क्अ इ,१०१।१८-१०२।१० रो इ,३२२-३२३ न वा इति विभाषायाम् अर्थसञ्ज्ञाकरणम् । न वा इति विभाषायाम् अर्थस्य सञ्ज्ञा कर्तव्या । नवाशब्दस्य यः अर्थः तस्य सञ्ज्ञा भवति इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । शब्दसञ्ज्ञायाम् हि अर्थासम्प्रत्ययः यथा अन्यत्र । शब्दसञ्ज्ञायाम् हि सत्याम् अर्थस्य असम्प्रत्ययः स्यात् यथा अन्यत्र । अन्यत्र अपि शब्दसञ्ज्ञायाम् शब्दस्य सम्प्रत्ययः भवति न अर्थस्य । क्व अन्यत्र । दाधाः घु अदाप् तरप्तमपौ घः इति घुग्रहणेषु घग्रहणेषु च शब्दस्य सम्प्रत्ययः भवति न अर्थस्य । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । इतिकरणः अर्थनिर्देशार्थः । इतिकरणः क्रियते । सः अर्थनिर्देशार्थः भविष्यति । किम् गतम् एतत् इतिना आहोस्वित् शबाधिक्यात् अर्थाधिक्यम् । गतम् इति आह । कुतः । लोकतः । तत् यथा लोके गौः अयम् इति आह इति गोशब्दात् इतिकरणः परः प्रयुज्यमानः गोशब्दम् स्वस्मात् पदार्थात् प्रच्यावयति । सः असौ स्वस्मात् पदार्थात् प्रच्युतः या असौ अर्थपदार्थकता तस्याः शब्दपदार्थकः सम्पद्यते । एवम् इह अपि नवाशब्दात् इतिकरणः परः प्रयुज्यमानः नवाशब्दम् स्वस्मात् पदार्थात् प्रच्यावयति । सः असौ स्वस्मात् पदार्थात् प्रच्युतः या असौ शब्दपदार्थकता तस्याः लौकिकम् अर्थम् सम्प्रत्याययति । न वा इति यत् गम्यते न वा इति यत् प्रतीयते इति ।
KA I,101.18-102.10 Ro I,322-323 na vā iti vibhāṣāyām arthasañjñākaraṇam . na vā iti vibhāṣāyām arthasya sañjñā kartavyā . navāśabdasya yaḥ arthaḥ tasya sañjñā bhavati iti vaktavyam . kim prayojanam . śabdasañjñāyām hi arthāsampratyayaḥ yathā anyatra . śabdasañjñāyām hi satyām arthasya asampratyayaḥ syāt yathā anyatra . anyatra api śabdasañjñāyām śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya . kva anyatra . dādhāḥ ghu adāp taraptamapau ghaḥ iti ghugrahaṇeṣu ghagrahaṇeṣu ca śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . itikaraṇaḥ arthanirdeśārthaḥ . itikaraṇaḥ kriyate . saḥ arthanirdeśārthaḥ bhaviṣyati . kim gatam etat itinā āhosvit śabādhikyāt arthādhikyam . gatam iti āha . kutaḥ . lokataḥ . tat yathā loke gauḥ ayam iti āha iti gośabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ gośabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati . saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau arthapadārthakatā tasyāḥ śabdapadārthakaḥ sampadyate . evam iha api navāśabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ navāśabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati . saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau śabdapadārthakatā tasyāḥ laukikam artham sampratyāyayati . na vā iti yat gamyate na vā iti yat pratīyate iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.