān.abhibhavema.devāh/[267] asurā.asuratā.sthānesv,.astā.sthāna5bhya.iti.vā/[267] api.vā.asur.iti.prāna.nāma,.astaḥ.śarīre.bhavati.tena.tadvantaḥ.[asurāḥ.ṭ]/[267] sor[abl..of.su:.praśasta.nāman].devān.asṛjata.tat.surānām.suratvam,.asor.asurān.asṛjata.tad.asurānām.asuratvam.iti.vijñāyate/[267] .ūrjāda.uta.yajñiyāsah/ anna.adāś.ca.yajñiyāś.ca/[267] ūrj.ity.anna.nāma,.ūrjayati.iti.satah,.pakvam.supravṛknam.iti.vā/[267] pañcajanā.mama.hotram.jusadhvam/ gandharvāḥ.pitā.devā.asurā.rakṣāaṃsi.ity.eke/[267] catvāro.varṇā.nisādaḥ.pañcama.ity.aupamanyavah/[267] nisādaḥ.kasmāt,.nisadano.bhavati,.nisannam.asmin.pāpakam.iti.nairuktāh/[267] ``yat.pāñcajanyayā.viśā/ pañcajanīnayā.viśā/[268] pañca.pṛktā.saṅkhyā.strī.puṃs.napuṃsakeṣv.aviśistā/[268] bāhu.nāmāny.uttarāni.dvādaśa/[268] bāhū.kasmāt,.prabādhata.ābhyām.karmāṇi/[268] aṅguli.nāmāny.uttarāni.dvāviṃśatih/[268] aṅgulayaḥ.kasmād,.agra.gāminyo.bhavanti.iti.vā.agra.gālinyo.bhavanti.iti.vā.agra.kārinyo.bhavanti.iti.vā.agra.sārinyo.bhavanti.iti.vā.aṅkanā.bhavanti.iti.vā.añcanā.bhavanti.iti.vā.api.vā.abhyañcanād.eva.syuh/[268] tāsām.eṣā.bhavati/[268]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदशअवनिभ्योदशकक्ष्य५भ्य्०।दशयोक्त्रभ्योदशयोजन५भ्यह्। दशअभीशुभ्योअर्चतअजर५भ्योदशधुरोदशयुक्तावहद्भ्यह्।ऽऽ।[२७२] अवनयोअनुलयोभवन्त्यवन्तिकर्माणि।[२७३] कक्ष्याःप्रकाशयन्तिकर्माणि।[२७३] योक्त्रानियोजनानिइतिव्याख्यातम्।[२७३] अभीशु१पभ्यश्नुवतेकर्माणि।[२७३] ऽऽदशधुरोदशयुक्तावहद्भ्यह्।ऽऽ।[२७३] धूर्धूर्वतेर्वधकर्मणह्,।इयमपिइतराधूरेतस्मादेव,।विहन्तिवहम्[स्होउल्देर्],।धारयतेर्वा।[२७३] कान्तिकर्माणौत्तरेधातु१पस्तादश।[२७३] अन्ननामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिह्।[२७३] अन्नम्कस्माद्,।आनतम्भूत५भ्यस्,।अत्तेर्वा।[२७३] अत्तिकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२७३] बलनामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिह्।[२७३] बलम्कस्माद्,।बलम्भरम्भवति,।बिभर्तेह्।[२७३] धननामान्युत्तरान्यस्ताविंशतिरेव।[२७३] धनम्कस्मात्,।हिनोतिइतिसतह्।[२७३] गोनामान्युत्तरानिनव।[२७३] क्रुध्यतिकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२७३] क्रोधनामान्युत्तरान्येकादश।[२७३] गतिकर्माणौत्तरेधातु१प्द्वाविंशशतम्।[२७३] क्षिप्रनामान्युत्तरानिसद्विंशतिह्।[२७३] क्षिप्रम्कस्मात्,।सङ्क्षिप्तोविकर्षह्।[२७३] अन्तिकनामान्युत्तरान्येकादश।[२७३] अन्तिकम्कस्माद्,।आनीतम्भवति।[२७३] संग्रामनामान्युत्तरानिसत्चत्वारिंशत्।[२७३] संग्रामःकस्मात्,।संगमनाद्वासंगरनाद्वासंगतौग्रामावितिवा।[२७३] तत्रखलैत्येतस्यनिगमाभवन्ति।[२७३]
``daśa.avanibhyo.daśa.kakṣya5bhy0.daśa.yoktra.bhyo.daśa.yojana5bhyah/ daśa.abhīśubhyo.arcata.ajara5bhyo.daśa.dhuro.daśa.yuktā.vahadbhyah/''.[272] avanayo.anulayo.bhavanty.avanti.karmāṇi/[273] kakṣyāḥ.prakāśayanti.karmāṇi/[273] yoktrāni.yojanāni.iti.vyākhyātam/[273] abhīśu1p.abhyaśnuvate.karmāṇi/[273] ``daśa.dhuro.daśa.yuktā.vahadbhyah/''.[273] dhūr.dhūrvater.vadha.karmaṇah,.iyam.api.itarā.dhūr.etasmād.eva,.vihanti.vaham[shoulder],.dhārayater.vā/[273] kānti.karmāṇa.uttare.dhātu1p.astādaśa/[273] anna.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatih/[273] annam.kasmād,.ānatam.bhūta5bhyas,.atter.vā/[273] atti.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[273] bala.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatih/[273] balam.kasmād,.balam.bharam.bhavati,.bibharteh/[273] dhana.nāmāny.uttarāny.astāviṃśatir.eva/[273] dhanam.kasmāt,.hinoti.iti.satah/[273] go.nāmāny.uttarāni.nava/[273] krudhyati.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[273] krodha.