Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.53

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.53

P 1.1.53

क्अ इ,१३०।२१-१३१।७ रो इ,३९४-३९५ तातङ् अन्त्यस्य कस्मात् न भवति । ङित् च अलः अन्त्यस्य इति प्राप्नोति । तातङि ङित्करणस्य सावकाशत्वात् विप्रतिषेधात् सर्वादेशः । तातङि ङित्करणस्य सावकाशम् । कः अवकाशः । गुणवृद्धिप्रतिषेधार्थः ङकारः । तातङि ङित्करणस्य सावकाशत्वात् विप्रतिषेधात् सर्वादेशः भविष्यति । प्रयोजनम् नाम तत् वक्तव्यम् यत् नियोगतः स्यात् । यदि च अयम् नियोगतः सर्वादेशः स्यात् ततः एतत् प्रयोजनम् स्यात् । कुतः नु खलु एतत् ङित्करणात् अयम् सर्वादेशः भविष्यति न पुनः अन्त्यस्य स्यात् इति । एवम् तर्हि एतत् एव ज्ञापयति न तातङ् अन्त्यस्य स्थाने भवति इति यत् एतम् ङितम् करोति । इतरथा हि लोटः एरुप्रकरणे एव ब्रूयात् तिह्योः तात् आशिषि अन्यतरस्याम् इति ।

KA I,130.21-131.7 Ro I,394-395 tātaṅ antyasya kasmāt na bhavati . ṅit ca alaḥ antyasya iti prāpnoti . tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśatvāt vipratiṣedhāt sarvādeśaḥ . tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśam . kaḥ avakāśaḥ . guṇavṛddhipratiṣedhārthaḥ ṅakāraḥ . tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśatvāt vipratiṣedhāt sarvādeśaḥ bhaviṣyati . prayojanam nāma tat vaktavyam yat niyogataḥ syāt . yadi ca ayam niyogataḥ sarvādeśaḥ syāt tataḥ etat prayojanam syāt . kutaḥ nu khalu etat ṅitkaraṇāt ayam sarvādeśaḥ bhaviṣyati na punaḥ antyasya syāt iti . evam tarhi etat eva jñāpayati na tātaṅ antyasya sthāne bhavati iti yat etam ṅitam karoti . itarathā hi loṭaḥ eruprakaraṇe eva brūyāt tihyoḥ tāt āśiṣi anyatarasyām iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.53

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.53, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.53), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text