क्अ इ,१३३।२-१६ रो इ,३९८-४०१ वत्करणम् किमर्थम् । स्थानी आदेशः अनल्विधौ इति इयति उच्यमाने सञ्ज्ञाधिकरः अयम् तत्र स्थानी आदेशस्य सञ्ज्ञा स्यात् । तत्र कः दोषः । आङः यमहनः आत्मनेपदम् भवति इति वधेः एव स्यात् । हन्तेः न स्यात् । वत्करणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । स्थानिकार्यम् आदेशे अतिदिश्यते गुरुवत् गुरुपुत्रः इति यथा । अथ आदेशग्रहणम् किमर्थम् । स्थानिवत् अनल्विधौ इति इयति उच्यमाने कः इदानीम् स्थानिवत् स्यात् । यः स्थाने भवति । कः च स्थाने भवति । आदेशः । इदम् तर्हि प्रयोजनम् आदेशमात्रम् स्थानिवत् यथा स्यात् । एकदेशविकृतस्य उपसङ्ख्यानम् चोदयिष्यति । तत् न वक्तव्यम् भवति । अथ विधिग्रहणम् किमर्थम्। सर्वविभक्त्यन्तः समासः यथा विज्ञायेत : अलः परस्य विधिः अल्विधिः , अलः विधिः अल्विधिः , अलि विधिः अल्विधिः , अला विधिः अल्विधिः इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । प्रातिपदिकर्निर्देशः अयम् । प्रातिपदिकर्निर्देशाः च अर्थतन्त्राः भवन्ति । न कां चित् प्राधान्येन विभक्तिम् आश्रयन्ति । तत्र प्रातिपदिकार्थे निर्दिष्टे याम् याम् विभक्तिम् आश्रयितुम् बुद्धिः उपजायते सा सा आश्रयितव्या । इदम् तर्हि प्रयोजनम् : उत्तरपदलोपः यथा विज्ञायेत : अलम् आश्रयते अलाशृअयः , अलाश्रयः विधिः अल्विधिः इति । यत्र प्राधान्येन अल् आश्रीयते तत्र एव प्रतिषेधः स्यात् । यत्र विशेषणत्वेन अल् आश्रीयते तत्र प्रतिषेधः न स्यात् । किम् प्रयोजनम् । प्रदीव्य प्रसीव्य इति वलादिलक्षणः इट् मा भूत् इति ।
KA I,133.2-16 Ro I,398-401 vatkaraṇam kimartham . sthānī ādeśaḥ analvidhau iti iyati ucyamāne sañjñādhikaraḥ ayam tatra sthānī ādeśasya sañjñā syāt . tatra kaḥ doṣaḥ . āṅaḥ yamahanaḥ ātmanepadam bhavati iti vadheḥ eva syāt . hanteḥ na syāt . vatkaraṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . sthānikāryam ādeśe atidiśyate guruvat guruputraḥ iti yathā . atha ādeśagrahaṇam kimartham . sthānivat analvidhau iti iyati ucyamāne kaḥ idānīm sthānivat syāt . yaḥ sthāne bhavati . kaḥ ca sthāne bhavati . ādeśaḥ . idam tarhi prayojanam ādeśamātram sthānivat yathā syāt . ekadeśavikṛtasya upasaṅkhyānam codayiṣyati . tat na vaktavyam bhavati . atha vidhigrahaṇam kimartham. sarvavibhaktyantaḥ samāsaḥ yathā vijñāyeta : alaḥ parasya vidhiḥ alvidhiḥ , alaḥ vidhiḥ alvidhiḥ , ali vidhiḥ alvidhiḥ , alā vidhiḥ alvidhiḥ iti . na etat asti prayojanam . prātipadikarnirdeśaḥ ayam . prātipadikarnirdeśāḥ ca arthatantrāḥ bhavanti . na kāṃ cit prādhānyena vibhaktim āśrayanti . tatra prātipadikārthe nirdiṣṭe yām yām vibhaktim āśrayitum buddhiḥ upajāyate sā sā āśrayitavyā . idam tarhi prayojanam : uttarapadalopaḥ yathā vijñāyeta : alam āśrayate alāśṛayaḥ , alāśrayaḥ vidhiḥ alvidhiḥ iti . yatra prādhānyena al āśrīyate tatra eva pratiṣedhaḥ syāt . yatra viśeṣaṇatvena al āśrīyate tatra pratiṣedhaḥ na syāt . kim prayojanam . pradīvya prasīvya iti valādilakṣaṇaḥ iṭ mā bhūt iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.