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/[273] gati.karmāṇa.uttare.dhātu1p.dvāviṃśaśatam/[273] kṣipra.nāmāny.uttarāni.sadviṃśatih/[273] kṣipram.kasmāt,.saṅkṣipto.vikarṣah/[273] antika.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/[273] antikam.kasmād,.ānītam.bhavati/[273] saṃgrāma.nāmāny.uttarāni.satcatvāriṃśat/[273] saṃgrāmaḥ.kasmāt,.saṃgamanād.vā.saṃgaranād.vā.saṃgatau.grāmāv.iti.vā/[273] tatra.khala.ity.etasya.nigamā.bhavanti/[273]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअभिइदमेकमेकोअस्मिनिस्सादभीद्वाकिमुत्रयःकरण्ति। खलेनपर्षान्प्रतिहन्मिभूरिकिम्मानिन्दन्तिशत्रवोअनिन्द्राह्।ऽऽ।[२७८] अभिभवामिइदमेकमेकोअस्मि,।निह्सहमानःसपत्नानभिभवामि,।द्वौकिम्मात्रयःकुर्वन्ति।[२७८] एकैतासङ्ख्याद्वौद्रुततरासङ्ख्यात्रयस्तीर्णतमासङ्ख्याचत्वारश्चलिततमासङ्ख्याअस्तावश्नोतेर्नवनवननीयानअवाप्तावादशदस्तादृष्टअर्थावा।[२७८] विंशतिर्द्विर्दशतःशतम्दशदशतःसहस्रम्सहस्वदयुतम्नियुतम्प्रयुतम्तत्तदभ्यस्तम्।[२७८] अम्बुदस्मेघोभवत्यरनमम्बुतद्दोअम्बुदोअम्बुमत्भातिइतिवाअम्बुमद्भवतिइतिवा,।सयथामहान्बहुर्भवतिवर्षंस्तदिवअर्बुदम्।[२७९] ऽऽखलेनपर्षान्प्रतिहन्मिभूरि।ऽऽ।[२७९] खलैवपर्षान्प्रतिहन्मिभूरि,।खलैतिसंग्रामनामखलतेर्वास्खलतेर्वा।[२७९] अयमपिइतरःखलएतस्मादेव,।समास्कन्नोभवति।[२७९] ऽऽकिम्मानिन्दन्तिशत्रवोअनिन्द्राह्।ऽऽ।यैन्द्रम्नविविदुर्,।इन्द्रस्ह्यहमस्म्यनिन्द्राइतरैतिवा।[२७९] व्याप्तिकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२७९] तत्रद्वेनामनीआक्षानआश्नुवानआपानआप्नुवानह्।[२७९] वधकर्माणौत्तरेधातु१प्त्रयस्त्रिंशत्।[२७९] तत्रवियातैत्येतद्वियातयतैतिवावियातयैतिवा।[२७९] ऽऽआखन्दलप्रहूयसेऽऽ।आखन्दयितृ८। खन्दम्खन्दयतेह्।[२७९] तऌइतित्यन्तिकवधयोःसंसृष्टकर्मताडयतिइतिसतह्।[२७९]
``abhi.idam.ekam.eko.asmi.nissād.abhī.dvā.kim.u.trayaḥ.karaṇti/ khale.na.parṣān.prati.hanmi.bhūri.kim.mā.nindanti.śatravo.anindrāh/''.[278] abhibhavāmi.idam.ekam.eko.asmi,.nihsahamānaḥ.sapatnān.abhibhavāmi,.dvau.kim.mā.trayaḥ.kurvanti/[278] eka.itā.saṅkhyā.dvau.drutatarā.saṅkhyā.trayas.tīrṇatamā.saṅkhyā.catvāraś.calitatamā.saṅkhyā.astāv.aśnoter.nava.na.vananīyā.na.avāptā.vā.daśa.dastā.dṛṣṭa.arthā.vā/[278] viṃśatir.dvir.daśataḥ.śatam.daśadaśataḥ.sahasram.sahasvad.ayutam.niyutam.prayutam.tat.tad.abhyastam/[278] ambudas.megho.bhavaty.aranam.ambu.taddo.ambudo.ambumat.bhāti.iti.vā.ambumad.bhavati.iti.vā,.sa.yathā.mahān.bahur.bhavati.varṣaṃs.tad.iva.arbudam/[279] ``khale.na.parṣān.prati.hanmi.bhūri/''.[279] khala.iva.parṣān.pratihanmi.bhūri,.khala.iti.saṃgrāma.nāma.khalater.vā.skhalater.vā/[279] ayam.api.itaraḥ.khala.etasmād.eva,.samāskanno.bhavati/[279] ``kim.mā.nindanti.śatravo.anindrāh/''.ya.indram.na.vividur,.indras.hy.aham.asmy.anindrā.itara.iti.vā/[279] vyāpti.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[279] tatra.dve.nāmanī.ākṣāna.āśnuvāna.āpāna.āpnuvānah/[279] vadha.karmāṇa.uttare.dhātu1p.trayastriṃśat/[279] tatra.viyāta.ity.etad.viyātayata.iti.vā.viyātaya.iti.vā/[279] ``ākhandala.prahūyase''.ākhandayitṛ8/ khandam.khandayateh/[279] taḷit.ity.antika.vadhayoḥ.saṃsṛṣṭa.karma.tāḍayati.iti.satah/[279]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽत्वयावयम्सुवृधाब्रह्मनस्पति८।स्पार्हावसुम्मनुष्याददीमहि। यानोदूरेतऌइतोयाअरातयोअभिसन्तिजम्भयाताअनप्नसह्।[२८३] त्वयावयम्सुवर्धयित्राब्रह्मनस्पति८।स्पृहनीयानिवसूनिमनुष्य४भ्यआददीमहि,।याश्चनोदूरेतऌइतोयाश्चअन्तिकेअरातयःअदानकर्मणोवाअदानप्रज्ञावा।[२८४] जम्भयताअअनप्नसोअप्रैतिरूपनामआप्नोतिइतिसतह्।[२८४] विद्युत्तऌइद्भवतिइतिशाकपूनिःसाह्यवताडयतिदूराच्चदृश्यतेअपित्विदमन्तिकनामएवअभिप्रेतम्स्यात्।[२८४] ऽऽदूरेचित्सन्तऌइतिवअतिरोचसे।ऽऽ॥दूरेअपिसन्नन्तिकैवसंदृश्यसैति।[२८४] वज्रनामान्युत्तरान्यस्तादश।[२८४] वज्रःकस्मात्,।वर्जयतिइतिसतस्।[२८४] तत्रकुत्सित्येतत्कृण्ततेरृषिःकुत्सोभवतिकर्तास्तोमानामित्यौपमन्यवस्।[२८४] अत्रअप्यस्यवधकर्मएवभवतितत्सखैन्द्रःशुस्नम्जघानैति।[२८४] ऐश्वर्यकर्माणौत्तरेधातु१प्चत्वारह्।[२८४] ईश्वरनामान्युत्तरानिचत्वारि।[२८४] तत्रैनैत्येतत्सनितऐश्वर्येनैतिवासनितमनेनऐश्वर्यमितिवा।[२८४]
