Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.5·1.1.5.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.5.3

P 1.1.5.3

क्अ इ,५५।६-१८ रो इ,१७७-१८० इह कस्मात् न भवति : लैगवायनः , कामयते । तद्धितकाम्योः इक्प्रकरणात् । इग्लक्षणयोः गुणवृद्ध्योः प्रतिषेधः न च एते इग्लक्षणे । लकारस्य ङित्त्वात् आदेशेषु स्थानिवद्भावप्रसङ्गः । लकारस्य ङित्त्वात् आदेशेषु स्थानिवद्भावः प्राप्नोति : अचिनवम् असुनवम् अकरवम् । लकारस्य ङित्त्वात् आदेशेषु स्थानिवद्भावप्रसङ्गः इति चेत् यासुटः ङिद्वचनात् सिद्धम् । यत् अयम् यासुटः ङिद्वचनम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः न ङिदादेशाः ङितः भवन्ति इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते कथम् नित्यम् ङितः इतः च इति । ङितः यत् कार्यम् तत् भवति ङिति यत् कार्यम् तत् न भवति इति । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । यासुटः एव ङिद्वचनात् । अपर्याप्तः च एव हि यासुट् समुदायस्य ङित्त्वे ङितम् च एनम् करोति । तस्य एतत् प्रयोजनम् ङितः यत् कार्यम् तत् यथा स्यात् ङिति यत् कार्यम् तत् मा भूत् इति ।

KA I,55.6-18 Ro I,177-180 iha kasmāt na bhavati : laigavāyanaḥ , kāmayate . taddhitakāmyoḥ ikprakaraṇāt . iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca ete iglakṣaṇe . lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ . lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaḥ prāpnoti : acinavam asunavam akaravam . lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ iti cet yāsuṭaḥ ṅidvacanāt siddham . yat ayam yāsuṭaḥ ṅidvacanam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na ṅidādeśāḥ ṅitaḥ bhavanti iti . yadi etat jñāpyate katham nityam ṅitaḥ itaḥ ca iti . ṅitaḥ yat kāryam tat bhavati ṅiti yat kāryam tat na bhavati iti . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . yāsuṭaḥ eva ṅidvacanāt . aparyāptaḥ ca eva hi yāsuṭ samudāyasya ṅittve ṅitam ca enam karoti . tasya etat prayojanam ṅitaḥ yat kāryam tat yathā syāt ṅiti yat kāryam tat mā bhūt iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.5.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.5.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.5.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text