Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.4·1.1.4.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.4.1

P 1.1.4.1

क्अ इ,५१।२-१३ रो इ,१६४-१६६ धातुग्रहणम् किमर्थम् । इह मा भूत्: लूञ् लविता लवितुम् पूञ् पविता पवितुम् । आर्धधातुके इति किमर्थम् । त्रिधा बद्धः वृषभः रोरवीति । किम् पुनः इदम् आर्धधातुकग्रहणम् लोपविशेषणम् : आर्धधातुकनिमित्ते लोपे सति ये गुणवृद्धी प्राप्नुतः ते न भवतः इति , आहोस्वित् गुणवृद्धिविशेषणम् आर्धधातुकग्रहणम् : धातुलोपे सति आर्धधातुकनिमित्ते ये गुणवृद्धी प्राप्नुतः ते न भवतः इति । किम् च अतः । यदि लोपविशेषणम् उपेद्धः प्रेद्धः अत्र अपि प्राप्नोति । अथ गुणवृद्धिविशेषणम् क्नोपयति इति अत्र अपि प्राप्नोति । यथा इच्छसि तथा अस्तु । अस्तु लोपविशेषणम् । कथम् उपेद्धः प्रेद्धः इति । बहिरङ्गः गुणः अन्तरङ्गः प्रतिषेधः । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे । यदि एवम् न अर्थः धातुग्रहणेन । इह कस्मात् न भवति: लूञ् लविता लवितुम् । आर्धधातुकनिमित्ते लोपे प्रतिषेधः न च एषः आर्धधातुकनिमित्तः लोपः । अथ वा पुनः अस्तु गुणवृद्धिविशेषणम् । ननु च उक्तम् क्नोपयति इति अत्र अपि प्राप्नोति इति । न एषः दोषः । निपातनात् सिद्धम् । किम् निपातनम् । चेले क्नोपेः इति

KA I,51.2-13 Ro I,164-166 dhātugrahaṇam kimartham . iha mā bhūt: lūñ lavitā lavitum pūñ pavitā pavitum . ārdhadhātuke iti kimartham . tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti . kim punaḥ idam ārdhadhātukagrahaṇam lopaviśeṣaṇam : ārdhadhātukanimitte lope sati ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti , āhosvit guṇavṛddhiviśeṣaṇam ārdhadhātukagrahaṇam : dhātulope sati ārdhadhātukanimitte ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti . kim ca ataḥ . yadi lopaviśeṣaṇam upeddhaḥ preddhaḥ atra api prāpnoti . atha guṇavṛddhiviśeṣaṇam knopayati iti atra api prāpnoti . yathā icchasi tathā astu . astu lopaviśeṣaṇam . katham upeddhaḥ preddhaḥ iti . bahiraṅgaḥ guṇaḥ antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ . asiddham bahiraṅgam antaraṅge . yadi evam na arthaḥ dhātugrahaṇena . iha kasmāt na bhavati: lūñ lavitā lavitum . ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ na ca eṣaḥ ārdhadhātukanimittaḥ lopaḥ . atha vā punaḥ astu guṇavṛddhiviśeṣaṇam . nanu ca uktam knopayati iti atra api prāpnoti iti . na eṣaḥ doṣaḥ . nipātanāt siddham . kim nipātanam . cele knopeḥ iti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.4.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.4.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.4.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text