``tvayā.vayam.suvṛdhā.brahmanaspati8.spārhā.vasum.manuṣyā.dadīmahi/ yā.no.dūre.taḷito.yā.arātayo.abhi.santi.jambhayā.tā.anapnasah/[283] tvayā.vayam.suvardhayitrā.brahmanaspati8.spṛhanīyāni.vasūni.manuṣya4bhya.ādadīmahi,.yāś.ca.no.dūre.taḷito.yāś.ca.antike.arātayaḥ.adāna.karmaṇo.vā.adāna.prajñā.vā/[284] jambhaya.tāa.anapnaso.apra.iti.rūpa.nāma.āpnoti.iti.satah/[284] vidyut.taḷid.bhavati.iti.śākapūniḥ.sā.hy.avatāḍayati.dūrāc.ca.dṛśyate.api.tv.idam.antika.nāma.eva.abhipretam.syāt/[284] ``dūre.cit.san.taḷit.iva.ati.rocase.''..dūre.api.sann.antika.iva.saṃdṛśyasa.iti/[284] vajra.nāmāny.uttarāny.astādaśa/[284] vajraḥ.kasmāt,.varjayati.iti.satas/[284] tatra.kuts.ity.etat.kṛṇtater.ṛṣiḥ.kutso.bhavati.kartā.stomānām.ity.aupamanyavas/[284] atra.apy.asya.vadha.karma.eva.bhavati.tat.sakha.indraḥ.śusnam.jaghāna.iti/[284] aiśvarya.karmāṇa.uttare.dhātu1p.catvārah/[284] īśvara.nāmāny.uttarāni.catvāri/[284] tatra.ina.ity.etat.sanita.aiśvaryena.iti.vā.sanitam.anena.aiśvaryam.iti.vā/[284]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयत्रासुपर्णाअमृतस्यभागमनिमेसम्विदथाअभिस्वरन्ति। इनोविश्वस्यभुवनस्यगोपाःसमाधीरःपाकमत्रआविवेश।ऽऽ।[२८७] यत्रसुपर्णाःसुपतनाआदित्यरश्मयःअमृतस्यभागमुदकस्यअनिमिसन्तस्वेदनेनअभिस्वरन्तिइतिवाअभिप्रयन्तिइतिवा।[२८७] ईश्वरःसर्वेसाम्भूतानाम्गोपायिताआदित्यःसमाधीरःपाकमत्रआविवेशैतिधीरोधीमान्पाकःपक्तव्योभवतिविपक्वप्रज्ञआदित्यैत्युपनिसद्वर्णोभवतिइत्यधिदैवतम्।[२८७] अथअध्यात्मम्यत्रसुपर्णाःसुपतनानिइन्द्रियान्यमृतस्यभागम्ज्ञानस्यअनिमिसन्तोवेदनेनअभिस्वरन्तिइतिवाअभिप्रयन्तिइतिवा।[२८७] ईश्वरःसर्वेसामिन्द्रियानाम्गोपायिता।[२८७] आत्मासमाधीरःपाकमत्रआविवेशैतिधीरोधीमान्पाकःपक्तव्यस्भवतिविपक्वप्रज्ञआत्माइत्यात्मगतिमाचष्टे।[२८७]
``yatrā.suparṇā.amṛtasya.bhāgam.animesam.vidathā.abhisvaranti/ ino.viśvasya.bhuvanasya.gopāḥ.sa.mā.dhīraḥ.pākam.atra.ā.viveśa/''.[287] yatra.suparṇāḥ.supatanā.āditya.raśmayaḥ.amṛtasya.bhāgam.udakasya.animisantas.vedanena.abhisvaranti.iti.vā.abhiprayanti.iti.vā/[287] īśvaraḥ.sarvesām.bhūtānām.gopāyitā.ādityaḥ.sa.mā.dhīraḥ.pākam.atra.āviveśa.iti.dhīro.dhīmān.pākaḥ.paktavyo.bhavati.vipakva.prajña.āditya.ity.upanisad.varṇo.bhavati.ity.adhidaivatam/[287] atha.adhyātmam.yatra.suparṇāḥ.supatanāni.indriyāny.amṛtasya.bhāgam.jñānasya.animisanto.vedanena.abhisvaranti.iti.vā.abhiprayanti.iti.vā/[287] īśvaraḥ.sarvesām.indriyānām.gopāyitā/[287] ātmā.sa.mā.dhīraḥ.pākam.atra.āviveśa.iti.dhīro.dhīmān.pākaḥ.paktavyas.bhavati.vipakvaprajña.ātmā.ity.ātma.gatim.ācaṣṭe/[287]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुनामान्युत्तरानिद्वादश। बहुकस्मात्प्रभवतिइतिसतह्।[२९०] ह्रस्वनामान्युत्तरान्येकादश। ह्रस्वोह्रसतेह्।[२९०] महत्नामान्युत्तरानिपञ्चविंशतिह्।[२९०] महान्कस्मात्,।मानेनअन्यान्जहातिइतिशाकपूनिर्महनीयस्भवतिइतिवा।[२९०] तत्रववक्षिथविवक्षसैत्येतेवक्तेर्वावहतेर्वासाभ्यासात्।[२९०] गृहनामान्युत्तरानिद्वाविंशतिह्।[२९०] गृहाःकस्माद्गृह्णन्तिइतिसताम्।[२९०] परिचरनकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[२९०] सुखनामान्युत्तरानिविंशतिह्।[२९०] सुखम्कस्मात्,।सुहितम्ख४भ्यःखम्पुनःखनतेह्।[२९०] रूपनामान्युत्तरानिसोदश। रुपम्रोचतेह्।[२९०] प्रशस्यनामान्युत्तरानिदश।[२९०] प्रज्ञानामान्युत्तरान्येकादश।[२९०] सत्यनामान्युत्तरानिसस्१। सत्यम्कस्मात्,।सत्सुतायतेतत्प्रभवम्भवतिइतिवा।[२९०] अस्ताउत्तरानिपदानिपश्यतिकर्माणह्।[२९०] उत्तरेधातु१प्चायतिप्रभृतीनिचनामान्यामिश्रानि।[२९०]।(( )।च्फ़्॥णिर्।११,५,।) नवौत्तरानिपदानिसर्वपदसमाम्नायाय।[२९०] अथअतौपमाह्। यदतत्तत्सदृशमितिगार्ग्य,।तदासाम्कर्म।[सआसामुपमानामर्थःड्।२९५]।[२९०] ज्यायसावागुनेनप्रख्याततमेनवाकनीयांसम्वाअप्रख्यातम्वाउपमिमीते।[२९०] अथअपिकनीयसाज्यायांसम्।[२९१]
