क्अ इ,१२२।१-२० रो इ,३७०-३७२ किम् पुनः इदम् निर्वर्तकम् : अन्तरतमाः अनेन निर्वर्त्यन्ते , आहोस्वित् प्रतिपादकम् : अन्येन निर्वृत्तानाम् अनेन प्रतिपत्तिः । कः च अत्र विशेषः । स्थाने अन्तरतमनिर्वतके स्थानिनिवृत्तिः । स्थाने अन्तरतमनिर्वतके सर्वस्थानिनाम् निवृत्तिः प्राप्नोति । अस्य अपि प्राप्नोति : दधि मधु । अस्तु । न कः चित् अन्यः आदेशः प्रतिनिर्दिश्यते । तत्र आन्तर्यतः दधिशब्दस्य दधिशब्दः एव मधुशब्दस्य मधुशब्दः एव आदेशः भविष्यति । यदि च एवम् क्व चित् वैरूप्यम् तत्र दोषः स्यात् : बिसम् बिसम् , मुसलम् मुसलम् । इण्कोः इति षत्वम् प्राप्नोति । अपि च इष्टा व्यवस्था न प्रकल्पेत । तत् यथा तप्ते भ्राष्ट्रे तिलाः क्षिप्ताः मुहूर्तम् अपि न अवतिष्ठन्ते एवम् इमे वर्णाः मुहूर्तम् अपि न अवतिष्ठेरन् । अस्तु तर्हि प्रतिपादकम् : अन्येन निर्वृत्तानाम् अनेन प्रतिपत्तिः । निर्वृत्तप्रतिपत्तौ निर्वृत्तिः । निर्वृत्तप्रतिपत्तौ निर्वृत्तिः न सिध्यति । सर्वे सर्वत्र प्राप्नुवन्ति । किम् तर्हि उच्यते निर्वृत्तिः न सिध्यति इति । न साधीयः निर्वृत्तिः सिद्धा भवति । न ब्रूमः निर्वृत्तिः न सिध्यति इति । किम् तर्हि । इष्टा व्यवस्था न प्रकल्पेत । न सर्वे सर्वत्र इष्यन्ते । इदम् इदानीम् किमर्थम् स्यात् । अनर्थकम् च । अनर्थकम् एतत् स्यात् । यः हि भुक्तवन्तम् ब्रूयात् मा भुक्थाः इति किम् तेन कृतम् स्यात् । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । सिद्धम् तु षष्ठ्यधिकारे वचनात् इति । षष्ठ्यधिकारे अयम् योगः कर्त्व्यः : स्थाने अन्तरतमः षष्ठीनिर्दिष्टस्य ।
KA I,122.1-20 Ro I,370-372 kim punaḥ idam nirvartakam : antaratamāḥ anena nirvartyante , āhosvit pratipādakam : anyena nirvṛttānām anena pratipattiḥ . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . sthāne antaratamanirvatake sthāninivṛttiḥ . sthāne antaratamanirvatake sarvasthāninām nivṛttiḥ prāpnoti . asya api prāpnoti : dadhi madhu . astu . na kaḥ cit anyaḥ ādeśaḥ pratinirdiśyate . tatra āntaryataḥ dadhiśabdasya dadhiśabdaḥ eva madhuśabdasya madhuśabdaḥ eva ādeśaḥ bhaviṣyati . yadi ca evam kva cit vairūpyam tatra doṣaḥ syāt : bisam bisam , musalam musalam . iṇkoḥ iti ṣatvam prāpnoti . api ca iṣṭā vyavasthā na prakalpeta . tat yathā tapte bhrāṣṭre tilāḥ kṣiptāḥ muhūrtam api na avatiṣṭhante evam ime varṇāḥ muhūrtam api na avatiṣṭheran . astu tarhi pratipādakam : anyena nirvṛttānām anena pratipattiḥ . nirvṛttapratipattau nirvṛttiḥ . nirvṛttapratipattau nirvṛttiḥ na sidhyati . sarve sarvatra prāpnuvanti . kim tarhi ucyate nirvṛttiḥ na sidhyati iti . na sādhīyaḥ nirvṛttiḥ siddhā bhavati . na brūmaḥ nirvṛttiḥ na sidhyati iti . kim tarhi . iṣṭā vyavasthā na prakalpeta . na sarve sarvatra iṣyante . idam idānīm kimartham syāt . anarthakam ca . anarthakam etat syāt . yaḥ hi bhuktavantam brūyāt mā bhukthāḥ iti kim tena kṛtam syāt . uktam vā . kim uktam . siddham tu ṣaṣṭhyadhikāre vacanāt iti . ṣaṣṭhyadhikāre ayam yogaḥ kartvyaḥ : sthāne antaratamaḥ ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.