Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.47·1.1.47.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.47.1

P 1.1.47.1

क्अ इ,११४।१८-११५।४ रो इ,३५२ किमर्थम् इदम् उच्यते । मित् अचः अन्त्यात् परः इति स्थानपरप्रत्ययापवादः । मित् अचः अन्त्यात् परः इति उच्यते स्थानेयोगत्वस्य प्रत्ययपरत्वस्य च अपवादः । स्थानेयोगत्वस्य तावत् : कुण्डानि वनानि पयांसि यशांसि । प्रत्ययपरत्वस्य : भिनत्ति छिनत्ति । भवेत् इदम् युक्तम् उदाहरणम् कुण्डानि वनानि यत्र न अस्ति सम्भवः यत् अयम् अचः अन्य्तात् परः च स्यात् स्थाने च इति । इदम् तु अयुक्तम् पयांसि यशांसि । अस्ति हि सम्भवः यत् अचः अन्य्तात् परः च स्यात् स्थाने च । एतत् अपि युक्तम् । कथम् । न एव ईश्वरः आज्ञापयति न अपि धर्मसूत्रकाराः पठन्ति अपवादैः उत्सर्गाः बाध्यन्ताम् इति । किम् तर्हि । लौकिकः अयम् दृष्टान्तः । लोके हि सति अपि सम्भवे बाधनम् भवति । तत् यथा : दधि ब्राह्मणेभ्यः दीयताम् तक्रम् कौण्डिन्याय इति सति अपि सम्भवे दधिदानस्य तक्रदानम् निवर्तकम् भवति । एवम् इह अपि सति अपि सम्भवे अचाम् अन्त्यात् परत्वम् षष्ठीस्थानेयोगत्वम् बाधिष्यते ।

KA I,114.18-115.4 Ro I,352 kimartham idam ucyate . mit acaḥ antyāt paraḥ iti sthānaparapratyayāpavādaḥ . mit acaḥ antyāt paraḥ iti ucyate sthāneyogatvasya pratyayaparatvasya ca apavādaḥ . sthāneyogatvasya tāvat : kuṇḍāni vanāni payāṃsi yaśāṃsi . pratyayaparatvasya : bhinatti chinatti . bhavet idam yuktam udāharaṇam kuṇḍāni vanāni yatra na asti sambhavaḥ yat ayam acaḥ anytāt paraḥ ca syāt sthāne ca iti . idam tu ayuktam payāṃsi yaśāṃsi . asti hi sambhavaḥ yat acaḥ anytāt paraḥ ca syāt sthāne ca . etat api yuktam . katham . na eva īśvaraḥ ājñāpayati na api dharmasūtrakārāḥ paṭhanti apavādaiḥ utsargāḥ bādhyantām iti . kim tarhi . laukikaḥ ayam dṛṣṭāntaḥ . loke hi sati api sambhave bādhanam bhavati . tat yathā : dadhi brāhmaṇebhyaḥ dīyatām takram kauṇḍinyāya iti sati api sambhave dadhidānasya takradānam nivartakam bhavati . evam iha api sati api sambhave acām antyāt paratvam ṣaṣṭhīsthāneyogatvam bādhiṣyate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.47.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.47.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.47.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text