bahu.nāmāny.uttarāni.dvādaśa/ bahu.kasmāt.prabhavati.iti.satah/[290] hrasva.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/ hrasvo.hrasateh/[290] mahat.nāmāny.uttarāni.pañca.viṃśatih/[290] mahān.kasmāt,.mānena.anyān.jahāti.iti.śākapūnir.mahanīyas.bhavati.iti.vā/[290] tatra.vavakṣitha.vivakṣasa.ity.ete.vakter.vā.vahater.vā.sābhyāsāt/[290] gṛha.nāmāny.uttarāni.dvāviṃśatih/[290] gṛhāḥ.kasmād.gṛhṇanti.iti.satām/[290] paricarana.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[290] sukha.nāmāny.uttarāni.viṃśatih/[290] sukham.kasmāt,.suhitam.kha4bhyaḥ.kham.punaḥ.khanateh/[290] rūpa.nāmāny.uttarāni.sodaśa/ rupam.rocateh/[290] praśasya.nāmāny.uttarāni.daśa/[290] prajñā.nāmāny.uttarāny.ekādaśa/[290] satya.nāmāny.uttarāni.sas1/ satyam.kasmāt,.satsu.tāyate.tat.prabhavam.bhavati.iti.vā/[290] astā.uttarāni.padāni.paśyati.karmāṇah/[290] uttare.dhātu1p.cāyati.prabhṛtīni.ca.nāmāny.āmiśrāni/[290].(( ).Cf..ṇir.11,5,.) nava.uttarāni.padāni.sarva.pada.samāmnāyāya/[290] atha.ata.upamāh/ yad.atat.tat.sadṛśam.iti.gārgya,.tad.āsām.karma.[sa.āsām.upamānām.arthaḥ.ḍ.295]/[290] jyāyasā.vā.gunena.prakhyātatamena.vā.kanīyāṃsam.vā.aprakhyātam.vā.upamimīte/[290] atha.api.kanīyasā.jyāyāṃsam/[291]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽतनूत्यजाइवतस्करावनर्गूरशनाभिर्दशभिरभ्यधीताम्।ऽऽ।[२९६] तनूत्यज्तनूत्यक्तावनर्गूवनगामिनावग्निमन्थनौबाहूतस्कराभ्यामुपमिमीते।[२९६] तस्करस्तत्करोभवतियत्पापकमितिनैरुक्तास्,।तनोतेर्वास्यात्संततकर्माभवत्यहोरात्रकर्मावा।[२९६] रशनाभिर्दशभिरभ्यधीताम्।[२९६] अभ्यधीतामित्यभ्यधाताम्। ज्यायांस्तत्रगुनोअभिप्रेतह्।[२९६]
``tanūtyajā.iva.taskarā.vanargū.raśanābhir.daśabhir.abhyadhītām/''.[296] tanūtyaj.tanū.tyaktā.vanargū.vanagāmināv.agni.manthanau.bāhū.taskarābhyām.upamimīte/[296] taskaras.tat.karo.bhavati.yat.pāpakam.iti.nairuktās,.tanoter.vā.syāt.saṃtata.karmā.bhavaty.ahorātra.karmā.vā/[296] raśanābhir.daśabhir.abhyadhītām/[296] abhyadhītām.ity.abhyadhātām/ jyāyāṃs.tatra.guno.abhipretah/[296]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽकुहस्विद्दोसाकुहवस्तोरश्विनाकुहअभिपित्वम्करतःकुहऊसतुह्। कोवाम्शयुत्राविधवाइवदेवरम्मर्यम्नयोषाकृणुतेसधस्थआ।ऽऽ।[२९७] क्वस्विद्रात्रि७।भवथह्,।क्वदिवा,।क्वअभिप्राप्तिम्कुरुथह्,।क्ववसथह्,।कोवाम्शयनेविधवाइवदेवरम्।[२९७] देवरःकस्माद्,।द्वितीयोवरौच्यते।[२९७] विधवाविधातृकाभवति,।विधवनाद्वाविधावनाद्वाइतिचर्मशिरस्१,।अपिवाधवैतिमनुष्यनामदद्वियोगाद्विधवा।[२९७-२९८] देवरोदीप्यतिकर्मा।[२९८] मर्योमनुष्योमरनधर्मा।[२९८] योषायौतेराकुरुतेसहस्थाने।[२९८] अथनिपाताःपुरस्तादेवव्याख्याताह्।[२९८] यथाइतिकर्मौपमा।[२९८] ऽऽयथावातोयथावनम्यथासमुद्रएजति।ऽऽ[२९८] ऽऽभ्राजन्तोअग्निर्योयथा।ऽऽ।[२९८] ऽऽआत्मायक्ष्मस्यनश्यतिपुराजीवगृभोयथा।ऽऽ।[२९८] आत्माअततेर्वाआप्तेर्वाअपिवाआप्तैवस्याद्यावद्व्याप्तिभूतैति।[२९८] अग्निरिवयेमरुतोभाजमानारोचिस्नुउरस्काभ्राजस्वन्तस्रुक्मवक्षसह्।[२९८]
``kuha.svid.dosā.kuha.vastor.aśvinā.kuha.abhipitvam.karataḥ.kuha.ūsatuh/ ko.vām.śayutrā.vidhavā.iva.devaram.maryam.na.yoṣā.kṛṇute.sadhastha.ā/''.[297] kva.svid.rātri7.bhavathah,.kva.divā,.kva.abhiprāptim.kuruthah,.kva.vasathah,.ko.vām.śayane.vidhavā.iva.devaram/[297] devaraḥ.kasmād,.dvitīyo.vara.ucyate/[297] vidhavā.vidhātṛkā.bhavati,.vidhavanād.vā.vidhāvanād.vā.iti.carmaśiras1,.api.vā.dhava.iti.manuṣya.nāma.dad.viyogād.vidhavā/[297-298] devaro.dīpyati.karmā/[298] maryo.manuṣyo.marana.dharmā/[298] yoṣā.yauter.ākurute.saha.sthāne/[298] atha.nipātāḥ.purastād.eva.vyākhyātāh/[298] yathā.iti.karma.upamā/[298] ``yathā.vāto.yathā.vanam.yathā.samudra.ejati/''[298] ``bhrājanto.agnir.yo.yathā/''.[298] ``ātmā.yakṣmasya.naśyati.purā.jīva.gṛbho.yathā/''.[298] ātmā.atater.vā.āpter.vā.api.vā.āpta.iva.syād.yāvad.vyāpti.bhūta.iti/[298] agnir.iva.ye.maruto.bhājamānā.rocisnu.uraskā.bhrājasvantas.rukma.vakṣasah/[298]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽचतुरश्चिद्ददमानाद्बिभीयादानिधातोह्। नदुर्क्तायस्पृहयेत्।ऽऽ[३०२] चतुरोअक्षान्धारयतैतितद्यथाकितवाद्बिभीयादेवमेवदुर्क्ताद्बिभीयात्नदुरुक्तायस्पृहयेत्कदाचित्।[३०३] आइत्याकारौपसर्गःपुरस्तादेवव्याख्यातस्।[३०३] अथअप्युपमाअर्थेदृश्यते।[३०३] ऽऽजारआभगम्।ऽऽ।जारैवभगमादित्योअत्रजारौच्यतेरात्रेर्जरयितासएवभाषाम्।[३०३] तथाअपिनिगमोभवति।ऽऽ।स्वसृ६।जारःशृणोतुनह्।ऽऽ।इति।[३०३] उससमस्यस्वसारमाहसाहचर्याद्रसरहनाद्वा।[३०३] अपित्वयम्मनुष्यजारएवअभिप्रेतःस्यात्स्त्रीभगस्तथास्याद्भजतेह्।[३०३] मेसैतिभूतौपमा।ऽऽ।मेसोभूतोअभियन्नयह्।ऽऽ।[३०३] मेसोमिसतेस्तथापशुःपश्यतेह्।[३०३] अग्निरितिरूपौपमा।[३०३] ऽऽहिरन्यरूपःसहिरन्यसंदृकपाम्नपात्सेदुहिरन्यवर्णह्।ऽऽ॥[३०३] हिरन्यवर्णस्यैवअस्यरूपम्।[३०३] थाइतिच।ऽऽ।तम्प्रत्नथापूर्वथाविश्वथाइमथा।ऽऽ।[३०३] प्रत्नैवपूर्वैवविश्वैवैमैवैति।[३०४] अयमेततरसमुस्माद्,।असावस्ततरोअस्माद्,।अमुथायथाअसावितिव्याख्यातम्।[३०४] वदितिसिद्धाउपमाब्राह्मणवद्वृसलवत्,।ब्राह्मणाइववृसलाइवैति।[३०४] वृसलोवृसशीलोभवतिवृसाशीलोवा।[३०४]
``caturaścid.dadamānād.bibhīyād.ā.nidhātoh/ na.durktāya.spṛhayet/''[302] caturo.akṣān.dhārayata.iti.tad.yathā.kitavād.bibhīyād.evam.eva.durktād.bibhīyāt.na.duruktāya.spṛhayet.kadācit/[303] ā.ity.ākāra.upasargaḥ.purastād.eva.vyākhyātas/[303] atha.apy.upamā.arthe.dṛśyate/[303] ``jāra.ā.bhagam/''.jāra.iva.bhagam.ādityo.atra.jāra.ucyate.rātrer.jarayitā.sa.eva.bhāṣām/[303] tathā.api.nigamo.bhavati.''.svasṛ6.jāraḥ.śṛṇotu.nah/''.iti/[303] usasam.asya.svasāram.āha.sāhacaryād.rasa.rahanād.vā/[303] api.tv.ayam.manuṣya.jāra.eva.abhipretaḥ.syāt.strī.bhagas.tathā.syād.bhajateh/[303] mesa.iti.bhūta.upamā/''.meso.bhūto.abhi.yan.nayah/''.[303] meso.misates.tathā.paśuḥ.paśyateh/[303] agnir.iti.rūpa.upamā/[303] ``hiranya.rūpaḥ.sa.hiranya.saṃdṛk.apām.napāt.sedu.hiranya.varṇah/''..[303] hiranya.varṇasya.iva.asya.rūpam/[303] thā.iti.ca/''.tam.pratnathā.pūrvathā.viśvathā.imathā/''.[303] pratna.iva.pūrva.iva.viśva.iva.ima.iva.iti/[304] ayam.etataras.amusmād,.asāv.astataro.asmād,.amuthā.yathā.asāv.iti.vyākhyātam/[304] vad.iti.siddhā.upamā.brāhmaṇavad.vṛsalavat,.brāhmaṇā.iva.vṛsalā.iva.iti/[304] vṛsalo.vṛsa.śīlo.bhavati.vṛsā.śīlo.vā/[304]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रियमेधवदत्रिवत्जातवेदोविरूपवत्। अङ्गिरस्वत्महिव्रतप्रस्कन्वस्यश्रुधीहवम्।ऽऽ।[३१४] प्रियमेधःप्रियाअस्यमेधायथाएतेषामृसीनामेवम्प्रस्कन्वस्यशृणुह्वानम्।[३१४] प्रस्कन्वःकन्वस्यपुत्रःकन्वप्रभवोयथाप्राग्रम्।[३१४] अर्चिसिभृगुःसम्बभूव।[३१४]। भृगुर्भृज्यमानोनदेहे।[३१४] अङ्गारेष्वङ्गिरस्१।[३१४] अङ्गाराअङ्कनाअञ्चनाह्।[३१४] अत्रएवतृतीयमृच्छतेइत्यूचुस्तस्मादत्रिर्नत्रयैति।[३१४] विखननाद्वैखानसस्,।भरनाद्भारद्वाजस्,।विरूपोनानारूपस्,।महिव्रतोमहाव्रतैति।[३१४]
``priyamedhavad.atrivat.jātavedo.virūpavat/ aṅgirasvat.mahivrata.praskanvasya.śrudhī.havam/''.[314] priyamedhaḥ.priyā.asya.medhā.yathā.eteṣām.ṛsīnām.evam.praskanvasya.śṛṇu.hvānam/[314] praskanvaḥ.kanvasya.putraḥ.kanva.prabhavo.yathā.prāgram/[314] arcisi.bhṛguḥ.sambabhūva/[314]. bhṛgur.bhṛjyamāno.na.dehe/[314] aṅgāreṣv.aṅgiras1/[314] aṅgārā.aṅkanā.añcanāh/[314] atra.eva.tṛtīyam.ṛcchate.ity.ūcus.tasmād.atrir.na.traya.iti/[314] vikhananād.vaikhānasas,.bharanād.bhāradvājas,.virūpo.nānā.rūpas,.mahivrato.mahā.vrata.iti/[314]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथलुप्तौपमान्यर्थौपमानिइत्याचक्षते।[३१५] सिंहोव्याघ्रैतिपूजायाम्,।श्वाकालैतिकुत्सायाम्। काकैतिशब्दअनुकृतिस्तदिदम्शकुनिसुबहुलम्।[३१५-३१६] नशब्दअनुकृतिर्विद्यतैत्यौपमन्यवह्,।काकौपकालयितव्यस्भवति।[३१६] तित्तिरिस्तरनात्तिलमात्रचित्रैतिवा।[३१६] कपिरिवजीर्णःकपिरिवजवतईसत्पिङ्गलोवाकमनीयम्शब्दम्पिञ्जयतिइतिवा।[३१६] श्वाआशुयायी,।शवतेर्वागतिकर्मणह्,।श्वसितेर्वा।[३१६] सिंहःसहनाद्धिंसेर्वास्यात्विपरीतस्य,।सम्पूर्वस्यवाहन्तेःसंहायहन्तिइतिवा।[३१६] व्याघ्रोव्ह्याघ्रानाद्व्यादायहन्तिइतिवा।[३१६]
atha.lupta.upamāny.artha.upamāni.ity.ācakṣate/[315] siṃho.vyāghra.iti.pūjāyām,.śvā.kāla.iti.kutsāyām/ kāka.iti.śabda.anukṛtis.tad.idam.śakunisu.bahulam/[315-316] na.śabda.anukṛtir.vidyata.ity.aupamanyavah,.kāka.upakālayitavyas.bhavati/[316] tittiris.taranāt.tila.mātra.citra.iti.vā/[316] kapir.iva.jīrṇaḥ.kapir.iva.javata.īsat.piṅgalo.vā.kamanīyam.śabdam.piñjayati.iti.vā/[316] śvā.āśu.yāyī,.śavater.vā.gati.karmaṇah,.śvasiter.vā/[316] siṃhaḥ.sahanādd.hiṃser.vā.syāt.viparītasya,.sam.pūrvasya.vā.hanteḥ.saṃhāya.hanti.iti.vā/[316] vyāghro.vhyāghrānād.vyādāya.hanti.iti.vā/[316]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चतिकर्माणौत्तरेधातु१प्चतुश्चत्वारिंशत्।[३१८] मेधाविनामान्युत्तरानिचतुर्विंशतिह्।[३१८] मेधावीकस्मात्,।मेधयातद्वान्भवति,।मेधामति७।धीयते।[३१८] स्तोतृनामान्युत्तरानित्रयोदश।[३१८] स्तोतास्तवनात्।[३१८] यज्ञनामान्युत्तरानिपञ्चदश।[३१८-३१९] यज्ञःकस्मात्,।प्रख्यातम्यजतिर्कर्मैतिनैरुक्तायाच्नोभवतिइतिवायज्रुन्नस्भवतिइतिवाबहुकृस्नअजिनैत्यौपमन्यवोयजूंस्येनम्नयतिइतिवा।[३१९] ऋत्विज्नामान्युत्तरान्यस्तौ।[३१९] र्त्विज्कस्मात्,।ईरनह्,।ऋच्यस्ताभवतिइतिशाकपूनिर्,।ऋतुयाजीभवतिइतिवा।[३१९] याच्नाकर्माणौत्तरेधातु१प्सप्तदश।[३१९] दानकर्माणौत्तरेधातु१प्दश।[३१९] अध्येसनाकर्माणौत्तरेधातु१प्चत्वारह्।[३१९] स्वपितिसस्तिइतिद्वौस्वपितिकर्माणौ।[३१९] कूपनामान्युत्तरानिचतुर्दश।[३१९] कूपःकस्मात्,।कुपानम्भवतिकुप्यतेर्वा।[३१९] स्तेननामान्युत्तरानिचतुर्दशएव।[३१९] स्तेनःकस्मात्,।संस्त्यानमस्मिन्पापकमितिनैरुक्ताह्।[३१९] निर्णीतअन्तर्हितनामधेयान्युत्तरानिसस्१।[३१९] निर्णीतम्कस्मात्,।निर्णिक्तम्भवति।[३१९] दूरनामान्युत्तरानिपञ्च।[३१९] दूरम्कस्माद्द्रुतम्भवतिदुरयम्वा।[३१९] पुराननामान्युत्तरानिसस्१।[३१९] पुरानम्कस्मात्,।पुरानवम्भवति।[३१९] नवनामान्युत्तरानिसस्१।एव।[३१९] नवम्कस्मादानीतम्भवति।[३१९]
arcati.karmāṇa.uttare.dhātu1p.catuścatvāriṃśat/[318] medhāvi.nāmāny.uttarāni.caturviṃśatih/[318] medhāvī.kasmāt,.medhayā.tad.vān.bhavati,.medhā.mati7.dhīyate/[318] stotṛ.nāmāny.uttarāni.trayodaśa/[318] stotā.stavanāt/[318] yajña.nāmāny.uttarāni.pañcadaśa/[318-319] yajñaḥ.kasmāt,.prakhyātam.yajatir.karma.iti.nairuktā.yācno.bhavati.iti.vā.yajr.unnas.bhavati.iti.vā.bahu.kṛsna.ajina.ity.aupamanyavo.yajūṃsy.enam.nayati.iti.vā/[319] ṛtvij.nāmāny.uttarāny.astau/[319] rtvij.kasmāt,.īranah,.ṛc.yastā.bhavati.iti.śākapūnir,.ṛtu.yājī.bhavati.iti.vā/[319] yācnā.karmāṇa.uttare.dhātu1p.saptadaśa/[319] dāna.karmāṇa.uttare.dhātu1p.daśa/[319] adhyesanā.karmāṇa.uttare.dhātu1p.catvārah/[319] svapitis.asti.iti.dvau.svapiti.karmāṇau/[319] kūpa.nāmāny.uttarāni.caturdaśa/[319] kūpaḥ.kasmāt,.kupānam.bhavati.kupyater.vā/[319] stena.nāmāny.uttarāni.caturdaśa.eva/[319] stenaḥ.kasmāt,.saṃstyānam.asmin.pāpakam.iti.nairuktāh/[319] nirṇīta.antarhita.nāmadheyāny.uttarāni.sas1/[319] nirṇītam.kasmāt,.nirṇiktam.bhavati/[319] dūra.nāmāny.uttarāni.pañca/[319] dūram.kasmād.drutam.bhavati.durayam.vā/[319] purāna.nāmāny.uttarāni.sas1/[319] purānam.kasmāt,.purā.navam.bhavati/[319] nava.nāmāny.uttarāni.sas1.eva/[319] navam.kasmād.ānītam.bhavati/[319]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विश।[इन्पैर्ष्]।उत्तरानिनामानि।[३२४] प्रवित्वेअभीकैत्यासन्नस्य,।प्रपित्वेप्रप्ते,।अभीकेअभ्यक्ते।[३२४] ऽऽआपित्वेनःप्रपित्वेतूयमागहि।ऽऽ।ऽऽ।अभीकेचिदुलोककृत्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३२४] दभ्रमर्भकमित्यल्पस्य।[३२४] दभ्रम्दभ्रोतेःसुदम्भम्भवत्य्,।अर्भकमवहृतम्भवति।[३२४] ऽऽउपौपमेपरामृशमामेदभ्रानिमन्यथाह्।ऽऽ।ऽऽ।नमोमहद्भ्योनमोअर्भक४भ्यह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३२५-३२५] तिरस्सतःइतिप्राप्तस्य।[३२५] तिरस्तीर्णम्भवति,।सतस्संसृतम्भवति।[३२५] ऽऽतिरश्चिदर्ययापरिवर्तिर्यातमदाभ्या।ऽऽ।ऽऽ।पात्राइवभिन्दन्त्सतएतिरक्षसह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३२५] त्वोनेमैत्यर्धस्य।[३२५] त्वोअपततस्,।नेमोअपनीतस्।[३२५] अर्धम्हरतेर्विपरीताद्धारयतेर्वास्यादुद्धृतम्भवत्यृघ्नोतेर्वास्यादृद्धतमस्विभागह्।[३२५] ऽऽपीयतित्वोअनुत्वोगृणाति।ऽऽ।ऽऽ।नेमेदेवानेमेअसुराह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३२५] ऋक्षाःस्तृभिरितिनक्षत्रानाम्।[३२५] नक्षत्रानिनक्षतेर्गतिकर्मणस्,।नैमानिक्षत्रानिइतिचब्राह्मणम्,।ऋक्षाउदीर्णानिइवख्यायन्ते।[३२५] ऽऽअमीयऋक्षानिहिताअसौच्चा।ऽऽ।ऽऽ।पश्यन्तोद्यामिवस्तृभिह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३२५-३२६] वंरीभिरुपजिह्विकाइतिसीमिकानाम्,।वंरीओवमनात्,।सीमिकास्यमनादुपजिह्विकाउपजिघ्रिअह्।[३२६] ऽऽवंरीभिःपुत्रमग्रुवसदानम्।ऽऽ।ऽऽ।यदत्त्युपजिह्विकायद्वंरोअतिसर्पति।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्। ऊर्दरम्कृदरमित्यावपनस्यऊर्दरमुदीर्णम्भवत्यूर्जेदीर्णम्वा।[३२६] ऽऽतमूर्दरम्नपृणतायनेन।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[३२६] तमूर्दरमिवपूरयतियनेन। कृदरम्कृतदरम्भवति।[३२६] ऽऽसमिद्धोअञ्जन्कृदरम्मतीनाम्।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[३२७]
dviśa.[in.pairṣ].uttarāni.nāmāni/[324] pravitve.abhīka.ity.āsannasya,.prapitve.prapte,.abhīke.abhyakte/[324] ``āpitve.naḥ.prapitve.tūyamā.gahi/''.``.abhīke.cid.u.loka.kṛt/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[324] dabhram.arbhakam.ity.alpasya/[324] dabhram.dabhroteḥ.sudambham.bhavaty,.arbhakam.avahṛtam.bhavati/[324] ``upa.upa.me.parā.mṛśa.mā.me.dabhrāni.manyathāh/''.``.namo.mahadbhyo.namo.arbhaka4bhyah/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[325-325] tiras.sataḥ.iti.prāptasya/[325] tiras.tīrṇam.bhavati,.satas.saṃsṛtam.bhavati/[325] ``tiraścid.aryayā.pari.vartir.yātam.adābhyā/''.``.pātrā.iva.bhindant.sata.eti.rakṣasah/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[325] tvo.nema.ity.ardhasya/[325] tvo.apatatas,.nemo.apanītas/[325] ardham.harater.viparītād.dhārayater.vā.syād.uddhṛtam.bhavaty.ṛghnoter.vā.syād.ṛddhatamas.vibhāgah/[325] ``pīyati.tvo.anu.tvo.gṛṇāti/''.``.neme.devā.neme.asurāh/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[325] ṛkṣāḥ.stṛbhir.iti.nakṣatrānām/[325] nakṣatrāni.nakṣater.gati.karmaṇas,.na.imāni.kṣatrāni.iti.ca.brāhmaṇam,.ṛkṣā.udīrṇāni.iva.khyāyante/[325] ``amī.ya.ṛkṣā.nihitāasa.uccā/''.``.paśyanto.dyām.iva.stṛbhih/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[325-326] vaṃrībhir.upajihvikā.iti.sīmikānām,.vaṃrī.o.vamanāt,.sīmikā.syamanād.upajihvikā.upajighri.ah/[326] ``vaṃrībhiḥ.putram.agruvas.adānam/''.``.yad.atty.upajihvikā.yad.vaṃro.atisarpati/''.ity.api.nigamau.bhavatah/ ūrdaram.kṛdaram.ity.āvapanasya.ūrdaram.udīrṇam.bhavaty.ūrje.dīrṇam.vā/[326] ``tam.ūrdaram.na.pṛṇatā.yanena/''.ity.api.nigamo.bhavati/[326] tam.ūrdaram.iva.pūrayati.yanena/ kṛdaram.kṛtadaram.bhavati/[326] ``samiddho.añjan.kṛdaram.matīnām/''.ity.api.nigamo.bhavati/[327]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्भःपिनाकमितिदन्दस्य। रम्भआरभन्तएनम्।[३३५] ऽऽआत्वारम्भम्नजिव्रयोररम्भ।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[३३५] आरभामहेत्वाजीर्णाइवदन्दम्।[३३५] पिनाकम्प्रतिपिनस्त्य्,।एनेन।[३३५] ऽऽकृत्तिवासस्१।पिनाकहस्तोअवततधन्वा।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[३३६] मेनाग्नाइतिस्त्रीनाम्,।स्त्रियस्त्यायतेरपत्रपनकर्मणस्।[३३६] मेनामानयन्त्येनाह्,।ग्नागच्छन्त्येनाह्।[३३६] ऽऽअमेनांश्चित्जनिवतश्चकर्थ।ऽऽ।ऽऽ।ग्नास्त्वाकृण्तन्नपसोअतन्वत।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३३६] शेपोवैतसैतिपुंस्प्रजननस्य। शेपस्शपतेःस्पृशतिकर्मणस्,।वैतसोवितस्तम्( )।भवति।[३३६] ऽऽयस्यामुशन्तःप्रहरामशेपम्।ऽऽ।ऽऽ।त्रिःस्ममाअह्नःश्नथयस्वैतसेन।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३३६] अयाएनाइत्युपदेशस्य।ऽऽ।अयातेअग्नि८।समिधाविधेम।ऽऽ।इतिस्त्रियाह्।[३३६] ऽऽएनावोअग्निम्।ऽऽ।इतिनपुंसकस्य।[३३६] ऽऽएनापतिआतन्वम्सम्मृजस्व।ऽऽ।इतिपुंसह्।[३३७] सिसक्तुसचतैतिसेवमानस्य।[३३७] ऽऽसनःसिसक्तुयस्तुरह्।ऽऽ।सनःसेवताम्यस्तुरह्।[३३७] ऽऽसचस्वानःस्वस्ति४।ऽऽ।सेवस्वनःस्वस्ति४।[३३७] स्वस्तिइत्यविनाशिनामअस्तिरभिपूजितःसुअस्तिइति।[३३७] भ्यसतेरेजतैतिभयवेपनयोह्।[३३७] ऽऽयस्यशुस्माद्रोदसीअभ्यसेताम्।ऽऽ।ऽऽ।रेजतेअग्नि७।पृथिवीमख४भ्यह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमौभवतह्।[३३७] द्यावापृथिवीनामधेयान्युत्तरानिचतुर्विंशतिस्तयोरेषाभवति।[३२०]
rambhaḥ.pinākam.iti.dandasya/ rambha.ārabhanta.enam/[335] ``ā.tvā.rambham.na.jivrayo.rarambha/''.ity.api.nigamo.bhavati/[335] ārabhāmahe.tvā.jīrṇā.iva.dandam/[335] pinākam.pratipinasty,.enena/[335] ``kṛttivāsas1.pināka.hasto.avatata.dhanvā/''.ity.api.nigamo.bhavati/[336] menā.gnā.iti.strīnām,.striyas.tyāyater.apatrapana.karmaṇas/[336] menā.mānayanty.enāh,.gnā.gacchanty.enāh/[336] ``amenāṃścit.janivataś.cakartha/''.``.gnās.tv.ākṛṇtann.apaso.atanvata/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[336] śepo.vaitasa.iti.puṃs.prajananasya/ śepas.śapateḥ.spṛśati.karmaṇas,.vaitaso.vitastam( ).bhavati/[336] ``yasyām.uśantaḥ.praharāma.śepam/''.``.triḥ.sma.mā.ahnaḥ.śnathayas.vaitasena/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[336] ayā.enā.ity.upadeśasya/''.ayā.te.agni8.samidhā.vidhema/''.iti.striyāh/[336] ``enā.vo.agnim/''.iti.napuṃsakasya/[336] ``enā.pati.ā.tanvam.sam.mṛjasva/''.iti.puṃsah/[337] sisaktu.sacata.iti.sevamānasya/[337] ``sa.naḥ.sisaktu.yas.turah/''.sa.naḥ.sevatām.yas.turah/[337] ``sacasvā.naḥ.svasti4/''.sevasva.naḥ.svasti4/[337] svasti.ity.avināśi.nāma.astir.abhipūjitaḥ.su.asti.iti/[337] bhyasate.rejata.iti.bhaya.vepanayoh/[337] ``yasya.śusmād.rodasī.abhyasetām/''.``.rejate.agni7.pṛthivī.makha4bhyah/''.ity.api.nigamau.bhavatah/[337] dyāvā.pṛthivī.nāmadheyāny.uttarāni.caturviṃśatis.tayor.eṣā.bhavati/[320]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽकतरापूर्वाकतराअपराअयोह्( )।कथाजातेकवि८प्कोविवेद। विश्वम्त्मनाबिभृतोयद्धनामविवर्तेतेअहनीचक्रियाइव।ऽऽ।[३४५] कतरापूर्वाकतराअपराअनयोह्,।कथम्जातेकवि८प्,।कएनेव्जानाति।[३४५] सर्वमात्मनाबिभृतोयद्धएनयोःकर्मविवर्तेतेचएनयोरहनीअहोरात्र२द्चक्रयुक्त२दिवैतिद्यावापृथिवीओर्महिमानमाचष्टआचष्टे।[३४५]
``katarā.pūrvā.katarā.aparā.ayoh( ).kathā.jāte.kavi8p.ko.viveda/ viśvam.tmanā.bibhṛto.yadd.ha.nāma.vi.vartete.ahanī.cakriyā.iva/''.[345] katarā.pūrvā.katarā.aparā.anayoh,.katham.jāte.kavi8p,.ka.ene.vjānāti/[345] sarvam.ātmanā.bibhṛto.yadd.ha.enayoḥ.karma.vivartete.ca.enayor.ahanī.ahorātra2d.cakra.yukta2d.iva.iti.dyāvā.pṛthivī.or.mahimānam.ācaṣṭa.ācaṣṭe/[345]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.